موضوع مخاطب شناسی در رادیو

به نام خالق بی همتا

—وقتی می خواهیم یک کنش ارتباطی را توصیف کنیم سئوالاتی به ذهن خطور می کند: چه کسی؟ چه می گوید؟ از کدام دریچه؟ به چه کسی؟ با چه تاثیری؟
مطالعه در حوزه ارتباطات، گرایش به تمرکز بر یکی از این پرسش ها دارد. در سئوال اول موضوع بر سر ارتباط گر است، یعنی کسی که آغاز کننده و هدایت گر کنش ارتباطی است.

—به این حوزه از تحقیق اصطلاحا «تحلیل کنترل»  گفته می شود. چه می گوید در واقع به حوزه «تحلیل محتوا» بازمی گردد.کسانی که به مطالعه نوع رسانه  جمعی توجه دارند،  «تحلیل رسانه» را مد نظر دارند. و وقتی که توجه به افرادی باشد که پیام را دریافت می کنند توجه کنیم به «تحلیل مخاطب» خواهیم پرداخت.و اگر بحث بر سر تاثیر پیام باشد به «تحلیل تاثیر» خواهیم پرداخت.
این مطلب که این جداسازی مفید است یا خیر  عمیقا به یک غایت علمی مفروض بستگی دارد. برای مثال می توان عنوان کرد که در اکثر موارد ترکیب تحلیل مخاطب و تحلیل اثر به مراتب ساده تر از جداسازی آنهاست. از سوی دیگر در تحلیل محتوا تقسیم آن به مطالعه مفاهیم و مطالعه سبک می تواند مفید باشد.(لاسول 1383 :2)
در اینجا کوشش خواهیم کرد که در مورد تحلیل مخاطب رادیو با توجه به تغییراتی که در ایران رخ می دهد بحث کنیم

 

—ارتباط میان افراد که سبب انتقال مفاهیم، افکار و اطلاعات از فردی به فرد دیگر می شود، شرط اصلی پیدایی و ادامه زندگی جمعی است. زیرا زندگی جمعی انسانها بدون وجود ارزشها، هنجارها، اهداف و حتی تعارضاتی که از طریق ارتباط به وجود می آید، معنا و مفهومی نخواهد داشت. (سیلورمن 1973 :20)
علاوه بر این پیدایی و قوام ارزش های گروهی، هنجارها، محتوای فرهنگی و همچنین روند های یادگیری اجتماعی و در عین حال تضاد های اجتماعی فقط از طریق ارتباط به وجود می آید. افراد برای زندگی جمعی باید از اهداف ، مقاصد، آگاهی ها و همچنین از تفکر و برداشت دیگران مطلع گردد تا به ارائه کنش و واکنش در برابر آنها قادر گردد ( اعزازی 1373 :17).
جوامع بشری تاریخ درازی را به ارتباط با کلام پرداخته اند. فرهنگ ، دانش و تمام دست آوردها و تجربیات اجتماعی و تاریخی جامعه، از طریق کلام و گفتار انتقال یافته است. هرچند با پیدایش خط و کتابت بسیاری از وقایع جامعه به صورت تا امروز باقی مانده است اما اکثر نسخه ها در معرض نابودی و فساد قرار داشت و در عین حال برای عموم قابل دسترس نبود. حتی با گسترش صنعت چاپ نیز بسیاری از این دانش تا مدتها محدود به اقشار خاص بود که نسبت به کل جامعه سهم بسیار ناچیزی داشتند

 

—از اوایل قرن نوزدهم، نوع جدیدی از ارتباط به وجود آمد که با تمام انواع قبل تفاوت داشت. از این نوع ارتباط با عنوان ارتباط جمعی نام می برند. از جمله ضرورت چاپ روزنامه در شرایط سرمایه داری که می بایست به دست «توده» برسد.(آلبرت1973:7-26)
برقراری ارتباط از طریق رسانه جمعی، ارتباطی غیر مستقیم است؛ زیرا بدون استفاده از ابزار پیشرفته تکنولوژیک امکان برقراری نخواهد داشت. و البته ارتباطی عمومی است به این معنی که همگان امکان استفاده از پیام رسانه را دارند.
امروزه در میان رسانه های جمعی اینترنت سهم مهمی یافته است اما همچنان تلویزیون و رادیو ابزارهایی قوی و تاثیرگذار در اشاعه اطلاعات هستند. چراکه هر یک از این رسانه ها دارای ویژگی هایی هستند که توانایی های خاصی را به همراه دارد. همانطور که ایمیل نتوانست جای پست را بگیرد. رادیو نیز با به علت ویژگی های خاص خود همچنان در میان سایر رسانه ها مخاطبین خود را حفظ کرده است.
به طور کلی برنامه های رادیویی از ترکیب سه عنصر صدا، موسیقی و کلام پدید می آیند و نیروی بیانی و ارتباطی خاصی را تشکیل می دهد که از بیان مکتوب مطبوعاتی و بیان سینمایی و تلویزیونی متمایز است. در زیر به برخی از ویژگی های برجسته رادیو اشاره می کنیم

 

—قابلیت حمل و بهره برداری در هر مکان.
2- بهره برداری همزمان با انجام فعالیت های مختلف.
3-سرعت انتقال پیام(برخلاف مطبوعات)
4- وسعت دامنه انتشار (تقریبا در هر نقطه ای از جهان).
5- مقرون به صرفه بودن دستگاه.
6- امکان استفاده از فرستنده های متعدد.
7-سهولت ضبط برنامه ها برای استفاده مجدد.
8- بکارگیری زبان ساده و سهولت در بهره مندی از پیام.
9- قدرت تاثیر بالا.

 

—به نظر گروهی از مردم رادیو عبارت است از قرائت روزانه برنامه های مطبوعات ولی به صورت گسترده تر و آسان تر. و گروهی دیگر رادیو را وسیله ای می دانند که در کنار آن به یکباره گرفتگی و اندوه زدگی را از میان ببرند و خویش را از چنگ دلتنگی و ملال زندگی گریز دهند. این از خود گریختن سبب می شود زندگی عوض شود و انسان خود را به آغوش دنیای افسونگرانه و اعجاز آمیز توهم بیاندازد. بهره وران رادیو کسانی هستند که در جریان روز سخت ترین کارها را انجام می دهند و در جریان کار یا در هنگام آسودگی از کار مایه نجات آنهاست.
 رادیو یک وسیله نیرومند فرهنگی است از فرهنگ مایه می گیرد و در عین حال خود سبب دگرگونی و تحولاتی در فرهنگ می شود. بررسی این تحولات و دگرگونی ها و اصولا نقش فرهنگی رادیو با اندازه گیری های کمی برنامه ها قابل انجام نیست. بلکه تجزیه و تحلیل کیفی و دقیقی را در گفتارها و محتوای برنامه ها می طلبد.در مورد نقش آموزشی رادیو نباید بیش از آنچه واقعیت به ما می گوید انتظار داشت؛ آموزش در درجه اولی به عهده نهادهای دیگر چون مدرسه و خانواده است و رادیو می تواند نقشی مکمل داشته باشد. اما با این حال رادیو می باید در بدوش کشیدن بخشی از این وظیفه تدبیری بیاندیشد به ویژه که می باید هماهنگ با نظام ارزشی جامعه و با توجه به امکانات در جهت برآورده کردن نیازها آموزشی و فرهنگی جامعه گام بردار

 

—رادیو از فرهنگی مایه می گیرد که خود می خواهد شنوندگان را که با آن فرهنگ زندگی می کنند آموزش دهد. رادیو  نمی تواند کاملا جدا از فرهنگی که در جامعه جریان دارد حرکت کند. بعلاوه گیرندگان پیام نیز منفعل نیستند بلکه عواملی چون پیشداوری درباره پیام، استنباط مفاهیم پیام و انطباق پیام با تربیت گیرنده در توجه آنها به برنامه های رادیو موثر است.
به هر میزان که اهداف تحول جامعه مورد توجه جدی تر قرار بگیرد، ابزار مورد استفاده برنامه ریزان و دولت مردان هر کشوری از قبیل رادیو و تلویزیون برای اداره جامعه و تحول فرهنگی از اهمیت بیشتری برخوردار است.
 به منظور شناخت نقش و تاثیر رادیو ابتدا می بایست رابطه رادیو با مفاهیم تحولات مورد نظر روشن شود. آیا رادیو در حالت کنونی اشاعه دهنده این مفاهیم است یا ضد آن را ترویج می کند و یا نسبت به آن بی اعتنا است. با مشخص شدن این رابطه آنگاه می باید به نقش مخاطب به عنوان پایه مهم دیگر در اثر پذیری پرداخت. در واقع باید پرسید نقش مخاطب در اثر رادیو برای ایجاد تحولات مذکور چگونه است. و چه مؤلفه هایی در فعالیت مخاطب باعث افزایش یا کاهش تاثیر می شود. پرداختن به این مسائل از یک سو نیازمند شناخت مخاطبان برپایه میزان استفاده آنها از رادیو با توجه به متغیرهای زمینه ای (جمعیت شناختی) برای تعیین تفاوت ها در خرده گروه ها است و از سوی دیگر  این امر مستلزم طبقه بندی مخاطبان برپایه رویکرد آنها به تحولاتی است که رادیو در صدد ایجاد آن است.
برای درک مخاطبان رسانه لازم است بدانیم که رادیو چگونه با زندگی روزمره مردم تطبیق می یابد. شیوه استفاده از رادیو خود می تواند از زمینه اجتماعی و فرهنگی ای که استفاده از آن را احاطه کرده است، تاثیر پذیرفته باشد. رویکرد ما به مخاطب رویکردی ترکیبی است. مخاطب از رادیو تاثیر می پذیرد و تاثیر آن هم کم نیست اما مخاطب منفعل نیست، او با فعالیت خود بر محتوای پیام دریافت شده اثر می گذارد و لذا فعالیت او می باید ملاحظه شود.(مهدی زاده 1384:185

 

—برای بررسی عوامل موثر در میزان افزایش یا کاهش تاثیرات با توجه رابطه میان مخاطب و رادیو می توان دو هدف را  در نظر گرفت:
1-    بررسی رابطه در معرض رادیو قرار گرفتن و پذیرش تغییرات فرهنگی.
2-    طبقه بندی مخاطبان بر پایه میزان نوگرایی با توجه به ساعات و نحوه استفاده از رادیو .
به منظور توضیح اثر رادیو بر نگرش ها و ارزش ها می توان از رویکرد «رضامندی» به همراه نظریه «پرورش»( (Cultivation theory استفاده کرد. رضامندی به آنچه مردم از رسانه می خواهند و ارتباط خاصی که با آن برقرار می کنند اشاره دارد و فرض اصلی آن لذت و منفعت ویژه ای است که مخاطبان از محتوای برنامه انتظار دارند.(مارتینز 1992: 35) مخاطب فعال است و برنامه را انتخاب می کند(پرس 2003:79).
بی حوصلگی انتخاب برنامه هایی با محتوای هیجان انگیز را تشویق می کند و فشارهای روحی مشوق برنامه های با محتوای آرامش بخش است و حتی یک برنامه ممکن است باعث ارضای نیازهای متفاوت افراد شود. نیازهای مختلف با انواع شخصیت ، زمینه ها و نقش های اجتماعی مرتبط است.(چندلر 1994 :84)

—نظریه «رضامندی» واکنشی بود به رویکرد جامعه توده ای که مخاطب رسانه را منفعل و تحت تاثیر کامل منابع قدرتمند رسانه ای می دانست. فرد در استفاده از رسانه انتخاب می کند و تاثیری از رسانه می گیرد که تحت تاثیر گزینش خود اوست. (بارن200 :254)
در تئوری رضامندی فرض هایی مطرح می شوند که عبارتند از:
1-مخاطب تصمیم می گیرد که رسانه خاصی مثل رادیو را انتخاب کرده و از آن برای ارضای نیاز خود استفاده کند.
2- مخاطب فعال است یعنی در رفتار خود دارای انگیزه و هدف است.
3- مخاطب در انتخاب برنامه تحت تاثیرات اجتماعی و زمینه روانشناختی محیط خود است.
4- مخاطبان بخوبی قادر هستند دلایل استفاده خاص خود از رسانه را ابراز دارند. به عبارتی مردم بخوبی نسبت به علایق و انگیزه هایشان آگاه هستند. (مهدی زاده 1384 و سعیدیان 1376 :6

 

—مفهوم مخاطب معانی مختلفی دارد و توافق کمی بر سر تعریف آن وجود دارد. (برای اطلاع بیشتر نگاه کنید به : موش توری، آنتیگون 1386) آنچه در بررسی مفهوم مخاطب مهم است توجه به نوع مخاطب است: یعنی باید در ارزیابی تاثیر رادیو بر گروه اجتماعی خاصی که پیام برای او تهیه شده است، تاکید نمود. بنابرین در اینجا می کوشیم طبقه بندی ای از مخاطب ارایه دهیم:
 -مخاطب رادیو به مثابه انبوه جمعیت
- مخاطب رادیو به مثابه فراورده
-مخاطب رادیو به مثابه عامل
در مدل اول ، مجموعه وسیعی از مردم که به لحاظ زمانی و مکانی از یکدیگر جدا بوده و بطور خودکار عمل می کنند فاقد شناخت و یا دارای شناخت اندکی هستند، در نظر گرفته می شود. مخاطب¬هایی که نقطه مشترک آنها در معرض رادیو قرار گرفتن است

 

—در مدل مخاطب به مثابه فراورده مردم به عنوان موجوداتی که بر پایه و براساس رادیو رفتار می کنند، ملاحظه می شوند. این مدل قدرت رسانه برای ایجاد تاثیرات مضر بر روی افراد را مورد تاکید قرار می دهد. سئوال اصلی در این مدل این است که رادیو با رسانه با مردم چه می کند.
در مدل مخاطب به مثابه عامل؛ مردم به عنوان عوامل گزینش گر و آزاد در نظر گرفته می شوند و سئوال اصلی در اینجا این است که مردم با رسانه چه می کنند. البته این بدان معنا نیست که مخاطب آزاد از تاثیرات عوامل اجتماعی و فرهنگی عمل می کند بلکه طرفداران این دیدگاه معتقدند که کنش مخاطب به میزان قابل توجهی توسط حوزه های اجتماعی و فرهنگی تعیین می شود.(مهدی زاده 1384 :189)
البته باید متذکر شد که تعدادی از مطالعات مهم در مورد مخاطب که دقیقا در درون این مدل ها قرار نمی گیرند و روی حاشیه هایی از این مدل ها قرار دارند، مفاهیم پیچیده تری را ارایه می دهند.
در نوع دیگری از طبقه بندی می توان مخاطب را به دو دسته مخاطب فعال و مخاطب منفعل دسته بندی کرد. آدامز در توضیح می گوید: « تمایل مردم به روشن کردن یک دستگاه بدون در نظر گرفتن برنامه اغلب می تواند شاهدی از مخاطب منفعل باشد. برعکس تئوری مخاطب فعال این تفکر را که مخاطب بدون هیچ اطلاعی از برنامه و یا با شناختی اندک از آنچه ارایه می شود، تصمیم به استفاده از رسانه می کند را نمی پذیرد. این تئوری فرض می کند که بهره برداری از رسانه برپایه نیاز های ویژه و رضامندی مخاطب است(آدامز 2000 :80)
در مجموع رویکردهای عمده در مطالعه مخاطب شامل فرض هایی صریح یا تلویحی در باره فعالیت مخاطب است. و برخی از محققین چیزی بین فعالیت و عدم فعالیت مخاطب را برگزیده اند که عنوان مدل ترکیبی را یافته است. و از میان این نظریات ترکیبی بیش از همه دیدگاه تاثیرات محدود شناخته شده است.(وبستر 1998 : 199)
کاتز، گورویچ و بلومر معتقدند الگوهای استفاده از رسانه توسط توقعات کم و بیش معینی شکل می گیرد که نشان می دهد چه نوع محتوایی چه نوع مخاطبی را پیش بینی می کند(لین 1996 :563). بنابراین برخی محققین معتقدند که استفاده فعال مردم از رسانه می تواند به عنوان یک متغیر واسط مهم در ایجاد تاثیرات محتمل نقش داشته باشد. به همین علت رویکرد استفاده و رضامندی می کوشد چارچوبی برای فهم وقت و چگونگی فعال شدن مصرف کننده پیام و تاثیری که مخاطب از این رهگذر از رسانه می گیرد، فراهم آورد.
 در بررسی تاثیرات رادیو و شناخت رفتار مخاطب در کنار تئوری رضامندی  می باید به تئوری «پرورش» نیز که رابطه میان میزان بهره برداری از رسانه و ایجاد یا تغییر نگرش را مطرح می کند ، توجه ک

 

•تاثیر رسانه ها در شکل دادن به عقاید، گرایش ها و رفتار افراد قابل انکار نیست. و می باید به فهم جنبه های متمایز تاثیرات رسانه توجه داشته باشیم.از جمله در معرض قرار گرفتن گسترده، طولانی مدت مشترک گروه های وسیع و ناهمگنی است که در معرض توزیع توده ای پیام قرار می گیرند(مهدی زاده 1384: 191). فرض اساسی در این تئوری این است که میان میزان ساعات شنود رادیو و واقعیت پنداشتن برنامه رادیویی رابطه مستقیمی وجود دارد. یعنی شنوندگانی که ساعات زیادی از روز را به شنود رادیو می پردازند اطلاعات و ایده ها را درونی و طبقه بندی می کنند و تاثیر این در معرض رسانه بودن چیزی را تولید می کند که پرورش نامیده می شود(جورین1992 :249).
گربنر معتقد است درس هایی که ما در دوران کودکی از رسانه می¬آموزیم احتمالا پایه ای برای جهان بینی وسیع تر می شود. رسانه می تواند منبع معنا داری از ارزش های عمومی ، عقاید قالبی، ایدئولوژی ها و دیدگاه ها باشد. در دیدگاه گربنر و همکارانش بحث اصلی حول این شکل می گیرد که آنهایی که بیشتر برای مثال رادیو گوش می دهند پاسخ هایی که به سئوالات مختلف می دهند بیشتر شبیه پاسخ های رادیوئی است. اما می باید در بررسی این تاثیر رسانه متغیرهای زمینه ای و واسط را نیز در نظر داشت، زمینه های شخصی، اجتماعی و فرهنگی ، شکل و هدف و درجه ای را که رسانه اثر بخش می شود، تعیین می کند. عواملی مانند سن ، جنس، طبقه و از این دست باعث تفاوت در دیدگاه مردم می شود. استفاده مستمر از رسانه رابطه ای متقابل با زمینه هایی که مخاطب در آن قرار دارد ایجاد می کند و تاثیر رسانه را فقط باید با در نظر گرفتن این رابطه متقابل مورد مطالعه قرار داد.(گربنر 1994: 23

 

—وجه نظر جدید در معنای کلی و گسترده آن با فکر ایدئولوژی، ابداع، ابتکار، خلاقیت، پیشرفت و آن چه که از آن با عنوان «فرهنگ توسعه» نام برده می شود همراه و متقارن است.
نظریه پردازان اولیه نوگرایی دسته ای از ارزش ها و هنجارها را پایه تحول در جهت مدرن شدن کشورهای روبه توسعه معرفی نمودند. این دوره با تحقیقات فراوانی که نشان دهنده همبستگی میان مواجهه با رسانه های جمعی و نوگرایی است مشخص شده اند. از جمله ویلبر شرام ( Wilber  Shrum) اشاره می کند که
 رسانه‌ها به عنوان یک پل وظیفه دارند تا افراد را در جهان سوم به دنیای وسیع‌تری متصل کنند. در سطح کلان نیز رسانه‌های جمعی مدرن بسیار با اهمیت تلقی شده و در جهت انتشار نو‌آوری‌های مدرن به عامة مردم توسط رهبران جوامع استفاده شده‌اند.
رسانه‌ها به مرور زمان باعث جذب افراد به برنامه‌های بویژه سرگرم کننده می‌شوند و این امر در افزایش زمان استفاده موثر است. همچنین رسانه‌ها در پخش و نشر رفتارها و نگرش‌های جدید می‌توانند به افول نگرش‌ها و رفتار‌های ضد نوگرایی در مردم منجر شوند و از این طریق به ایجاد یا افزایش نوگرایی در افراد کمک کند.
از حدود دهة هفتاد میلادی با انتقاد از پارادایم مسلط (تسلط رسانه بر مردم) به شیوه‌‌های کیفی در تحقیق روی آورده شد و در بررسی تاثیرات رسانه نیز مرحله جدیدی آغاز شد که از آن به عنوان نظریه تاثیرات محدود نام برده شد. در این نظریه تاکید بر این بود که رسانه‌ها در کنار سایر متغیر‌ها یکی از عوامل اثرگذار  هستند. ارتباطات در جهت آماده‌سازی مردم به رفع نیاز‌ها و مشکلات آن، کمک برای رشد خود، پرورش در رشد فرهنگی و استقلال و تجهیز مردم برای مشکلات اجتماعی تعریف شد.
در دهة هشتاد مفهوم جدید تری از فرهنگ و تاثیرات آن بر رشد مطرح گردید. دانشمندان بر نقش ارتباطات در توسعه و بر یکپارچگی میان سیستمها سنتی و مدرن ارتباط و مشارکت فعال مردم در اجتماعات محلی بر اساس برنامه‌های توسعه تاکید کردند.
مقارن با آن مرحله سوم تاثیرات رسانه‌های جمعی با جانبداری دانشمندان ارتباطات از مفهوم رسانه‌های جمعی نیرومند آغاز گردید. به این ترتیب نقش رسانه‌ها در تحول اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی مجددا مورد تاکید واقع شد. در بررسی نقش رسانه‌ها در ایجاد تغییرات به ویژه در سطح فردی تلاش‌های گوناگونی صورت گرفته است.
       با توجه به نقشی که رادیو در جهت‌گیری و جامعه‌پذیری ایفا می‌کند و تاثیری که در طول زمان بر بینش‌ها می‌گذارد. باید تاثیر آن را در کنار سایر عوامل مورد بررسی قرار داد. شنوندگانی که ساعات بیشتری را در روز به شنود رادیو می‌گذرانند بیشتر تحت تاثیر آن قرار دارند و لذا رادیو یکی از عوامل پرورش اذعان داشت که تفاوت در میزان شنود باعث تفاوت در میزان وجه نظرهای جدید می‌شود یعنی رادیو یکی از عوامل انتشار و یا القای مفاهیم و مقولات جدید است.
اما در مورد مخاطب باید گفته شود که مخاطب رادیو کاملا فعال و کاملا مستقل نیست. بر پایة نظریه استفاده رضامندی بیشتر مخاطبین رادیو در پی ارضای نیازهای ویژة خود هستند. به جر عدة معدودی که کاملا منفعل هستند و عده‌ای که کاملا فعال هستند اکثریت در وضعیت بینابینی به سر می‌برند

 

—نکته ای که باید به آن توجه نمود بررسی وضعیت مخاطب در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. مخاطب بر حسب موقعیتی که از ابعاد فوق در جامعه دارد و دارای وضعیتی متفاوت است. این موضوع هم فرد را در انتخاب برنامه‌ها در میزان شنود نشان می‌دهد و هم در نوع برخورد با رادیو (انفعالی یا انتقادی). پس می‌توان نتیجه گرفت رادیو می‌تواند در اشاعه فرهنگی وجه نظرهای جدید بسیار موثر باشد اما نه یکسان برای همه اقشار اجتماعی بلکه برای افرادی که از نظر اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در سطح پایین‌تری قرار دارند. و به دلیل عدم دسترسی این عده، که قشر عظیمی را تشکیل می‌دهند ما به منابعی دیگر مانند سرمایه فرهنگی خانوادگی، رسانه‌ای و بخصوص رادیو می‌تواند منبع خوبی برای آموزش و ترویج نظرگاههای جدید فرهنگی و اجتماعی باشد.
پس در اینجا لازم می‌آید برنامه‌سازان رادیویی توجه به مخاطب عام به سمت توجه به مخاطب خاص بیاورند. چیزی که کم و بیش در گرایشات کنونی رادیو کشور دیده‌ می‌شود

 

—اعزازی، شهلا(1373)، خانواده و تلویزیون، گناباد، نشر مرندیز.
2.    سفیدیان، ایمان و دیگران(1376)، رویکرد استفاده و رضامندی، مجله پژوهش و سنجش، شماره 11، سال چهارم.
3.    کاظمی، سید علی اصغر(1377)، بحران جامعه مدرن، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
4.    لاسول، هارولد دی(1383)، ساخت و کارکرد ارتباطات در جامعه، در: اندیشه های بنیادین علم ارتباطات(مجموعه مقالات)، ترجمه غلامرضا آذری، تهران، انتشارات خجسته،
5.    موش¬توری، آنتیگون. (1386)، جامعه شناسی مخاطب در حوزه فرهنگی و هنری، ترجمه حسین میرزائی، تهران، نشر نی.
6.    مهدیزاده، شراره(1384)، تلویزیون، مخاطب و نگرش نو، مجله انجمن جامعه شناسی، دوره ششم، شماره 4.

—7.    Adms, William J. (2000),"How people watch TV as investigated using focus group techniques ", journal of Broadcasting, Vol. 44, Winter:78-93.
8.    Alberts, Jurgen (1972), Massen Presse als Ideologie Fabrik, Frankfurt am Main.
9.    Baran, Stanley (2000), Mass Communication Theory, Tomson, Ontario.
10.    Chandler, Daniel (1994),"Why do people watch Television", U.W.A.
11.    Gerbner, Goerge et all (1986), Perspective on Media effects, Hillsdale, New jersey: Erlbaum.
12.    Gerbner, George et all, (1994), "Growing up with TV, the Cultivation Perspective, in: Theory and Research, New jersey", Erlbaum, 17, 41.
13.    Lin, Corolyn A. (1996), "locking back", in journal of broadcasting, Vol 40, fall: 574-581.
14.    Martinez, Andrea (1992),"Scientifiv Knowlwdge about Television Violance", Canadian Radio-television.
15.    Perse, Elizabeth (2003), "Audience Activity and the third Generation of Television", Las Vegas. April.
16.    Schramm, Wilber (1960), Mass Communication, University of Illinois Press. Urtana, Chicago, London, p.p. (117-129).
17.    Silbermann, Alphons(1973), Sozoilogie der Massen Kommunikation, Stuttgart.
18.    Serevin, Werner (1992), Communication Theories: Origins, Methods, Control, Uurrent research, Social Psychology, June, 206-223.
19.    Webster, James G. (1998),"The Audience", Journal of Broadcasting, Vol 42, Spring : 190-205.  

— 

 

 

 گردآورندگان:

سعید برغی امید باغشاهی

motherboard چيست و چه كاري انجام مي دهد : 2

اجزاي اصلي مادربرد 2

onboard باشد يا نه؟ 5

چه  مادربردي  را بايد انتخاب كنم؟ 5

آشنايي اجزاي مادربرد 5

آشنايي با قطعات.. 6

نحوه انتخاب یک مادربرد 8

جایگاه مادربرد 9

ویژگی ها ی مهم 9

تشریح مشخصات.. 11

نوع حافظه : 12

اتصالات جانبی : 12

عناصر مجتمع و پیوسته : 13

نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی : 13

مادربرد Asus P5W64 Ws Profesional 13

نکاتی دررابطه با تهیه مادربرد 14

مارک هاي مختلف  مادر برد 16

رفع عيب از مادر برد 17

عيب يابي اجزاي ديگر كامپيوتر: 18

GIGABYTE. 19

 

motherboard چيست و چه كاري انجام مي دهد :

وقتي كه كيس كامپيوتري را باز مي كنيد بزرگترين بردي كه داخل آن مي بينيد motherboard و آن بردي است كه پروسسور و رم روي آن قرار مي گيرند همه درايوهاي شما اعم از هارد ديسك CD-ROM و فلاپي درايو به وسيله يك كابل به motherboard متصل هستند و اطلاعات درايوها و پروسسور و رم در حال انتقال هستند و اين زماني است كه برنامه اي در حال اجرا شدن باشد يا فايلي ذخيره مي شود و مانند آن. كارتهاي شبكه مودم، صدا و گرافيك به وسيله اسلاتهاي motherboard به آن وصل مي شوند و زماني كه شما در اينترنت گشت و گذار مي كنيد يا در حال اجراي يك بازي كامپيوتري هستيد يا به يك موسيقي كه از كامپيوتر پخش مي شود گوش مي دهيد و مي توانيد برنامه هايي كه در حال اجرا است از مانيتور ببينيد به اين معني است كه اطلاعات بين اين كارتها و motherboard  و پروسسور در حال رد و بدل است همچنين مادر برد چند چيپ دارد كه به آنها چيپ ست و super I/O controller گويند و اين چيپ ها كه نقل انتقال اطلاعات بين پروسسور و ديگر اجزا را ممكن مي سازند.

تمامی قطعات در درون رایانه بنحوی با مادربرد در ارتباط هستند. که این ارتباط یا بطور مستقیم است و یا توسط کابلهای رابط.

اجزاي اصلي مادربرد

اين قطعات عبارتند از:

1. سوكت يا سوكتهاي مربوط به cpu

2. اسلات هاي توسعه ISA PCI  AGP و PCI Exp

3. سوكت هاي مربوط به حافظه هاي RAM

4. CHIPSET های مادر برد

5. تراشه ROM BIOS به اضافه حافظه CMOS و باتري backup كه براي حفظ محتويات اين حافظه RAM مورد استفاده قرار مي كيرد.

6.پايه هاي برق دهي به مادر برد

7. پورت هاي I/O براي ارتباط سريال و موازي شامل پورت هاي سريال و موازي استاندارد و پورت هاي PS/2 و USB

8. كنترل كننده هاي حافظه های جانبی

- امروزه مادربردها بصورت ATX Form هستند.

- بر روی مادربرد گذرگاه يا باس وجود دارد که مسير عبور اطلاعات است. كارت هاي افزودني در اسلات هايي نصب مي شوند كه از طريق اين باس ها با CPU وبا يكديگر در ارتباط هستند.

- پورت هايي براي اتصال مادر برد به ادوات مختلف به كار مي روند و شامل انواع پورت هاي موازي وسريال و USB  و رابطهاي براي صفحه كليد وموس مي باشند. استاندارد IEEE 1284 استانداردي است كه نحوه استفاده از پورت مواري دو طرفه را تعيين مي كند.

در خريد مادربرد بایستی به نوع و سرعت CPU قابل استفاده و سرعت گذرگاه اصلي سيستم و تعداد و نوع حافظه هاي RAM قابل نصب، پورتهاي ورودي و خروجي و ادوات اضافي ONBOARD,CHIPSET  توجه كرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

از جمله مادربردهایی که امروزه از کارایی خوبی برخوردارند مدل GIGA است .

onboard باشد يا نه؟

بعضي مواقع motherboard  كارت گرافيك، مودم، كارت شبكه و كارت صدا را همه به صورت مجتمع در خود دارد و ديگر احتياجي به قرار دادن هر يك از اين اجزا به طور جداگانه نيست و اصطلاحاً مي گويند اين اجزا onboard هستند و در اين حالت قيمت كمتري نسبت به حالتي كه آنها را به صورت جداگانه و غير onboard خريداري كنيد دارند همچنين ممكن است اين ويژگي را  براي شما فراهم كنند كه يك يا چند تا از آنها را غير فعال كنيد و كارت مورد نظر خود را به جاي آن سوار كنيد هر چند اين motherboard ها معمولاً با اسلاتهاي كمتري نسبت به motherboard هاي معمولي ساخته مي شوند بنابراين انعطاف پذيري منتري دارند.

چه  مادربردي  را بايد انتخاب كنم؟

اگر استفاده معمول شما از كامپيوتر شامل كار با نرم افزارهايي مانند office گشت گذار در اينترنت و گه گاه بازي هاي كامپيوتري مي شود يك motherboard كه on board باشد جوابگوي نياز شماست. اگر شما يك حرفه اي در زمينه كامپيوتر هستيد و كاري كه انجام مي دهيد احتياج به مقدار زيادي گرافيك مانند رندرينگ مدلهاي سه بعدي مكانيكي يا انيمشن يك motherboard با قابليتهاي بالا كه داراي اسلاتهاي لازم نيز باشد، يك كارت گرافيك خوب و مقدار زيادي حافظه و همينطور مقدار زيادي رم لازم داريد. بعضي ها مي گويند motherboard هاي onboard در كيفيت صدا و تصوير مشكل دارند اين ممكن است درست باشد اما براي دو سال پيش و نه اكنون امروزه motherboard ها با چيپ هاي قدرتمند صدا و گرافيك وارد بازار مي شوند و به خوبي از عهده كيفيت مورد نظر برمي آيند اگر motherboard كه onboard است جوابگوي نياز شماست بهتر است پول خود را هدر ندهيد.

آشنايي اجزاي مادربرد

مادر برد، اصلي ترين قسمت هر كامپيوتر مي‌باشد كه تمام قطعات يا بر روي آن نصب و يا به آن متصل مي شوند، تكنولوژي ساخت اين برد بسيار پيشرفته است. اگر به دقت به آن توجه كنيد، خواهيد ديد كه مدارهاي بسيار باريكي (باريكتر از موي سر انسان) ارتباط بين قطعات نصب شده بر روي برد را به عهده دارد. يكي از جالب ترين قسمت‌هاي اين برد،چند لايه بودن آن مي‌باشد.در حقيقت چندين لايه مدار بر روي هم پرس شده و وظيفه اتصال قطعات را بر عهده دارند.

مادربردها داراي تنوع بسيار زيادي مي باشند بطوريكه شرح مدل و تكنولوژي ساخت آنها در حوصله اين بحث نمي گنجد. در اين نوشتار سعي داريم شرح كلي در خصوص قطعات نصب شده بر روي مادر برد و نوع كار آنها را ارائه دهيم.

آشنايي با قطعات

به شكل 1 توجه كنيد تمامي قطعات يك مادربرد بصورت كامل توضيح داده شده است.

 

ZIF Socket

اولين قسمت مورد بحث ، محل نصب CPU مي‌باشد. اين سوكت معمولاً با رنگ سفيد بر روي مادربرد مشخص شده است.

به اين سوكت Zero Insertion Force) Zif Socket) نيز مي‌گويند که داراي شماره‌هاي مخصوص مانند Socket 478 ، Socket775 و ... مي باشد.

CPU ها مدل‌هاي مختلف دارند كه بنا به نوع مدلشان ، بر روي مادربردهايي كه از آن نوع CPU پشتيباني مي كنند نصب مي گردند. همانگونه كه در شكل مشاهده مي كنيد اين سوكت ها داراي حفره هاي بسيار ريزي مي باشند كه پايه هاي CPU درون آنها قرار مي گيرد. البته شركت اينتل سوكت و CPU خاصي را با نام LGA 775 طراحي كرده است كه پايه ندارد و سطح زيري آن صاف است و برخلاف سوكت هاي قبلي ، پايه هايي بر روي سوكت وجود دارد كه باعث اتصال بين CPU و سوكت مي شود. اين كار باعث كمتر صدمه ديدن پايه هاي CPU شده و احتمال كج شدن آن را به صفر رسانده است .

RAM Slot

محل نصب RAM . اين اسلات، با دو عدد چفت در كنار خود وظيفه نگهداشتن رم را بر عهده دارد.

امروزه رم ها نيز داراي دو مدل SD و DDR مي باشند و مشخصه ظاهري آنها شياري كه بر روي آن قرار دارد مي باشد.اگر بر روي برد رم ، يك شيار وجود داشت رم از نوع DDR است در غير اينصورت از نوع قديمي تر ، يعني SD مي‌باشد.

البته مقايسه كلي اين دو نوع نيز بسيار مفصل بوده كه از حوصله اين بحث خارج است.

طبيعي است مادربرد مخصوص اين دو نوع نيز متفاوت است و هر كدام رم خاص خود را پشتيباني مي كند. لازم به ذكر است كه تمام ماردبردهاي موجود از رم هاي نوع DDR و پشتيباني مي كنند .

نكته مهم ديگر ، رنگ متفاوت اسلات هاي رم است. اگر در مادربردي ايلات رم ها داراي دو رنگ متفاوت باشند، به اين مفهوم است كه اين مادربرد از تکنولوژي Dual Chanel پشتيباني مي كند.

Power Connector

قسمت بعدي كانكتور پاور ( منبع تغذيه ) مي‌باشد.

همانگونه كه در شكل مشخص است دو عدد كانكتور ولتاژ، از پاور به مادربرد متصل مي شود. اين دو كانكتور يكي بزرگ و مستطيل شكل و ديگري كوچك و مربع شكل مي‌باشد (کانکتور 12 ولت مادربرد) .وظيفه اين دو كانكتور انتقال ولتاژ از پاور به مادربرد است.

 

 

IDE

اين قسمت محل نصب کابل ديتاي هارد و CD ROM مي‌باشد. توجه كنيد رنگ متفاوت كانكتور نشان دهنده نوع آن مي‌باشد معمولاً IDE1 به رنگ آبي و اكثرا هارد اصلي سيستم را به آن وصل مي كنند وIDE2 جهت نصب وسايلي مانند رايتر ، DVD Drive و CD Drive و غيره بكار مي رود. شرح كلي آن را مي توانيد در شماره 21 ماهنامه قسمت مونتاژ كامپيوتر بخوانيد.

Floppy

محل نصب فلاپي كه بوسيله كابل مخصوص ، اتصال فلاپي داريو و مادربرد را فراهم مي كند.

نحوه انتخاب یک مادربرد

انتخاب مادربرد ، يکی از تصميمات مهم در زمان تهيه و يا ارتقاء يک کامپيوتر است .انتخاب فوق ، علاوه بر تاثير مستقيم بر عملکرد فعلی سيستم ، بيانگر انعطاف سيستم در زمان ارتقاء نيز می باشد . قابليت های فعلی يک کامپيوتر و پتانسيل های ارتقاء آن در آينده ، جملگی به نوع مادربرد انتخابی بستگی خواهد داشت . امروزه بر روی مادربردها ، پورت های پیشرفته ای نظیر( Fireware(IEEE 1394و یا USB 2.0 و حتی کارت های ( تراشه ) صدای شش کاناله و کنترل های RAID وجود داشته که می توان از آنان در زمان ارتقاء سیستم  و بدون نياز به نصب امکانات جانبی ديگر ، استفاده بعمل آورد.

درزمان انتخاب یک مادربرد همواره سوالات متعددی در ذهن تهیه کننده ( خريدار ) مطرح می گردد: مادربردها چگونه با يکديگر مقايسه می گردند؟ پارامترها ی سنجش و وزن هر کدام چیست؟ ( پردازنده ها ، نوع تراشه ها ، نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی ). معيار انتخاب یک مادربرد چیست ؟ Chip set های يک مادربرد بيانگر چه واقعيت هائی می باشند ؟ امکانات یک مادربرد چه تاثیراتی را در حیات فعلی و آتی سيستم بدنبال خواهد داشت؟ميزان کارایی و کيفيت یک سیستم تا چه میزان وابسته به پتانسیل های مادربرد می باشد ؟ موارد فوق ، نمونه سوالاتی است که  در زمان انتخاب يک مادربرد در ذهن تهيه کنندگان  مطرح می گردد. در این مقاله قصد داریم به برخی از پرسش های متداول در زمینه انتخاب یک مادربرد پاسخ داده و از این رهگذر با ضوابط و معيارهای انتخاب صحيح يک مادربرد بيشتر آشنا شويم .

 

 

جایگاه مادربرد

مادربرد ، پردازنده و حافظه سه عنصرحیاتی در کامپیوتر بوده که در زمان انتخاب مادربرد، سرنوشت پردازنده و حافظه نیز بنوعی رقم خواهد خورد.انتخاب مناسب یک مادربرد از جمله تصمیمات مهمی است که دامنه آن گريبانگير تجهيزات سخت افزاری ديگر نيز خواهد شد. انتخاب یک مادربرد قديمی و از رده خارج ( ولو اینکه در حال حاضر پاسخگوی نیازها و خواسته ها باشد ) می تواند زمينه بروز مسائل متعددی در ارتباط با ارتقاء و افزايش توان عملياتی کامپيوتر در آينده  را بدنبال داشته باشد . فراموش نکنيم ما کامپيوتر را نه بخاطر خود بلکه بخاطر اجرای برنامه ها ( در حال حاضر و آينده )  تهيه می نمائيم .

ویژگی ها ی مهم

از مهمترین ویژگی های مرتبط با مادربرد، می توان به موارد زیر اشاره نمود :

Chip Set مادربرد ، عملياتی حياتی و مهم نظير روتينگ داده از هارد ديسک به حافظه و پردازنده را انجام و اين اطمينان را بوجود می آورد که تمامی دستگاههای جانبی و کارت های الحاقی ، قادر به گفتگو ( ارتباط ) با پردازنده می باشند . تولید کنندگان مادربردها ، با افزدون چیپ ست های متفاوت بر روی مادر برد تولیدی خود نظير کنترلر RAID و پورت های Fireware ، قابليت ها ی مادربرد توليدی خود نسبت به ساير محصولات مشابه را نشان می دهند .

چیپ ست های موجود بر روی یک مادربرد ، باعث اعمال محدودیت در رابطه با انتخاب نوع پردازنده ، حافظه  و ساير تجهيزات جانبی ديگر نظیر کارت گرافیک ، کارت صدا و پورت های USB 2.0 می گردد. ( برخی از امکانات فوق نظير کارت صدا ، می تواند بعنوان پتانسيل های ذاتی همراه مادربرد ارائه گردد).  اغلب مادر بردهائی که از یک نوع مشابه Chip set  استفاده می نمایند ، ویژگی های متعارفی  را به اشتراک گذاشته ( به ارث رسیده از Chip set) و کارآئی آنان در اکثرموارد مشابه می باشد. آگاهی از نوع پردازنده ، حافظه ، سرعت کنترل کننده IDE ، کارت گرافیک و صدا ، می تواند کمک  مناسبی در خصوص انتخاب  مادربرد را ارائه نمايد (خصوصا" در موارديکه از Chip set مشابه استفاده می گردد ) .

پردازنده :تولید کنندگان مادربرد در برخی حالات  ، فهرست مادربردهای تولیدی خود را بر اساس نوع سوکتی که مادربرد حمایت می نماید ، ارائه می نمایند. مثلا" سوکت 478 برای P4 و سوکت A برای Athlon . در اکثر کاربردهای تجاری ، کاربران تفاوت مشهودی را در ارتباط با سرعت بین دو  پردازنده Athlon و P4 مشاهده نمی نمایند در حاليکه ممکن است تفاوت قيمت آنان مشهود باشد.بهرحال نوع و سرعت پردازنده ای که می تواند همراه يک مادر برد استفاده شود ، يکی از نکات مهم در رابطه با انتخاب مادربرد است . 

حافظه : امروزه اکثر مادربردها از حافظه های SDRam DDR )Double Date Rate) استفاده می نمایند . البته هنوز مادر بردهائی نیز وجود دارد که از RDRAM یا Rambus استفاده می نمایند. ( تعداد این نوع از مادربردها اندک است ).حافظه های DDR دارای سرعت های مختلفی بوده و پیشنهاد می شود که سریعترین نوعی را که مادربرد حمایت می نماید ، انتخاب گردد . تولید کنندگان مادربرد ،حافظه های DDR را بر اساس  سرعت Clock و یا پهنای باند تقسیم می نمایند . سرعت این نوع از حافظه ها ( DDR ) به ترتیب  از کندترین  به سریعترین نوع ،  بصورت زیر می باشد :

DDR200 ( aka PC1600)  , DDR266 ( PC2100) , DDR333(PC2700) , DDR400(PC3200) بردهایی كه از RDRAM استفاده می نمايند  دارای Chip set   اینتل 850 یا 850E می باشند. این نوع  از حافظه ها ( RDRAM ) می بایست بمنظور افزایش کارآئی ، بصورت زوج بر روی مادربرد استفاده شده و اسلات های  خالی توسط  CRIMM تکميل ( پر) گردند.حافظه ها ی RDRAM، قادر به تامین پهنای باند بالای مورد نياز برنامه هائی با حجم عملیات سنگین  در ارتباط با حافظه، می باشند.( برنامه های ویرایش فیلم های ویديوئی و یا بازیهای سه بعدی گرافیکی) . قیمت حافظه های RDRAM نسبت به حافظه های DDR دو برابر است .حافظه های RDRAM در حال حاضر با دو سرعت متفاوت ارائه می گردند :  PC800 و PC1066 .  در صورت انتخاب  پردازنده ای از نوع  P4  که بر روی BUS با سرعت 533 مگاهرتز اجراء می گردد، سرعت بيشتر پردازنده معيار اصلی انتخاب قرار گيرد . در زمان انتخاب حافظه ، می بايست تعداد سوکت های DIMM و RIMM موجود بر روی مادربرد بهمراه حداکثر حافظه قابل نصب بر روی آن دقيقا" بررسی گردد.

صدا و گرافیک :اكثر مادربردهای موجود دارای كارت صدا بوده و بندرت می توان مادربردی را يافت که فاقد اين قابليت باشد. آخرین مدل مادر بردها دارای چیپ  ست دیجیتالی صدای 6 كاناله بوده  كه برای   بازی ها و فايل های  MP3 مناسب تر می باشد. در صورتيکه قصد نصب يک کارت صدا بر روی مادر برد بمنظور افزايش کيفيت صدا وجود داشته باشد ، می توان با استفاده از Jumper و يا BIOS سيستم ، کارت صدای موجود بر روی مادربرد ( OnBoard ) را غير فعال و از کارت صدای مورد نظر خود استفاده نمود .در صورتيکه بخواهيم از بازی های کامپيوتری استفاده نمائيم که دارای گرافيک سه بعدی می باشند ، می بايست كارت گرافیك موجود بر روی مادربرد را غيرفعال و يک کارت گرافيک متناسب با نوع نياز را بر روی مادر برد نصب نمود.در اين رابطه لازم است به اين نکته دقت شود که مادربرد انتخابی  دارای اسلات  AGP باشد .امروزه  اکثر كارت های گرافیكی موجود از اسلات AGP بمنظور ارتباط با كامپیوتر استفاده می نمایند.

نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی : اكثر مادربردها، با استفاده از یك كنترلر IDE از درایوهای ATA/100 یا ATA/133 پشتیبانی می نمایند. بر اساس مطالعات انجام شده، تفاوت بین  دو استاندارد فوق ، بسیار ناچیز بوده و اين امر نمی تواند تاثیر چندانی در رابطه با انتخاب يک مادربرد را داشته باشد.انتخاب مادربردهایی كه توانایی پشتیبانی از RAID را دارند بسیار حائز اهميت است . با استفاده از كنترلر فوق ، می توان  بر روی یك كامپیوتر از دو هارددیسك بطور همزمان استفاده نمود. بدين ترتيب ، اطلاعات بر روی دو هارددیسك ذخيره و در صورت خرابی يک هارد ديسک ،می توان از هارددیسك دیگر استفاده نمود. (تهیه یك كنترلر RAID بتنهائی مقرون بصرفه نبوده و لازم است درزمان انتخاب ، مادربردی برگزيده شود که از RAID حمايت می نمايد).

ارتباطات ( اتصالات ) : اکثر مادربردها  دارای پورت هایی نظير :  اترنت،‌USB2.0 و FireWire می باشند .برخی از مادربردهای جديد ، دارای امکاناتی بمنظور خواندن  Flash Memory می باشند. اخیرا"‌ مادر بردهایی به نام Legacy  free مطرح شده اند که  نیازی به پورت های جداگانه نداشته و تمامی پورت ها بطور مختصر در یك پورت تعبیه شده اند.

تشریح مشخصات

در اكثر موارد تهیه یك مادربردجديدهمراه با خرید پردازنده و حافظه اصلی نیز می باشد.  بدين دليل لازم است بررسی لازم در خصوص تاثير اين قطعات بر کارآئی مادربرد نيز مورد بررسی و توجه قرار گيرد .فراموش نکنيم که همواره پردازنده های جديد و با سرعت بالا دارای قيمت بمراتب بالاتری نسبت به نمونه های قبل از خود بوده و در صورتيکه ضرورتی به استفاده از پردازنده های جديد ، سريع و در عين حال گران وجود ندارد ، می توان با توجه به نوع نياز خود از پردازنده های ديگر( با سرعت کمتر نسبت به آخرين مدل های موجود )  که با مادربرد انتخابی نيز مطابقت می نمايند، استفاده نمود.

يکی از اجزاء مهم هر مادربرد ، Chip set می باشد که اطلاعات متنوعی را در ارتباط با توانائی مادربرد مشخص می نمايد . نوع پردازنده و  حافظه ای که مادربرد می تواند حمايت نمايد ، برخاسته  از نوع Chip set يک مادربرد است . در برخی حالات نوع Chip set موجود بر روی يک مادربرد ، بيانگر نوع پورت های صدا، ويدئو و کارت شبکه نيز می باشد ( عناصر فوق بصورت onboard بر روی مادربرد تعبيه می شوند ) . در زمان انتخاب يک مادربرد لازم است به اين نکته دقت شود که تفاوت بسيار بالائی  بين مادربردها از لحاظ قيمت وجود نداشته و می توان با در نظر گرفتن تمامی جوانب مادربردی را انتخاب نمود که دارای امکانات جانبی نظير کارت شبکه و کنترلر RAID باشد. ( تفاوت قيمت بين اين نوع از مادربردها با مادربردهائی که فاقد امکانات فوق ، می باشند زياد نمی باشد) .

پارامترهای زير را می توان در زمان انتخاب يک مادربرد در نظر گرفت :

حمایت از پردازنده :

حداقل : قادر به حمایت از پردازنده های رایج نمی باشد  .

پیشنهادی : قادر به حمایت از پردازنده های AMD و يا اینتل باشد  .

حداکثر :  قادر به حمایت از پردازنده های AMD و يا اینتل باشد.

توانائی مادربرد انتخابی در رابطه با حمايت از پردازنده های موجود ، يکی از تصميمات مهم در زمينه  انتخاب يک مادربرد است ( حمايت ازپردازنده های خانواده AMD و يا اينتل )  .

نوع حافظه :

حداقل : DDR 200/266  

پیشنهادی : DDR266/333  یا PC800/1066 Rambus  

حداکثر  : DDR333/400 یاPC1066Rambus

نوع و سرعت حافظه ای که بهمراه  يک مادربرد نصب می گردد ، تاثير مستقيمی بر کارآئی و در عين حال قيمت يک کامپيوتر دارد. حافظه های Rambus ، قابل استفاده بر روی تعداد اندکی از مادربردها بوده و قيمت آنان بمراتب بيشتر از حافظه های SDRAM می باشد .

اتصالات جانبی :

حداقل :  USB 1.1

پیشنهادی :   USB 2.0 در صورت امكان FireWire 

حداکثر :  USB 2.0 و FireWire 

در صورتيکه تصميم به تهيه تجهيزات جانبی نظير چاپگر، دوربين های ديجيتال و درايوهای خارجی CD-RW وجود داشته باشد ( درآينده ) ، پيشنهاد می گردد مادربردی تهيه گردد که دارای پورت های USB2.0 و Firewire باشد .

عناصر مجتمع و پیوسته :

حداقل :  كارت صدا 

پیشنهادی : كارت صدای دیجیتالی، كارت شبكه و در صورت امكان پشتیبانی ازویدئو 

حداکثر :  كارت صدای دیجیتالی و كارت شبكه

اكثر مادربردها دارای امکانات از قبل تعبيه شده ای در رابطه با کارت صدا می باشند ( Onboard ) . در مادربردهای پيشرفته تر امکانات لازم در خصوص كارت های صدای 6 كاناله دیجیتال و كارت شبكه نيز پيش بينی شده است .برخی از مادربردها دارای تراشه های لازم بمنظور حمايت از گرافیك بوده که كه باعث کاهش هزينه ها خصوصا" در رابطه با کاربرانی می گردد که نوع استفاده آنان از کامپيوتر ، ضرورت  وجود  کارت های گرافيک قدرتمند را کم رنگ می نمايد .

نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی :

حداقل : ATA /100 

پیشنهادی :  ATA/133 در صورت امكان RAID 

حداکثر :  ATA/133. RAID در صورت امكان Serial ATA

سرعت اينترفيس هارد ديسک و ساير دستگاههای IDE استفاده شده را مشخص می نمايد.استاندارد جدید Serial ATA در مادربردهای جدید استفاده می شود(افزايش سرعت اينترفيس ).برخی از مادربردها امکان استفاده از RAID را فراهم می نمايند. در چنين مواردی می توان از  دو هارددیسك در یك سیستم استفاده بعمل آورد. بدين ترتيب کارآئی سيستم افزايش و در موارديکه  يکی از هاردديسک ها با مشکل مواجه شود ، امکان استفاده از هارد ديسک دوم وجود خواهد داشت .

 

مادربرد Asus P5W64 Ws Profesional

این مادربرد یکی از شاهکارهای Asus به شمار میره و کلکسیونی از تمامی فن اوری ها و امکانات مدرن به شمار می رود ، 8 پورت sata 2 و دو درگاه Gigabit Ethernet و پشتیبانی از 8 گیگابایت حافظه ddr2 ECC حداکثر با فرکانس 1066 مگاهرتز و صدای 8 کاناله ای HD یک مادربرد high-end به تمام معنی را ساخته اند .

 

علاوه بر تمام این ویژگی ها آنچه که موجب تفاوت این مادربرد با سایر مادربردها می شود ، پشتیبانی همزمان از 4 کارت گرافیک به کمک 4 شیار PCI express X16 می باشد ، چون این مادربرد بر پایه چیپست 975 اینتل طراحی شده به صورت رسمی از فن اوری corssfire شرکت ATI پشتیبانی میکند .

دو شیار PCI-E دیگر این برد به کمک سویچ IDT 89HA0324 پیاده شده اند ، در حالت استاندارد چیپست 975 اینتل 20 خط PCI-E ارائه میکند که 4 تای آنها از پل جنوبی و 16 تای دیگر از پل شمالی گرفته شده است ، به کمک این سویچ مادربرد P5W64 WS Pro به 16 خط PCI-E دیگر نیز مجهر شده که در حالت فعال شدن هر چهار شیار PCI-E X16 ، به ترتیب به شیار ها 8-4-8-8 خط اختصاص پیدا میکند .

نکاتی دررابطه با تهیه مادربرد 

بررسی Chip sets . تولید كنندگان متعددی اقدام به توليد Chip set می نمايند .شركت هائی مانند Intel، Via،‌SIS، و NVida اكثر چیپ های موجود در بازار را تولید نموده و می توان تمامی آنان را به دو گروه عمده تقسیم نمود: چیپ هائی كه از  پردازنده های اينتل حمايت می نمايند و چیپ هائی كه از پردازنده های AMD پشتیبانی می نمایند.Chip sets  ،  مشخص كننده نوع حافظه ،‌ سرعت پردازنده و نوع تجهیزات جانبی نظیر صدا و ويدئو می باشد که مادربرد قادر به حمايت از آنان می باشد.

عدم تهيه سريعترين پردازنده :تهيه سریعترین پردازنده موجود، مستلزم پرداخت هزينه بالائی خواهد بود . سرعت آخرين پردازنده با يک و يا دو مدل پائين تر، تفاوت محسوسی نخواهد داشت .

تهيه سريعترين حافظه ای که ماربرد قادر به حمايت از آن می باشد . تفاوت مشهودی در ارتباط با کارآئی سيستم و در موارديکه از حافظه های با سرعت پائين تر استفاده می شود ، وجود نخواهد داشت ولی در صورتيکه تصميم به افزايش  حافظه در آينده گرفته شود ، پیدا نمودن حافظه ای با همان ظرفیت بسیار راحت تر خواهد بود( با توجه به اين واقعيت که ممکن است در زمان افزايش حافظه ، پيدا نمودن حافظه های قديمی مشکلات خاص خود را دارا باشد ).

توجه به بروز برخی از مشکلات مرتبط با کارت های گرافيک همراه مادربرد . چیپ ست هائی كه امکانات گرافيک را بهمراه مادربرد ارائه می نمايند ( Onboard )  ، بخشی از حافظه سیستم را جهت ذخیره  اطلاعات گرافیكی ، استفاده نموده که همين موضوع می تواند کاهش کارآئی سيستم را بدنبال داشته باشد. پیشنهاد می گردد در صورت تهيه مادربردی با قابليت فوق ، چیپ گرافیكی آنرا غیر فعال  و از یك كارت گرافیكی ارزان قیمت استفاده گردد. درصورتيکه در آینده قصد استفاده از گرافیك بالا وجود داشته باشد ، می توان مادربردی را انتخاب که دارای ايننترفيس  AGP باشد.

تهيه مادربردی با مشخصات بيش از نياز فعلی . در زمان انتخاب يک مادربرد سعی گردد ، مادربردی انتخاب گردد که امکان حمايت از  RAID ،‌ كارت شبكه ،پورت USB2 و FireWire  را دارا باشد. استفاده از چنين مادربردهائی از لحاظ اقتصادی نيز مقرون بصرفه بوده و در صورت نياز به استفاده از قابليت های فوق ، می توان از پتانسيل های مادربرداستفاده نمود( بدون هزينه مجدد) .

همان طور كه مي دانيد اندازه مادربردها بايد با منبع تغذيه و جعبه رايانه متناسب باشد. انواع مادربردها از نظر شكل عموماً به موارد زير تقسيم مي شود:

۱- مادربرد سبك PC/XT

۲- مادربرد سبك AT/Full size

۳- مادربرد سبك Baby AT or Mini AT

۴- مادربرد سبك LPX

۵- مادربرد سبك ATX

۶- مادربرد سبك NLX

- مادربرد سبك PC/XT در سال ۱۹۸۱ به بازار عرضه شد و هم اكنون مورد استفاده قرار نمي گيرد. طول آن در حدود ۳۰ و عرض آن در حدود ۲۰ سانتي متر و داراي ۵ شكاف براي كارت ها بود.

- مادربرد سبك AT/Full size در سال ۱۹۸۴ به بازار عرضه شد. طول آن ۳۵ و عرض آن ۳۰ سانتي متر مي باشد و تقريباً از دور خارج شدند و ديگر توليد نمي شوند، زيرا بسيار بزرگ بودند.

- مادربرد سبك Baby AT or Mini AT تقريباً استاندارد مادربرد AT/Full size را دارد ولي از نظر اندازه كوچك تر از آن است. از آنجايي كه اين مادربرد در هر جعبه اي جاي مي گيرد، بيشتر مادربردهاي كنوني بدين شكل توليد مي شوند.

- مادربرد LPX مانند نوع قبل داراي دو گونه كوچك و بزرگ بود. اين مادربرد داراي اين امكان است كه بعد از نصب اتصالات مختلف در قسمت عقب قرار مي گيرد و شكاف ها بر روي يك كارت جدا نصب مي شود و اتصال گرها در كنار هم در عقب مادربرد قرار مي گيرند. درضمن اينكه اين نوع مادربردها داراي اتصال گرهاي اضافي نيز مي باشند.

- مادربرد ATX در سال ۱۹۹۵ طراحي شدند كه شباهتي به مادربردهاي Baby AT or Mini AT دارند. با اين تفاوت كه ۹۰ درجه تغيير شكل يافته اند، در اين گونه مادربردها تهويه رايانه به خوبي انجام مي شود و داراي يك نوع جامپر مي باشد. در اين نوع بردهاي اصلي نمي توان از هر دو نوع حافظه استفاده نمود. اين نوع بردها داراي امكاناتي مي باشند كه مي توان بدون استفاده از كابل هاي بلند قطعات را بر روي آن وصل كرد زيرا داراي جايگاه هاي خاصي مي باشند. درضمن اينكه مي توان بر روي شكاف هاي آن هر كارتي با هر طولي را بر روي آن نصب كرد.- كار با مادربرد NLX بسيار ساده مي باشد. تعميرات، نگهداري و ارتقاء آنها نيز ساده تر است.

 

مارک هاي مختلف  مادر برد

مادر برد ايلايت (Elite Group ECS)	مادر برد ازراك (Asrock)	مادربرد ايسوز (Asus)	مادر برد گيگا بايت (Gigabyte)
مادربرد ايكس اف ايكس (XFX)	مادربرد اينتل(intel)	مادربورد سويو (SOYO)	مادر برد سوپر ميكرو (SuperMicro)
مادر برد ابيت (Abit)	مادربرد سيليكون(Silicon)	مادربرد الباترون(Albatron)	مادربرد زوتاك (Zotac)
مادربرد بايو استار(Biostar)	مادر برد پاسكال (Pascal)	مادر برد فاكسكان (Foxconn)	مادر بورد سولونكس (Solonex)
مادر برد ايپكس (EPOX)	مادر برد ام اس آي (MSI)

 

رفع عيب از مادر برد

در بيشتر موارد مادر برد براي مشكلاتي كه ناشي از قطعات ديگر است مقصر شناخته مي شود.معمولاً مشكلات مربوط به مادر برد كمتر پيش مي آيد ( البته اين براي بازار فعلي ايران خيلي صدق نمي كند) بنابراين بايد مشكل اصلي را پيدا كرد.

در اينجا ليستي از آزمايشهايي است كه از مادر برد رفع اتهام مي كند.

آيا حداقل چيزهاي كه براي بوت شدن كامپيوتر لازم است وجود دارند؟ حداقل اجزاء براي بوت شدن عبارتند از: يك مادر برد، پروسسور، مقدار كافي حافظه (RAM)، يك كارت گرافيك و درايو براي بوت شدن اگر يكي از اين اجزا موجود نباشد سيستم شما كار نخواهد كرد. آيا همه اين اجزاء به درستي متصل شده اند؟

در موقع بروز اشكال ابتدا سعي كنيد قطعات را يك به يك جايگزين كنيد تا به قطعه مشكل دار برسيد آيا جامپرها به درستي قرار گرفته اند؟ شما بايد جامپرها را براي نوع، سرعت، ولتاژ و سرعت باس CPU و ديگر مشخصات آن در جاي خود قرار دهيد هر چند تعداد زيادي از مادربردهاي امروزي به طور اتوماتيك اين كار را انجام مي دهند. هميشه دستور العمل (دفترچه همراه) مادربرد را بخوانيد و در نظر داشته باشيد اگر تغييراتي در BIOS سيستم انجام داده ايد آن را به حالت DEFAULT برگردانيد. آيا وضع ظاهري مادر برد مشكلي ندارد؟ هيچگونه شكستگي يا پينهاي خم شده وجد ندارد؟  آيا منبع تغذيه مشكل ندارد؟ اگر شما قطعه اي را ارتقا داده ايد يا قطعه اي را به سيستم اضافه كرده ايد ممكن است توان منبع تغذيه براي شما براي تأمين توان مورد نياز قطعه جديد كافي نباشد. توان معمول براي كامپيوتر معمولي 250 الي 300 وات مي باشد.

عيب يابي اجزاي ديگر كامپيوتر:

در اينترنت جستجو كنيد و ببينيد آيا مادربردهاي از خانواده مادربرد شما مشكل خاصي ندارد؟ وب سايت كارخانه سازنده را چك كنيد و ببينيد آيا هيچ تغييرات و UPDATE اي براي مادر برد شما در نظر گرفته شده است؟

مشكلات صفحه كليد

اگر پيغام خطايي ناشي از پيدا نشدن صفحه كليد دريافت كرديد ابتدا مطمئن شويد صفحه كليد به خوبي متصل شده است .

چيپهاي كنترلر كي برد را امتحان كنيد اگر به نظر مي رسيد كه آنها صدمه ديده اند ممكن است احتياج به تعويض چيپها يا كل مادربرد داشته باشيد.

مشكلات CMOS

در شرايط به خصوص ممكن است لازم باشد كه CMOS را پاك كنيد بعضي مواقع كه شما براي بوت شدن سيستم كلمه عبور ( password) تعيين كرده ايد و آنها را فراموش كرده ايد يا بعضي مواقع BIOS را به گونه اي تنظيم كرده ايد كه مشكلاتي براي سيستم بوجود آورده و نمي توانيد آن را درست كنيد اين راه مفيد است. در بعضي مادربردها پاك كردن حافظه CMOS مادربرد باعث دردسر است زيرا تنظيم دوباره آن مشكل است و شايد به ياد آوردن كلمه عبور راحتتر باشد ولي در مادربردهاي امروزي معمولاً اين مشكل كمتر است چند راه براي پاك كردن حافظه CMOS وجود دارد بعضي از مادربردها جامپرهايي براي پاك كردن CMOS دارند كه احتمالاً  در دستور العمل استفاده از مادر برد به آن اشاره شده است جامپر را يك لحظه برداشته و دوباره سر جايش بگذاريد و CMOS پاك مي شود. در زمان انجام اين كار مطمئن شويد كه سيستم شما از تغذيه برق جدا شده است و بنابراين هيچ ولتاژي روي مادربرد نيست.

راه طولاني تر اين است كه باطري سيستم را از محل خود خارج كنيد اين عمل بايد دو روزي طول بكشد راه غير ايمن و سريعتر اين است كه بعد از برداشتن باتري مثبت و منفي جايگاه باتري را بوسيله يك سيم به يكديگر متصل كنيد. سپس دوباره آن را در جاي خود قرار دهييد اگر باطري مادربرد شما  قابل برداشتن نيست بايد با نمايندگيهاي مادربردتان تماس بگيريد.

زمان و تاريخ در سيستم به درستي نمايش داده نمي شود تنظيمات به هم ريخته يا خطاي Dead Battery دريافت مي كنيد رفع اين اشكال ساده است عمر باطري تمام شده است و بايد آن را عوض كنيد.

من نمي توانم وارد setup كامپيوتر شوم:

هر كامپيوتري كليدهاي بخصوصي براي وارد شدن به setup را دارد و اين به سازنده BIOS و نسخه آن بستگي دارد. اما بلافاصله بعد از روشن كردن كامپيوتر كليدهايي كه براي وارد شدن به SETUP لازم است را مي توانيد ببينيد. در بيشتر مواقع اين اطلاعات در پايين صفحه مانيتورتان قابل نمايش است و معمولاً‌به اين صورت نمايش داده مي شود:

press "--------" to enter setup يا

"------" is the key to hit

من تغييراتي در تنظيمات CMOS داده ام ولي اين تغييرات اعمال نمي شود .

در زمان خروج از CMOS setup مطمئن شويد كه گزينه "save and exit" را انتخاب كرده و كليد enter را فشار دهيد در صورتي كه شما گزينه "exit without saving" را انتخاب كرده باشيد با اين مشكل مواجه مي شويد.

مادربرد شكسته است؟

اگر مادر برد خميده شده است آن را به حالت اول برگردانيد. ولي اگر مادربرد واقعاً شكسته است كاري نمي توانيد بكنيد و بايد يك مادربرد جديد بخريد

GIGABYTE

گيگابايت، ارائه دهنده اولين مادربرد جهان با گواهينامه USB 3.0

 

GA-P55A-UD3، اولين مادربرد جهان با گواهينامه USB 3.0‌است كه توسط گيگابايت به بازار عرضه شده است. اين گواهينامه توسط USB-IF (مجمع جهاني استاندارد USB) به خاطر رعايت كامل استانداردها و مصرف بهينه انرژي به اين مادربرد تعلق گرفته است.

فقط مادربردهاي گيگابايت، iPad شما را شارژ مي كنند.

Gigabyte سازنده برجسته مادربرد و کارت گرافیک، اعلام کرد که مادربوردهای مبتنی بر پلتفرم هاي Intel، از قبیل X58، P55، H55، H57 و تمام مادربوردهای حال حاضر و نسل آينده AMD اين شركت ، از توانایی شارژ جديدترين و پر فروش محصول Apple یعنی iPad، برخوردار هستند. اين قايلبت چه در هنگام كار با رايانه و چه در زمان خاموشي آن، در اختيار كاربران است.

40 مدل از مادربردهای گیگابایت به ویژگی On/Off Charge مجهز خواهند شد.

شرکت گیگابایت، پیشرو در تولید مادربرد، کارت گرافیک و دیگر سخت افزارهای جانبی، یک بار دیگر در صنعت تولید مادربرد پیشگام شد و فناوری جدید خود تحت عنوان On/Off Charge را معرفی کرد. این فناوری راه جدیدی برای شارژ سریع تر و راحت تر تعدادی از ابزارهای شرکت Apple یعنی iPhone، iPad و iPod Touch است. به عنوان یکی از زیرشاخه های فناوری 3x USB Power، فناوری On/Off Charge باعث می شود ابزارهای iPhone، iPad و iPod Touch در مقایسه با درگاه های USB معمولی با سرعت بیشتری شارژ شوند، با این مزیت که عمل شارژ شدن در شرایطی که سیستم روشن، در حالت Standby و حتی خاموش باشد نیز صورت می گیرد.

هفت مدل جدید از مادربوردهای با چیپ ست P55 مجهز به تکنولوژی شتاب دهنده سریع آنبرد 333 شدند.

گیگابایت هفت مدل جدید از مادربوردهای سری P55A خود را معرفی کرد که به تکنولوژی شتاب دهنده آنبرد 333 گیگابایت مجهز هستند. این تکنولوژی قدرتمند سه گانه شامل USB 3.0، Serial-ATA Revision 3.0 (6Gbps) و توان سه برابر برای USB است، و قدرت دوباره ای به پلاتفورم P55 داده است.

ارائه دهنده تکنولوژی های پیشرفته که یک پلاتفورم میان رده را به یک پلاتفورم سطح بالا تبدیل می کنند.

مادربوردهای P55 گیگابایت بر پایه تکنولوژی موفق Ultra Durable 3 طراحی شده اند که از 2 اونس مس در لایه PCB آنها استفاده شده است. تکنولوژی های پیشرفته دیگری نیز در این مادربوردها به کار رفته است که می توان به طراحی VRM 24 فاز، ابزار مدیریت هوشمندانه کامپیوتر Smart6 و ابزار صرفه جویی در مصرف انرژی Dynamic Energy Saver 2 اشاره کرد.

قدرت گرافيكي خارق العاده در دل يك تراشه گرافيكي مجتمع

با استفاده از چيپست جديد شركت AMD با نام 785G كه از تراشه گرافيكي مجتمع فوق العاده توانمند Ati HD 4200 بهره مي برد، مادربردهاي سري 785G شركت گيگابايت توانايي گرافيكي و ويدئويي بي نظيري را به نمايش مي گذارند. به لطف پشتيباني از فن آوري UVD 2.0 مادربردهاي سري 785G گبگابايت قادر به پردازش سخت افزاري و در نتيجه نمايش فايل هاي ويدئويي بلو ري با كيفيت بسيار بالا و بدون تحميل بار اضافه به پردازنده اصلي و مصرف كمترين توان ممكن هستند. همين طور مادربردهاي 785G گيگابايت توان پشتيباني از DirectX 10.1 را دارا هستند كه امكان استفاده سريع تر و آسان تر از محيط و نرم افزارهاي Window7 را فراهم مي كند.

حداکثر کارایی را با ارتقا کامپیوترتان با مادربورد‌های G41 گیگابایت بدست آورید.

تنها این سری از مادربورد‌هاي گيگابايت چهار اصل اساسی برای یک کامپیوتر مالتی مدیا را فراهم خواهند کرد: پشتیبانی از Direct X10، پشتیبانی از رابط HDMI، پشتیبانی از Windows 7 و در نهایت داشتن طول عمر بالا.

مریم غفوری

 

 

جذبه چیست؟

؟وقتی از جذبه سخن می گوییم درباره ی آداب غذا خوردن , ظاهر خوب , یا شیک پوشیدن صحبت نمی کنیم بلکه روی سخن ما چیزی است که خیلی عمیق تر از این حرف ها ست.جذبه واقعی چیزی فراتر از ظاهر محض است. توانایی و قابلیتی است که بعضی افراد برای ایجاد رابطه ای دوستانه تر برخوردارند که باعث می شود دیگران در حضور آن ها احساس بی نظیری داشته باشند.
شاید گاهی به خودتان بگویید:" تو باید با جذبه به دنیا می آمدی و حالا که غیر از این است,آدم خوش شانسی نیستی "
در این شکی نیست که بعضی افراد به طور طبیعی با جذبه هستند و به تبع آن از یک مزیت نسبت به دیگران بر خور دارند.اما جذبه ترکیب اسرار آمیزی که فقط درژن های ما یافت شود نیست.جذبه نتیجه استفاده از مهارت های ویژه ای است که بسیاری ار ما چیز کمی درباره ی آن ها می دانیم یا اصلا چیزی نمیدانیم.در فصل های بعد درباره ی راه کارها یی برای جذب دیگران صحبت می کنیم.از این پس به جذبه به عنوان یک خصوصیت و مهارت شخصیتی بنگرید که می توانید آن را با انجام کار هایی که افراد با جذبه انجام می دهند افزایش  دهید و از اشخاصی باشید که با جذبه هستند.

•چگونه دیگران را جذب کنید
افراد با جذبه معمولا خوب گوش می دهند و اغلب شانس های بیشتری نصیب شان می شود .فرصت هایی به آن ها داده می شود که شاید دیگران هرگز چنین فرصت هایی را به دست نیاورند.این افراد ممکن است به خاطر کار هایی بخشیده شوند که دیگران به خاطر شان به دار آویخته می شوند .چیزهایی به آن ها گفته می شود که شاید دیگران هرگز آن ها را نشنیده باشند.
روانشناسان می گویند هسته شخصیت اعتماد به نفس است.اعتماد به نفس به این معنی است که شما احساس کنید چه قدر مهم و ارزشمند هستید.انسان ها شدیدا احساساتی هستند و از روی احساسات تصمیماتی می گیرند و سپس آن ها را با منطق توجیه می کنند. انسان به طور ذاتی شدیدا نیاز دارد که او را ارزشمند بدانند و ارزشمند باشد.بنابراین راز جذبه این است:" کاری کنید که دیگران احساس مهم بودن کنند."
بنابراین هرچه افراد بیشتر در حضور شما احساس مهم بودن کنند بیشتر به جذاب بودن شما پی میبرند.
 5 راه برای جذاب بودن:
1.پذیرش:بزرگ ترین هدیه ای که می توانیم به افراد بدهیم توجه مثبت و بی قید و شرط است یعنی آن ها راد به طور کامل بپذیریم.هرگز از آن ها انتقاد و عیب جویی نکنیم و همه چیز شان را کاملا قبول کنیم.این نقطه شروع جذاب بودن است.حال چگونه پذیرش تمام و کمال خود را بیان کنیم؟
وقتی به افرادی که ما را نگاه می کنند لبخند بزنیم اعتماد به نفس آن ها خود به خود افزایش می یابد و احساس می کنند افراد مهم و ارزشمندی هستند و شخصی که این احساس را به آن ها القا می کند دوست دارند و آن را فرد با جذبه ای می یابند.
2.تقدیر:هر گاه از دیگران به خاطر کاری که انجام داده اند تقدیر کنیم اعتماد به نفس شان بالا می رود و احساس می کنند ارزشمند تر و مهم تر هستند.احساس قابلیت و توانایی بیشتری می کنند .تصور آن ها از خود بهتر شده و عزت نفس شان افزایش می یابد.همه انسان ها در طول زندگی نیاز شدید به تأیید رفتار ها و موفقیت ها ی شان دارند.تأیید هر میزانی که باشد انسان را خیلی راضی نمی کند.این نیاز مانند نیاز به غذا و استراحت مداوم است.افرادی که پیوسته به دنبال فرصت ها یی برای تأیید دیگران هستند به هر جایی که پا می گذارند مورد استقبال قرار می گیرند.
3.تایید: هر گاه افراد را به خاطر کاری که انجام داده ا ند تایید کنیم اعتماد به نفس شان افزایش می یابد و شما را فردی دوست داشتنی و جذاب می یابند.
4.تحسین: وقتی فردی را تحسین کنیم آن ها نا خود آگاه احساس بهتری درباره ی خود پیدا می کنند.
آن ها احساس می کنند فرد مورد تایید و مقبولی هستند در نتیجه آن ها خود و شما را بیشتر دوست خواهند داشت.همیشه در فرد دنبال چیزی بگردید که از آن تعریف کنید و هر بار که چیزی پیدا کنید این فرد شما را بیشتر دوست داشته و شما را فرد  با جذبه ای می داند.
5.توجه: این خصوصیت مهم ترین خصیصه است.وقتی به افراد کاملا توجه دارید آن ها احساس می کنند ارزشمند و مهم هستند و شما را بیشتر دوست دارند.
این پنج خصیصه قدرتمند ترین راه کار هایی هستند که تا کنون برای ایجاد اعتماد به نفس کشف شده اند.هنگامی که با تمرین بر آن ها تسلط  یابید به یی از جذاب ترین و با نفوذ ترین افراد در محیط اجتماعی و حرفه ای خود تبدیل می شوید.
مثال:تصور کنید دوستی داشتید که سال ها او را ندیده اید و یک روز ناگهانی او را در خیابان می بینید. شما چقدر غافلگیر و خوشحال می شوید.در برخورد با اشخاصی که برای تان مهم هستند و دوستشان دارید هم چنان رفتار کنید که گویی آن ها را پس از سال ها پیدا کرده اید.

• :جادوی گوش کردن
یکی از مهم ترین ویژگی های یک رهبر توانایی او در جمع آوری اطلاعات از طریق پرسیدن و گوش کردن دقیق به گفته های افراد است.دانیل گو لمن , نویسنده هوش عاطفی به این نتیجه رسید که توانایی انسان ها در برقراری ارتباط عاطفی با افراد( EQ) شاید خیلی بیشتر از IQ  در موفقیت آن ها حیاتی است.او مهم ترین ویژگی EQ را تحت عنوان "حس همدردی " یا توانایی درک و هم احساسی با  سخن افراد و منظور واقعی آن ها بیان می کند.خوشبختانه این هوش می تواند تنها از طریق یک شنونده خوب بودن کسب شود.
در اینجا 4 راه حل کلیدی برای گوش کردن واقعی ارائه می شود که اگر بر آن ها مسلط شوید نسبت جذبه شما به سرعت افزایش می یابد:
1.با دقت گوش کردن : یعنی بدون اینکه حرف دیگری را قطع کنید با دقت و با سکوت کامل گوش  کنید چنان که گویی هیچ چیز در دنیا در آن لحظه برای شما مهم تر از حرف ها یی نیست که آن شخص می گوید.وقتی شما به سخنان فرد دیگری مشتاقانه گوش دهید این فرد به لحاظ زیست شیمیایی تحت تأثیر قرار می گیرد.مغز او "داروی شادی آور " طبیعی یا اندورفین ترشح می کند که باعث می شود فرد درباره ی خودش احساس خوبی پیدا کند.اعتماد به نفس او بالا رود و خودش را هم بیشتر دوست داشته باشد مهم تر از همه شما را به خاطر این حسن اخلاق که به دقت تمام به حرف های او گوش داده ا ید بیشتر دوست داشته باشد و اعتماد بیشتری به شما پیدا کند.
2.مکث قبل از پاسخ دادن: به محض اینکه فرد مقابل خواست نفسی تازه کند وسط حرفش نپرید بلکه 5-3 ثانیه مکث کنید.وقتی مکث می کنید سه چیز اتفاق می افتد که هر سه خوب است.اول اینکه وقتی فرد مقابل بخواهد برای سازماندهی مجدد افکار ش اندکی مکث کند شما از قطع کردن سخن او اجتناب می کنید. دوم این که با مکث کردن به شخص خواهید گفت که سخنانش مهم است و شما با دقت
به آن توجه می کنید.این امر ارزش فردی گوینده را تقویت کرده و باعث می شود به شما به عنوان شخصی با جذبه و با هوش نگاه کند.سوم این که نه تنها صحبت های شخص بلکه منظور او را در سطح عمیق تر ذهن به واقع شنیده و درک می کنید.
3.پرسش جهت توضیح: هرگز وانمود نکنید که منظور شخص را از آنچه که گفت دقیقا می دانید بلکه با پرسیدن سوالاتی مانند "منظورت چیست؟" از او بخواهید تا توضیح بیشتری درباره ی صحبت ش بدهد. یکی از مهم ترین قوانین ارتباط این است که شخصی که سوال می کند اوضاع را کنترل می کند. چون شخصی که به سوالات پاسخ می دهد 100% از تمرکز ش روی چیزی است که می گوید.
4.همان سخن را به شخص بازگردانید, آن را با واژه های خود بازگو کنید:
این راه حل آزمایش نهایی برای گوش کردن واقعی است گواهی بر اینکه واقعاً گوش می کنید نه اینکه خود را به گوش کردن تظاهر که امروزه بسیار متداول است مشغول کنید.
مثلا هر گاه فرد صحبت ش را تمام کرد مکث کنید  و همان سخنان شخص را بازگو کنید مثلا بگویید:
" پس این کار را کردید و بعد این اتفاق افتاد " با این کار فرد مقابل متوجه می شود که شما به صحبت های او با دقت گوش کرده اید.

قدرت توجه
جذبه مستلزم توجه صد در صد است به خصوص موقع گوش کردن.به خاطر آوردن آنچه کسی می گوید تنها قسمتی از هنر گوش کردن است.روابط خوب چه اجتماعی و چه حرفه ای , بر اساس ویژگی های زیادی پایه ریزی می شود , اما هیچ چیز مهم تر از این نیست که از نظر دیگران یک شنونده همدل تلقی شوید. هرچه شنونده بهتری باشید در روابط خود ارزشمند تر خواهید بود.
مانند افرادی که شنونده های بزرگی هستند علامت دهید که گوش می دهید که به این علامت ها    " تایید و اطمینان خاطر " می گوییم.شنونده های دقیق از این علامت ها استفاده می کنند تا حضور افراد دیگر را تایید کرده و به آن ها اطمینان خاطر دهند که به صحبت ها یشان کاملا گوش می دهید.شنونده های دقیق این علامت ها را به موقع بروز می دهند که باعث می شود افراد احساس کنند خاص و مهم هستند.در فصل بعد علامت هایی را که نشان می دهد فرد مقابل به صحبت های شما گوش می دهد می گوییم.

علامت های تایید و اطمینان خاطر
1.علامت اول: تماس چشمی
اولین و مهم ترین علامت تماس چشمی است.اگر کسی به شما نگاه نکند به حرف های شما گوش نمی دهد.برای اینکه با جذبه به نظر برسید باید هنگام گوش کردن تماس چشمی بسیار خوبی برقرار کنید و تماس چشمی مستقیم داشته باشید, این روش اساسی به افراد نشان خواهد داد که به آن ها گوش می دهید. هرچه بیشتر تماس  چشمی داشته باشید به نظر می رسد بیشتر درگیر صحبت های فرد مقابل هستید.
2.علامت دوم : حرکت دادن چشم
برای تماس چشمی برتر در هنگام گوش کردن به مهارت دیگری نیاز دارید تا به طبیعی بودن آن بیا فزایید.همچنین کمک می کند تا احتمال به وجود آمدن ترس ناشی از تماس چشمی عمیق از بین برود.چون زل زدن بیش از حد باعث ایجاد ترس در فرد مقابل می شود . این مهارت حرکت چشم نام دارد.حرکت چشم یعنی وقتی به حرف کسی گوش می دهید جهت نگاه خود را از یک چشم فرد به چشم دیگرش تغییر دهید.اگر می خواهید مردم متوجه شوند که گوش می کنید باید چشم هایتان را تکان دهید.هرچه قدر فعالیت چشم بیشتر باشد به نظر خواهد رسید که بیشتر درگیر شده اید و هرچه فعالیت چشمی کمتر باشد به همان نسبت درگیری کمتر است.
3.علامت سوم : کج کردن سر
  اگر موقع گوش دادن به حرف کسی سرتان را کمی به یک طرف کج کنید باعث می شود که نگاه تان عمیق و جستجو گرانه به نظر برسد.به نحوی که انگار با توجه عمیق تری به گوینده نگاه می کنید.اگر هنگام گوش دادن به صحبتی که از نظر گوینده مهم است این تکنیک را به کار ببرید خیلی دقیق و با توجه به نظر می رسید و او این حرکت کوچک را حمل بر جذابیت بی اندازه شما می داند.
یک قانون دیگر: هنگام گوش کردن سرتان را کج بگیرید و هنگام صحبت کردن سرتان را صاف بگیرید.
4.علامت چهارم : تکان دادن سر
تکان دادن سر یکی دیگر از تکنیک های مؤثر هنگام گوش دادن به صحبت های دیگران و با جذبه نمودن در نظر آن ها ست.بعضی افراد به طور غیر ارادی تمایل دارند سرشان را تکان بدهند.بعضی افراد هم سرشان را اصلا تکان نمی دهند.اگر به عکس العمل های افراد هنگام گوش دادن به صحبت کسی نگاه کنید خواهید دید که تکان های سر چه قدر می توانند با ارزش باشند.در صورت نبود این تکان های سر , جذابیت و انرژی شنونده به طور چشمگیری کاهش می یابد. تکان های سر شاخص های مؤثری هستند برای اینکه نشان دهند چقدر عمیق گوش می کنید , به چه چیزی فکر می کنید و چه احساسی دارید.در واقع تکان های سر 3 نوع مختلف هستند:
الف)آهسته     ب)سریع     ج)خیلی سریع
نوع اول:تکان دادن سر به صورت آهسته به این معنا است که من دارم صحبت های شما را دنبال می کنم و درباره ی آن فکر می کنم.تکان دادن آرام سر لزوما به این معنا نیست که من با تو موافقم.
نوع دوم :  تکان دادن سر کمی سریع تر نشان دهنده ی این است که شما با نظر طرف مقابل موافق هستید.
نوع سوم : تکان دادن خیلی سریع تر به این معنا است که شما با نظر طرف مقابل موافق ید و از چیزی که شنیده اید به هیجان آمده اید
5.علامت پنجم : زبان کل بدن
وقتی می نشینید , نحوه قرار گیری بدن و طرز نشستن میزان علاقه شما را به شخصی که صحبت می کند و آنچه که می گوید نشان می دهد.وقتی به طرف شخص مقابل متمایل می شوید مثل این است که با بدنتان می گویید : "از نظر من فرد با جذبه ای هستی ".سعی کنید کل بدن خود را به سمت فرد مقابل متمایل کنید.اگر پا های تان را روی هم می گذارید پا و زانوی بالایی خود را به طرف فرد مقابل بگیرید.وقتی می ایستید باید فاصله ای بین خود و فرد مقابل ایجاد کنید.
دایره های ارتباط 3 نوع هستند:
الف)دایره اول تقریبا 2 قدم از شما تا شخص دیگر فاصله دارد.این دایره فضای خصوصی یا صمیمی است.اگر به عنوان یک آشنای تجاری یا اجتماعی به این فضا تجاوز کنید مسلما فرد مقابل را ناراحت خواهید کرد.
ب)دایره دوم 6-2 قدم است و فضای مناسب برای آشنایی اجتماعی یا تجاری است.اگر می خواهید با جذبه باشید مطمئن باشید که در این فاصله نه نزدیک تر و نه دور تر می ایستید.
ج)10-8 قدم است.این دایره فاصله محفوظ یا ایمن است که بین شما و افراد غریبه استفاده می شود پس اگر می نشینید طوری به طرف فرد متمایل شوید که انگار هر کلمه او شما را جذب می کند.وقتی می ایستید مطمئن باشید که فاصله امن و راحتی بین خود و طرف مقابل ایجاد کرده اید. مستقیم به فرد نگاه کنید و خور را اندکی به جلو متمایل کنید.این حرکت برای فرد مقابل نا محسوس است اما احساس خواهد کرد که شما به آنچه او می گوید کاملا توجه دارید.
بعضی افراد هنگام صحبت کردن چنان به فرد مقابل نزدیک می شوند که آن شخص به معنای واقعی کلمه به عقب خم شده و سعی می کند از آن ها فاصله بگیرد.این افراد تلاش زیادی می کنند اما سر انجام مثل یک فرد متجاوز و بی توجه کنار گذاشته می شوند.
6.علامت ششم : جنبه های منفی زبان
تنها زبان بدن مثبت است که نسبت جذبه را به طرز چشم گیری افزایش می دهد.بعضی از موقعیت های قرار گیری بدن تأثیر منفی روی افراد می گذارند.افرادی که شنونده های ضعیفی هستند این تأثیرات منفی را ایجاد می کنند.شنونده های ضعیف مثلا هنگام صحبت کردن سرشان را به طرف شخص می گیرند اما بدنشان از گوینده فاصله دارد و به طرف دیگری متمایل است.این نشان می دهد که شما به آنچه شخص می گوید واقعاً توجه ندارید.این افراد هنگام نشستن پا های شان را روی هم می گذارند به نحوی که پا و زانوی بالایی را از گوینده دور می کنند در نتیجه به نظر می رسد که خود را از پیام گوینده جدا می کنند.
پیغام منفی دیگری که فرصت جذاب بودن را از شما می گیرد زمانی است که شما چنان روی صندلی خود افتاده اید که انگار می خواهید از پشت صندلی بیرون بزنید و از گوینده فرار کنید.  یکی از بهترین راه های مقابله با این گرایش منفی این است که صاف بنشینید و نگذارید کمر تان با پشت صندلی تماس پیدا کند.در گفت و گوی رو در رو زبان بدن 55% از پیغامی را که می فرستید انتقال می دهد , تن صدا 38 % پیغام را انتقال می دهد و خود کلمات فقط 7% از پیغام را انتقال می دهند.به همین علت همواره باید مراقب آنچه که از طریق زبان بدن خود می گویید باشید.
7.علامت هفتم : اصوات تاییدی
شنونده های خوب و فعال همیشه اصوات کوتاهی مثل : "آها,اوهوم و ....." ایجاد می کنند که به این صدا ها اصوات تاییدی می گویند.این اصوات شاخص های روشنی برای نشان دادن توجه دقیق و عمیق هستند.این صدا ها نسبت جذبه شما را افزایش می دهد.

•با دوستان خود جذاب بودن را تمرین کنید
اگر قصد دارید در هر مهارتی به ویژه مهارت جذبه چیره دست شوید باید بخواهید کمی اشتباه کرده و گاهی کمی احساس کنید کمی ناشی هستید.قانون این است : هر کاری که ارزش داشته باشد خوب انجام شود , می ارزد که ابتدا به طور ضعیفی انجام شود.

 قدرت گوش کردن صبورانه
قبل از اینکه دست از گوش کردن بکشید و شروع به صحبت کنید همیشه قدری تأمل کنید و ببینید وضعیت فردی که صحبت می کند چگونه است.مهم نیست که چقدر ایده یا فکر به ذهن تان می رسد مهم این است که اگر فرد مقابل مضطرب ,عصبانی یا ناراحت است هنوز وقت گوش کردن است .صبور باشید .فرصت دهید که عصبانیت آن ها فروكش کند.وقتی آماده شوند نظر شما را می پرسند و اگر دنبال پاسخ باشند , سؤال می کنند.گاهی اوقات احساسات فرد و منطق شنونده مثل روغن و آب هستند , به سختی با هم مخلوط می شوند. هنگامی که با دقت گوش می کنید و گوینده خیلی احساساتی به نظر می رسد , پیش از آنکه چیزی بگویید با صبر بیشتری به صحبت های او گوش دهید.قبل از آن که وسط حرفش بپرید و پیشنهادی بدهید , اجازه دهید فرد صحبت کند و تمام عصبانیت و هیجان ش را بیرون بریزد.مهم تر اینکه برای نصیحت کردن مراقب باشید , مگر اینکه کسی از شما بخواهد.از شما به خاطر گوش کردن دلسوزانه بیشتر تقدیر خواهد شد.

سریع لبخند بزنید و سریع بخندید
لبخند زدن و خندیدن شاخص های مهمی هستند که نشان می دهند چه قدر از بودن در کنار کسی لذت می برید. زمانی که موقعیت و موضوع مناسب است همیشه برای لبخند زدن و خندیدن شتاب کنید.منظور این نیست که به هر چیزی که گفته می شود لبخند بزنید زیرا به حد افراط رساندن آن ممکن است این سوء ظن را ایجاد کند که تصنعی می خندید.لبخند هایی که واقعی به نظر می رسند ناگهان قطع نمی شوند .لبخند های واقعی باید چند لحظه طول بکشند. لبخندی که ادامه پیدا نکند واقعاً لبخند نیست. بنابر این اگر گفت و گو و گوینده جدی است شما هم جدی باشید و اگر صحبت درباره چیزهای نه چندان جدی و سرگرم کننده بود خود را ترغیب به لبخند زدن کنید.

سریع تحسین کنید
همه ما از تأیید شدن لذت می بریم به خصوص اگر کاری انجام داده ایم که فکر می کنیم ارزشش را دارد.وقتی افراد درباره چیزهایی صحبت می کنند که به نظر می رسد مایه افتخار آن ها ست با استفاده از یک راه ساده می توانید بر شدت لذت شان بیا فزایید.این که سریعا هر صفت شایسته او را تحسین کنید.مطمئن باشید که آن ها تحسین را نشانه دیگری از جذبه شما تلقی خواهند کرد.    تأیید و تحسین برای همه ما اهمیت حیاتی دارد.اکثر ما بدون تایید و تحسین خیلی کمتر از حد توان خود کارایی داریم.هرچه صادقانه تر رفتار افراد را تحسین کنید , آن ها خود را بیشتر دوست داشته و برای خود احترام بیشتری قائلند و نسبت به شما احساس بهتری خواهند داشت.
برای اینکه در تحسین دیگران مؤثر تر عمل کنید , باید از این رهنمود ها پیروی کنید:
اول:تحسین باید خاص یا جزئی باشد.هرچه قدر تحسین خاص تر باشد تأثیر بیشتری بر احساسات افراد دارد و انگیزه بیشتری به فرد می دهد تا در آینده در آن حوزه بهتر عمل کند.
دوم:بلافاصله تحسین کنید .هرچه سریع تر افراد را بعد از انجام کار قابل تمجیدی تحسین کنید, آن ها احساس بهتری داشته و آن رفتار را بیشتر تکرار می کنند.
سوم : هم موفقیت های بزرگ و هم کوچک را تحسین کنید.
تحسین باعث می شود که افراد احساس شگفت انگیزی درباره خود پیدا کنند و یکی از عوامل کلیدی جاذبه است.

آنچه می گویید و نحوه گفتن آن
اولین قدم برای اینکه فرد با جذبه ای شوید این است که شنونده ی بزرگی شوید.به هر حال نوبت به شما می رسد که صحبت کنید , آنچه می گویید و نحوه گفتن آن اجزای اصلی توانایی شما برای جذب کردن و ترغیب دیگران است.
مهارت های ضروری صحبت کردن :
1.تماس چشمی :
 قوانینی که برای تماس چشمی هنگام صحبت کردن به کار می روند با قوانینی که هنگام گوش کردن استفاده می شوند فرق دارند.وقتی در یک گفت و گو شما با یک نفر صحبت می کنید نگذارید تماس چشمی تمام مدت فشار زیادی ایجاد کند.با تماس چشمی زیاد فرد مقابل را شدیدا تحت فشار قرار می دهید. به جای اینکه با جذبه باشید خیلی جدی به نظر می رسید.وقتی در یک گروه صحبت می کنید باید نگاه خود را به نرمی از شخصی به شخص دیگر به نوبت تغییر دهید.پس هنگام صحبت کردن به چشم های فرد مقابل بیش از 75 تا 85 % نگاه نکنید در غیر این صورت این احتمال وجود دارد که فرد سلطه گری تلقی شوید.
2.نگاه کردن به طرفین صورت :
 وقتی صحبت می کنید به طرفین صورت شنونده نگاه کنید.این تکنیک نگاه موقت به یک طرف یا طرف دیگر صورت شنونده است به نحوی که توجه خود را لحظه ای از چشم های فرد به یک طرف صورت او تغییر می دهید. نگاه کردن به طرفین صورت باید موقتا و به طور متناوب باشد.هرگز به بالای سر یا پایین سر شنونده نگاه نکنید چون با این کار او احساس می کند چیزی یا کسی حواس شما را پرت کرده است.نگاه کردن به طرفین صورت به این معنا نیست که می توانید به اشیا یا افراد دیگر نگاه کنید بلکه شنونده را از نگاه های جدی شما نجات می دهد.دقت کنید که نگاه ها به طرفین کوتاه باشد هرگز بیشتر از 3-2 ثانیه طول نکشد در غیر این صورت شما از نظر او حواس پرت هستید.
3.هنر آهسته صحبت کردن :
بسیاری از افراد به علت هیجان زدگی یا اضطراب خیلی تند حرف می زنند و خیلی کم گوش می کنند.افرادی که خیلی تند صحبت می کنند می توانند اشخاص ناراحت کننده و آزار دهنده ای باشند.همه ما افرادی را می شناسیم که  تند صحبت می کنند و گوش دادن به حرف آن ها مشکل است.ایراد تند صحبت کردن این است که همیشه تاثیرات منفی ایجاد می کند و تقریبا هیچ تاثیر مثبتی ندارد.فردی که تند صحبت می کند فرصتی برای فکر کردن به شما نمی دهد.تند صحبت کردن باعث می شود که گوینده بی ملاحظه و خود محور به نظر برسد که این بر میزان صادق بودن و رو راست بودن او تاثیر می گذارد.به نظر می رسد این افراد فقط به چیزی که خود باید بگویند علاقه دارند.تند صحبت کردن روشی است که مطمئنا هر فرصتی را برای جذب کردن از بین می برد.برای بهتر صحبت کردن از تکنیک کم کردن سرعت استفاده کنید.
راه حل تند صحبت کردن چیست؟ برای این منظور می توانید از دو تکنیک استفاده کنید.اولی کم کردن سرعت است و دومی نحوه استفاده از سکوت در گفت و گو است.اگر بار ها به شما گفته اند که خیلی سریع صحبت می کنید می توانید با استفاده از دستگاه کنترل درونی که به آن منطقه های آسایش گفته می شود تند صحبت کردن خود را کنترل کنید.همان طور که در بیرون خود منطقه های آسایشی داریم در درون هم دارای منطقه های آسایشی هستیم.وقتی کاری نا آشنا یا غیر عادی انجام می دهید اغلب احساس ناراحتی خواهید کرد.تقریبا میل شدیدی به انجام روش قدیمی خواهید داشت حتی اگر روش قدیمی به خوبی روش جدید عمل نکند.
به خاطر داشته باشید که در مراحل اولیه یادگیری آهسته صحبت کردن , احساس ناراحتی خواهید کرد و این احساس طبیعی است زیرا در غیر این صورت ممکن است هنوز با همان سرعت زیاد و قدیمی خود صحبت کنید.
4.تاثیر سکوت :
مکث کردن بین صحبت به فرد فرصت می دهد فکر کند و بر مفهوم کنترل داشته باشد و به شنونده هم فرصت می دهد با آنچه گفته می شود ارتباط بر قرار کند.اگر هنگام انتقال پیام خود به مدت یک یا دو ثانیه در وقفه های گوناگون مکث کنید به راحتی می توانید یک گوینده خوب باشید.در طول این سکوت ها است که شنونده ها فرصت دارند که درباره ی چیز هایی که می گویید فکر کنند.آن ها چیزی را که درباره ی آن صحبت می کنید , در ذهن خود مجسم می کنند.آن ها فرصت دارند که منظور شما را سبک و سنگین کنند , با احساسات شما ارتباط بر قرار کرده و به آن ها پاسخ دهند.علاوه بر این مکث ها به شنونده ها اجازه می دهند که گفت و گویی درونی با شما داشته باشند.در واقع آن ها افکار درونی خود را در سرشان می پرورانند. تمرین کنید که در پایان هر نظر و ایده یا درست بعد از گفتن یک نکته کلیدی مکث کنید. این تکنیک به شنونده کمک می کند که بداند در کجا یک ایده تمام شده و ایده دیگری شروع می شود.
به خاطر داشته باشید که حتما بعد از گفتن نکته مهم , پیچیده یا غیر عادی مکث کنید.به شنونده اجازه دهید آنچه را که گفته اید هضم کند و در آن حال به خود فرصت فکر کردن و نفس کشیدن دهید.یک نکته مهمی که وجود دارد این است که با سکوت کردن امکان ندارد دچار اشتباه شوید.
5.پر کننده های زیاد از حد جذبه را از بین می برند :
اصوات پر کننده صدا هایی مثل " آ,اوم,آه و ... " هستند که بین صحبت ها به کار می رود.پر کننده ها راهی برای ایجاد وقفه هستند و به سخنران فرصت می دهد کمی فکر کند.زمانی که به دنبال افکار و کلمات درست می گردیم سعی می کنیم از این پر کننده ها برای حفظ توجه شنونده استفاده کنیم.شنیدن این اصوات در یک گفت و گو می تواند به شدت آزار دهنده باشد.پر کننده ها جذبه شکن هستند.بهترین راه برای حذف پر کننده ها این است که شیوه ی صحبت کردن خود را آهسته کرده و به طور حساب شده از سکوت های بیشتری استفاده کنید.اگر هنگام گفت و گو از سکوت بیشتری استفاده منید پر کننده ها از بین می روند.
6.افراد را با صدای خود جذب کنید :
درجه ی صدا تاثیر عمیقی بر حالت و قابلیت پذیرش فردی دارد که با او صحبت می کنید.تن صدا به تنهایی مسئول انتقال 38% پیغام شماست.مثلا شما ترجیح می دهید با کسی صحبت کنید که صدای بلند و جیغی دارد که گوش تان را کر می کند یا با کسی که شما را چنان با صدای گرم و پرطنین خود جذب می کند که احساس راحتی می کنید.مسلما با کسی که صدای گرم و گیر ایی دارد.در ضمن صداهای یکنواخت و خسته کننده که به آن ها صداهای یکنواخت و ملال آور می گوییم قطعا توجه و قابلیت پذیرش شنونده را کاهش می دهد.اگر می خواهید هنگام صحبت کردن صمیمی , دوستانه , با محبت , خودمانی یا خون گرم به نظر برسید , درجه صدای خود را هنگام استفاده از صداهای بم تر , پایین نگه دارید.همچنین به خودتان یاد آوری کنید که سرعت تان را کم کنید.وقتی خیلی تند صحبت می کنید نمی توانید خیلی صمیمی , دوستانه و با محبت به نظر برسید.از طرف دیگر اگر صدای تان یکنواخت استبرای این که مهیج و پر انرژی به نظر برسید سرعت صحبت خود را افزایش دهید.از درجات بالاتر صدای خود اما نه خیلی بلند استفاده کنید.سرعت و تن صدای خود را بر اساس آنچه که می خواهید بگویید انتخاب کنید و تغییر دهید صدا های بم تر نشان دهنده ی بزرگی و نیرومندی و صداهای زیر تر نشان دهنده ی کوچکی و ضعیف بودن است.افراد قدرتمند عمدا آهسته تر و با تن های پایین تر صحبت می کنند.
7.خوش صحبت و با جذبه باشید :
نسبت جذبه شما کاملا توسط شیوه نگاه کردن , گوش کردن و صحبت کردن شما با افراد دیگر تعیین می شود.اما خصوصیت دیگری هم وجود دارد که افراد با جذبه از آن برخوردارند.آن ها افراد خوش صحبت بی نظیری هستند.یک شنونده دقیق و صبور عاملی اساسی برای جذب کردن است.استفاده از صدای گوش نواز و آرام صحبت کردن نیز نسبت جذبه شما را بالا می برد.کلید دیگر با جذبه بودن این است که نسبت به آن چه که دیگران نمی خواهند درباره آن صحبت کنند , با احساس باشید.
8.گفت و گو را هدایت کنید :
هدف از هدایت گفت و گو تسلط بر گفت و گو نیست (که در تضاد با جذبه است ) بلکه هدف  این است که اطمینان دهید گفت و گو با حمایت شما در جهت خواسته های فرد مقابل ادامه می یابد , به نحوی که علاقه و توجه او دائما جلب شود.همه ما از صحبت درباره ی موضوعی که مورد علاقه مان است لذت می بریم به خصوص زمانی که به نظر می رسد شنونده هم از آن لذت می برد. وقتی افراد درباره ی موضوعی که برایشان اهمیت دارد صحبت می کنند دوست دارند درباره ی خودشان به شنونده هایی که با آن ها همدردی می کنند ,چیز های زیادی بگویند.وقتی شنونده هستید باید خوب گوش کنید تا بتوانید راه های گوناگونی را در جهت هدایت گفت و گو بیابید.شما باید به دنبال راهی برای حفظ گفت و گو باشید به نحوی که دیگران را ترغیب کنید تا هر اندازه که دوست دارند بر گفت و گو تسلط یابند.                                                                    
                                                                                                                 پایان

هما رمضانخانی

رسانه های الکترونیک

تعريف واژه ها:

فناوري اطلاعات: 

"به فن آوري هايي اطلاق مي شود که امکانات لازم براي جمع آوري، انباشت، پردازش و توزيع  اطلاعات را  فراهم  مي کند. محرک اين فناوري رايانه و ارتباطات راه دور است. رايانه ها اساسا کار پردازش و انباشت اطلاعات را انجام مي دهند و ارتباطات راه دور، امکان پخش و توزيع اين اطلاعات را در سطحي بسيار وسيع فراهم مي سازد.

اطلاعات ديجيتالي و اشكال جديد فناوري اطلاعات به تازگي حجم زيادي از توجه و توان جامعه ما را به خود جلب كرده است. پولهاي زيادي نيز صرف توسعه تمامي روش هاي فناوري ها و نظام هاي اطلاعاتي مي شود . اين هيجان نه تنها در دنياي تجارت و جامعه به طور كلي ، بلكه در جامعه دانشگاهي نيز رسوخ كرده است . جامعه اي كه در آن دانشمندان علوم كامپيوتر ، علوم شناختي ، و علوم اجتماعي ، به اطلاعات و اثرات اجتماعي فناوري هاي اطلاعات به شيوه هاي جديد مي انديشند. اين بافت جديد چالشي را در برابر علم اطلاع رساني قرار مي دهد.

اطلاع رساني:

"اطلاع رساني علمي است مرکب از چندرشته علمي ديگرکه خواص ورفتار اطلاعات ،نيروهاي حاکم برجريان واستفاده ازاطلاعات وفن هاي خاص آماده سازي اطلاعات ،چه دستي وچه ماشيني رابراي ذخيره ،بازيابي وانتشارمطلوب بررسي مي کند.

علم اطلاع رساني:

"علمي است ميان رشته اي  که در زمينه ويژگي هاي اطلاعات و رفتار اطلاعاتي، عوامل حاکم بر جريان و استفاده اطلاعات، شيوه هاي دستي و ماشيني پردازش اطلاعات، به منظور ذخيره، بازيابي و اشاعه مناسب اطلاعات تحقيق مي کند.

"دوعامل موجب طرح مفهوم ميان رشته اي در علم اطلاع رساني شد. اولين ومهمترين آنها مشكلات مطرح شده اي است كه نمي تواند با رويكردها و مفاهيم رشته اي واحل حل گرددف در نتيجه بين رشته اي بودن ، همچنانكه در بسياري از حوزه هاي جديد صادق است ، اجتناب ناپذير مي شود. دوم، بين رشته اي  بودن را  افرادي  به زمينه هاي  بسيار متفاوت كه  به طرح مشكلات شرح داده شده مي پرداختند وارد علم اطلاع رساني كردند و تاكنون تداوم پيدا كرده است . تفاوت زمينه ها بسيار است. اين تفاوت ها باعث غني شدن اين رشته و مشكلاتي در برقراري ارتباطات و آموزش شده است . بوضوح هيچيك از رشته هايي كه متعلق به افرادي با زمينه هاي مختلف بوده و بر روي مسائل كار كرده اند كمك مرتبط يكساني نكرده اند ، بلكه اين آميزه ، مسئول بقاي ويژگي بين رشته اي بودن علم اطلاع رساني بوده است . به طور مثال علم  كتابداري و علم اطلاع رساني -  علوم شناختي و علوم ارتباطات بوضوح داراي روابط ما بين رشته اي هستند ، اما اين دو جزء مهمترين و توسعه يافته ترين ميان رشته هاي  ميباشند كه ميتوان نام برد.

جامعه اطلاعاتي:

"جامعه اطلاعاتي جامعه اي است که مبناي تمامي کارهاي خود را بر اطلاعات بنا نهاده است. با گسترش اينترنت و فناور يهاي نوين، تبادل اطلاعات به صورت يک نياز دائمي در آمده است بر همين مبنا دنيا در حال گذر از جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي است. اکنون دانش سرمايه هر کشوري است و بنابراين همه کشورها سعي مي کنند خود را براي ورود به اين جامعه آماده کنند. ضمن اين که جهاني شدن نيز اين امر را تشديد مي کند.

ابر علم اطلاعات:

"عموما ابر علم ها زبان مشترک  شيوه انتقال مفاهيم ميان حوزه هاي مختلف را فراهم مي کنند و بدين سان به يکدست سازي دانش به طور کمک مي کند. لذا ابر علم اطلاعات داراي دو مسئله مهم پديده هاي اطلاعات و رابطه انسان با اين پديده ها  است و با توجه به اينکه علوم و فناوري هاي مربوط به پديده هاي اطلاعات، بسرعت در حال رشد بوده و رشته هاي مختلف همواره با تخصصي شدن روز افزون براي رويارويي با مسئله «انفجار اطلاعات» رشد مي کنند نياز به يکدست نمودن علم را مي توان از اين طريق برطرف ساخت.

 

 تاريخچه فناوري اطلاعات

"از لحاظ تاريخي ، دستيابي به اطلاعات از طريق رسانه هاي چاپي ( کتاب ، روزنامه ، مجله ) حاصل مي گرديد در حالي که فراگيري دانش از طريق مدارس و دانشگاهها بدست مي آمد .

اما برخي بر اين باورند که در اواخر دهه 1990 اقتصاد جهاني با دو تغيير بنيادي وساختاري ناشي از جهاني شدن وانقلاب فناوري اطلاعات روبرو شد. از اين روست که برخي تحليل گران اقتصادي برآيند وپيامد اين دو پديده را اقتصاد نوين نام نهادند.

انقلاب فناوري اطلاعات همانند ساير تحولات پيشين، صنايع وخدمات جديدي به وجود مي‌آورد ومهمتر از آن بنگاههاي اقتصادي با بكارگيري فناوري اطلاعات متفاوت‌تر والبته كاراتر فعاليت مي‌كند. اين تغييرات به بهبود استاندارد زندگي و بهره‌وري بيشتر بيشتر مي‌انجامد. اين بهره‌وري از بخش‌هايي كه ابتدا تحت تأثير تغيير فني بوده‌اند، به بقيه اقتصاد سرايت ميكند وبه همين ترتيب از كشورهايي كه نوآوري در آنجا رخ داده به تدريج به ساير نقاط دنيا گسترش مي‌يابد.

برخي كارشناسان براين عقيده‌اند كه دوره كنوني از مراحل اوليه فرآيند بكارگيري فناوري اطلاعات است. آنها براي اثبات ادعاي خود عنوان مي‌كنند كه ضريب نفوذ فناوري اطلاعات در كشورهاي پيشرفته بر حسب تعداد رايانه شخصي به ازاي هر 100 نفر 50 برابر است.

بايد توجه داشت که در طول پنجاه سال گذشته بروز تحولات گسترده در زمينه کامپيوتر و ارتباطات ، تغييرات عمده اي را در عرصه هاي متفاوت حيات بشري به دنبال داشته است. انسان همواره از فناوري استفاده نموده و کارنامه حيات بشريت مملو از ابداع فناوري هاي متعددي است که جملگي در جهت تسهيل زندگي انسان مطرح شده اند.

طي ساليان اخير ، فناوري هاي اطلاعات و ارتباطات که از آنان به عنوان فناوري هاي جديد و يا عالي ياد مي شود ، بيشترين تاثير را در حيات بشريت داشته اند . دنياي ارتباطات و توليد اطلاعات به سرعت در حال تغيير بوده و ما امروزه شاهد همگرائي آنان بيش از گذشته با يکديگر بوده ، بگونه اي که داده و اطلاعات به سرعت و در زماني غيرقابل تصور به اقصي نقاط جهان منتقل و در دسترس استفاده کنندگان قرار مي گيرد . بدون شک مهمترين و در عين حال بزرگترين پيشرفت در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات به ابداع "وب" توسط " تيم . برنرزلي "  در اواخر سال 1980 در CERN ، برمي گردد . به منظور آشنائي با جايگاه واقعي "وب " ، کافي است به ضريب نفوذ آن پس از ابداع توجه گردد. پس از ابداع هر فناوري ، مدت زماني بطول مي انجامد تا فناوري مورد نظر در مقياس عمومي مورد استفاده قرار گيرد( ضريب نفوذ) . مثلا" تلفن پس از 74 سال ، راديو پس از 38 سال ، کامپيوترهاي شخصي پس از 16 سال ، تلويزيون پس از 13 سال و "وب " پس از 4 سال ، موفق به جذب پنجاه ميليون استفاده کننده شده اند.

بنابراين امروزه ، فناوري اطلاعات و ارتباطات افقي جديد در رابطه با توليد و عرضه اطلاعات را ارائه نموده است و مي بايست بطور همزمان امکانات موجود را در جهت فراگيري و ايجاد دانش ، سازماندهي و به خدمت گرفت . ما مي بايست در مرحله اول با بهره گيري از امکانات موجود موفق به فراگيري دانش بوده تا در ادامه امکان توليد ، ميسر گردد. بديهي است با استفاده مناسب از دستاوردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات، مي توان به سرعت اقدام به فراگيري دانش و در نهايت توليدعلم نمود. شايد از زاويه فوق، بتوان مهمترين رسالت فناوري اطلاعات و ارتباطات را ايجاد زيرساخت و بستر مناسب براي فراگيري و توليد علم در نظر گرفت. در جوامعي که توانسته اند زير ساخت مناسبي ( صرفا" زيرساخت ارتباطي مورد نظر نمي باشد ) در رابطه با فناوري اطلاعات و ارتباطات ايجاد نمايند ، شرايط مناسب براي استفاده از "دانش " فراهم و ميزان توليد دانش در اينگونه جوامع ارتباط مستقيمي با زيرساخت فناوري اطلاعات و ارتباطات آنان دارد.

همچنين فناوري اطلاعات و ارتباطات، بدون شک تحولات گسترده اي را در تمامي عرصه هاي اجتماعي و اقتصادي بشريت به دنبال داشته و تاثير آن بر جوامع بشري بگونه اي است که جهان امروز به سرعت در حال تبديل به يک جامعه اطلاعاتي است . جامعه اي که در آن دانائي و ميزان دسترسي و استفاده مفيد از دانش ، داراي نقشي محوري و تعيين کننده است.

 

تاريخچه فناوري اطلاعات در ايران

"در بررسي پيشينه فناوري اطلاعات وجود برنامه‌هاي مستقلي براي بخش انفورماتيك در برنامه‌هاي عمراني كشور، بايد به اولين برنامه انفورماتيك در برنامه پنجم عمراني كشور با اعتباري حدود 471 ميليون ريال كه در سال 1351 توسط سازمان برنامه وبودجه تدوين وبه مورد اجرا گذاشته شد اشاره كرد. بدين ترتيب نخستين برنامه انفورماتيك به 10 سال پس از آغاز بكارگيري كامپيوتر در ايران باز مي‌گردد. از دوران پيش از انقلاب، علاوه بر اين برنامه، برنامه ديگري نيز براي بخش انفورماتيك در قالب برنامه ششم عمراني كشور براي سالهاي 1357-1361 پيش بيني شده بود كه با وقوع انقلاب اسلامي فرصت اجرا نيافت.

در سالهاي پس از انقلاب در برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي وفرهنگي جمهوري اسلامي ايران انفورماتيك جايگاه معيني نداشت ودر لايحه برنامه دوم نيز براي انفورماتيك، اهداف، سياستها وبرنامه‌هاي اجراي مختصري تدوين ولحاظ گرديد. صنعت فناوري اطلاعات حدود سه سال پيش مورد توجه مسئولان ايران قرار گرفت واندك اندك شركتهاي خصوصي نيز در كنار بخش دولتي فعاليتهاي خود را آغاز كردند. دولت ايران در سال 1381 تصويب طرح توسعه وكاربردي فناوري اطلاعات رسماً وارد كارزار صنعت فناوري اطلاعت شد. اين طرح با بودجه‌ايي حدود 800 ميليارد تومان آغاز به كار كرد.

سال گذشته را نيز نه مي‌توان نقطه عطف، ونه حتي نقطه اوجي در زمينه فناوري اطلاعات در ايران دانست. با اين حال سال 84 خالي از رويدادهاي مهم در زمينه فناوري اطلاعات نيز نبوده است. رويدادهايي كه مي‌توانند تأثيرات مهمي در پيشرفت وشكل‌گيري صنعت وكسب وكار فناوري اطلاعات در سال‌هاي آتي داشته باشد.

 

 تاريخچه اطلاع رساني:

"از زماني که بشر براي ارتباط و انتقال اطلاعات از اشاره و علائمي مانند دود استفاده ميکرد تا بعدها که با اختراع خط از چوب، استخوان، پوست حيوانات و سايرفناوري هاي ابتدايي براي ثبت و نگهداري اطلاعات استفاده ميکرد، قرن هاي متمادي گذشته است. اما بعضي از ابداعات و اختراعات نه تنها تأثيري تاريخي و بنياني بر اطلاعات و اطلاع¬رساني داشته اند، بلکه بسياري از بنيانهاي اجتماعي را سخت متحول ساخته اند.

ظهور و بروز رايانه و به تبع آن شبکه هاي ارتباطي و اطلاع رساني جهاني يکي از تأثيرگذار ترين عناصر بر زندگي بشر بوده است.

استفاده از اين فناوري هاي نوين نه تنها مبادله اطلاعات و تجربيات بشر را تسهيل نموده، بلکه نظام هاي آموزشي، پژوهشي و در کل، تمامي جنبه هاي زندگي انسانها را تحت تأثير قرار داده و به شدت دگرگون کرده است.

امروزه اطلاعات نه تنها به عنوان کالايي با ارزش، بلکه مهمتر از آن به عنوان يکي از عوامل توليد در کنار عواملي چون زمين، کار و سرمايه قرار مي گيرد. تحول انقلاب کشاورزي به انقلاب صنعتي و سپس به انقلاب اطلاعاتي گسترده تر از آن است که بتوان آن را دستاورد يک گروه خاص قلمداد نمود.

مي توان اذعان داشت که روند تحولات در آغاز هزاره جديد زمينه ساز و فراهم آورنده امکانات و فرصت تازه و البته همراه با مخاطره است.

تاريخچه اطلاع رساني در ايران

"پيدايش اطلاع رساني در ايران نيز- همانند كل جهان- از زمان هاي بسيار دور و نزديك با سنگ نبشته ها، جارچيان، قاصدان تيزپا، ابلاغ ها، اخطارها، فتح نامه ها، اعلاميه ها، حوادث مهم و مانند آنها را كه براي اطلاع عمومي در مساجد و اماكن عمومي بر ديوارها نصب مي شد، نسبت داده اند.

"بنابراين به طور کلي اطلاع رساني در هر جامعه اي ، تابع وضع تحقيق در آن جامعه است. به عبارت ديگر، در جامعه اي هر اندازه به امر تحقيق بها داده شود ، به همان اندازه نيز اطلاع رساني مورد توجه قرار ميگيرد. تحقيق نيازمند وسائلي است که امروزه ، از مهمترين آن وسائل دسترسي به آخرين اطلاعات و مدارک لازم است که خود از طريق مراکز و شبکه هاي اطلاع رساني بدست ميآيد.

"آغاز فعاليت اطلاع رساني در سطح ملي در ايران را ميتوان با تاسيس مرکز اسناد و مدارک علمي ايران به عنوان يکي از طرحهاي وزارت فرهنگ و آموزش عالي  ( وزارت علوم فناوري ) در مهر ماه سال 1347 همزمان دانست. به دنبال تاسيس موسسه تحقيقات و برنامه ريزي علمي و آموزشي ، اين مرکز با نام مرکز مدارک علمي بصورت يکي از مراکز تابعه اين موسسه در آمد . از اهداف اين مرکز ، ميتوان به گردآوري اطلاعات تخصصي در زمينه هاي مختلف علوم به منظور استفاده دانشمندان و دانش پژوهان کشور اشاره نمود.

در تيرماه 1350 به پيشنهاد مرکز اسناد و مدارک علمي ايران و به منظور استفاده از منابع اطلاعاتي ايران در سطح ملي و بين المللي ، شوراي هماهنگي مراکز اسناد کشور ، با هفت عضو تشکيل و شروع بکار کرد.در سال 1972، يونسکو برنامه جهاني مبادله اطلاعات علمي را بمنظور رفع موانع موجود در زمينه مبادلات علمي بين دانشمندان کشورهاي جهان تصويب کرد. به دنبال آن در سال 1352 کميته ملي يوني سيست در ايران تشکيل گرديد و شوراي هماهنگي مراکز اسناد علمي کشور رسماً به عنوان يکي از گروههاي فني کار در زمينه مسائل مربوط به اطلاعات علمي و فني از طرف اين کميته پذيرفته شد. در ارديبهشت 1356 به کوشش مرکز اطلاعات علمي و با همکاري يونسکو،يوني سيست و سازمان برنامه و بودجه ، سميناري با شرکت همه سازمانها و وزارت خانه هاي ذيربط در مسائل اطلاع رساني و با حضور شش نفر از متخصصان برجسته بين المللي در زمينه دانش اطلاع رساني، جهت بررسي مسائل اطلاع رساني در ايران تشکيل گرديد.

 

مركز اطلاع رساني وسابقه آن در كشور :

"در قرن حاضر، دسترسي به اطلاعات سالم، بموقع وكارآمد، اساسي‌ترين عامل برتري اقتصادي، نظامي ومديريتي يك جامعه بر جوامع ديگر است، بر اين اساس دليل و انگيزه جامعه غرب را در سرمايه‌گذاري جهت توسعه تكنولوژي اطلاع رساني واستفاده بهينه از آن را درخواهيم يافت.

امروزه اطلاعات ارزشيابي و دستيابي به آن براي جوامع آنقدر اهميت يافته كه نه تنها داراي ارزش معنوي و اجتماعي فراواني است بلكه بسياري از دولت‌ها و شركت‌ها به آن همچون كالايي با ارزش كه مي‌تواند جايگزين كالاهاي صنعتي و.... شود مي‌نگرند.

"لازمه انجام موفق هر نوع فعاليت، اعم از تحقيقاتي، برنامه‌ريزي، تصميم‌گيري ونظاير آن مستلزم دسترسي به اطلاعات دقيق و روزآمد در زمينه‌هاي مورد نظر است. امروزه اطلاعات را نوعي سرمايه ملي محسوب نموده وفعاليتهاي مربوط به گردآوري، پردازش، ذخيره، بازيابي واشاعه آن پشتوانه هرگونه برنامه‌ريزي وشرط رشد وتوسعه اقتصادي، اجتماعي است.

نقش اطلاعات در جهان امروز،  به‌ عنوان يكي از عوامل  اصلي زير بنايي  و توسعه  اقتصادي و اجتماعي كشورها، بر كسي پوشيده نيست. كمتر كسي است كه در سطوح مديريت، تجارت يا نهادهاي اطلاع رساني فعاليت داشته باشد و به اهميت نقش اطلاعات از طريق مقالات، رسانه‌ها، سمينارها و يا برخوردهاي حرفه‌اي واجتماعي پي‌نبرده باشد. تبادل اطلاعات، از همان آغاز زندگي بشر وجود داشته وبه مرور تكوين يافته است. در ابتدا به دليل ميزان اندك اطلاعات، اين عمل به خودي خود و بدون برنامه صورت مي‌گرفت، اما در طي زمان، با پيشرفت تمدن وتكنولوژي در سطح گوناگون، به دليل روند رو به افزايش وكثرت اطلاعات، جوامع بشري مجبور به تدوين برنامه‌هايي براي سازماندهي اطلاعات شدند. سرعت رشد تمدن در جوامع گوناگون، بر روند سازماندهي اطلاعات تاثير گذاشت، بطوريكه كشورهايي كه پيشرفت تمدن وتكنولوژي بيشتري داشتند، از سيستمهاي سازماندهي واطلاع رساني قويتري برخوردار شدند.

امروز كه كشورها به دو گروه توسعه يافته وتوسعه نيافته يا در حال توسعه تقسيم شده‌اند، نهادهاي اطلاع‌رساني نيز در اين كشورها وضيعتي مشابه پيدا كرده‌اند. نهادهاي اطلاع رساني در كشورهاي توسعه نيافته عموماً به دست كشورهاي توسعه يافته كمك مي‌كنند در آن شرايط اگر مصرف كننده و خريدار اطلاعات آنها نباشند، كه هستند، حداقل دنباله رو آنها بوده واز آنها پيروي مي‌كنند. از طرفي، توليد اطلاعات در اين كشورها بسيار ضعيف است و از طرف ديگر هر اقدامي را كه آغاز مي‌كنند، متوجه مي‌شوند كه كشورهاي پيشرفته با امكانات تجهيزات و دانش بالاتر، آن را به انجام رسانده‌اند.

همانطوركه قبلاً عنوان گرديد تكنولوژي اطلاعات  در عصر حاضر توانسته است شرايط محيطي وتعامل بين انسانها رادر تبادل اطلاعات دگرگون نمايد. در اينجا لازم است ببينيم منظور از تكنولوژي اطلاعات چيست؟

تكنولوژي اطلاعات عبارت است از مجموعه ابزارها، ماشينها ودانش وروش ومهارت استفاده از آنها در توليد، انتقال، جابجايي، پردازش وآماده‌سازي ومصرف اطلاعات.

همانطور كه در بالا به جوامع اطلاعاتي اشاره نموديم و تا حدي با اين مفهوم آشنا شديم وضمناً عبارت تكنولوژي اطلاعاتي نقش بسزايي داشته  باشد عبارتي تحت عنوان سياست اطلاعاتي مي‌باشد، سياست اطلاع رساني يا سياست اطلاعاتي، مجموعه‌اي از سياستها، برنامه‌ها، استراتژيها و تاكتيكهايي است كه در چارچوب سياست عمومي هر كشور و موافق با ساير سياستهاي خاص وبالاخص سياست علمي وسياست فني و صنعتي، سياست آموزشي، همه فعاليتهاي اطلاع رساني كشور را كه شامل فعاليتهاي كتابداري، سندداري، آرشيوداري واطلاعاتي به معناي جديد وساير فعاليتهاي وابسته است، به سمت هدف تعيين شده هدايت كند.

"با توجه به تعاريفي كه ارائه گرديد، طبيعي است كه براي استفاده از تكنولوژي مدرن در جامعه ما نيز، هدفي در نظر گرفته شده باشد. به‌عنوان مثال در بخش تحقيقات پنج ساله اول آمده است:

•        ايجاد 100كتابخانه جديد وافزايش كتابخانه‌هاي موجود از 500 به 600 كتابخانه وهمچنين افزايش كتاب در كتابخانه‌هاي كشور.

•        ايجاد شبكه اطلاع رساني وپايگاه اطلاع رساني كشور به‌عنوان يكي از مهمترين اركان پشتيباني كننده تحقيقات ونهايتاً استفاده از ماهواره به منظور گسترش اين شبكه و... "]31[

 

 فناوري اطلاعات:

"به فناوري هايي اطلاق مي شود که امکانات لازم براي جمع آوري، انباشت، پردازش و توزيع اطلاعات را فراهم مي کند. محرک اين فناوري رايانه و ارتباطات راه دور است. رايانه ها اساسا کار پردازش و انباشت اطلاعات را انجام مي دهند و ارتباطات راه دور، امکان پخش و توزيع اين اطلاعات را در سطحي بسيار وسيع فراهم مي سازد.

فناوري يکي از دستاوردهاي آدمي است که در ايجاد فرهنگ و تمدن بشري نقش مهمي داشته است بطوريکه هيچ جنبه اي از زندگي انسان ها را نمي بينيم که از فناوري تاثير نپذيرفته باشد.

"به  طور کلي آنچه موجب شده است که مراکز اطلاع رساني از فناوري هاي نوين استفاده کنند عبارتند از سرعت، حافظه، دقت بسيار زياد در فراهم آوري، انباشت و بازيابي اطلاعات  به مدد رايانه و صرفه جويي در نيروي انساني، ايجاد ارزش  افزوده، انعطاف پذيري در برابر نيازهاي گوناگون، دسترسي يکپارچه به اطلاعات، امکان استفاده ارزان از  اطلاعات ساير مراکز اطلاع رساني و پايگاه هاي داده اي، امکان روزآمد  کردن و اصلاح اطلاعات به شکلي ساده و سريع و نيز اشتراک در منابع خدمات رساني مانند آگاهي رساني جاي، اشاعه گزينشي اطلاعات، خدمات مرجع، خدمات پيوسته، تحويل مدرک و ...

بنابراين فناوري اطلاعاتي في نفسه نه مذموم است و نه مطلوب، شيوه برخورد با آن است که تعيين مي کند ما بدان مبتلا شده ايم يا آن را به خدمت اهداف خود گرفته ايم.

"همچنين فناوري اطلاعات علاوه بر کارايي بسيار، مي¬تواند با احضار، تلفيق و پردازش داده ها، نسخه اي کاملا نو و جديد از اطلاعات ارائه نمايد . اگر به سابقه اطلاعات ونحوه نگهداري و اشاعه آن توجه نمائيم خواهيم ديد که اطلاعات بصورت نوشته هاي بد خط و شتابزده کاغذي محبوس درمحلهايي پراکنده پيدا و بازيافت مي شده است و براي يافتن آنها بايد کار فيزيکي انجام ميگرفت و تقريبا ارتباط و پيوستگي آنها غير ممکن بود.

آنچه در فناوري اطلاعات مي بايست مورد توجه قرار گيرد عبارتند از ذخيره¬سازي اطلاعات، پردازش و ارائه اطلاعات، سيستم¬هاي عامل، زبان¬هاي برنامه نويسي، مهندسي پروتکل ها، نرم افزارهاي کاربردي. همچنين مهمترين اجزاء موارد مذکور شامل پروتکل هاي شبکه، شبکه هاي ذخيره سازي داده، فناوري هاي رمزنگاري و امنيتي، سخت افزار ( کامپيوترهاي شخصي، سرويس دهندگان و ... )، طراحي بانک هاي اطلاعاتي، زبان هاي ارائه محتوا در  وب  نظير HTML،XML  و تشخيص و پيشگيري از حملات مي شود.

فناوري اطلاعات در رسانه ها:

واژه تکنولوژي رسانه ها به طور سنتي به تلفن، راديو و تلويزيون اطلاق مي شود که هر يک در مقطعي از تاريخ،  هدف و کاربرد محدودي داشته اند. به هر حال تکنولوژي اطلاعات واژه اي است با تعبيري باز که مجموعه وسيعي از تکنولوژي ارتباطات از  قبيل کامپيوتر، ماهواره و بهره گيري جديد از رسانه هاي قديمي تر از طريق کاست ويدئو و کاست هاي شنيداري،  ويدئو و پخش صوت هاي ديسکي  و تکنولوژي هاي مخابراتي که ارتباط هاي پيچيده تر و گسترده تري را فراهم مي سازند در بر مي گيرد.

تکنولوژي اطلاعات امروزه در اصل الکترونيک بوده و اساس آن را مدارهاي يکپارچه و قطعات سيليکون تشکيل مي دهد.

تکنولوژي الکترونيک اطلاعات به دو گروه عمده تقسيم مي شوند: نخستين گروه را تله ماتيک ها يعني رسانه¬هاي بزرگ مي¬نامند که تکنولوژي¬هايي چون کامپيوتر، تلفن، ماهواره، تلويزيون، ارديو، ويدئو و ديگري تکنولوژي هايي که به زير بناي گسترده نياز دارند  را در بر مي گيرد. هنگامي که از تکنولوژي تله ماتيک  سخن به ميان مي آيد فرض بر اين است که  هم روند  انتقال پيام مورد نظر است و هم سخت افزاري که جهت تکميل مبادله ضروري مي باشد. دومين نوع تکنولوژي اتنوترونيک يا رسانه هاي کوچک ناميده مي شوند که وسايلي چون ماشين تحرير، ضبط صوت، فاکس، ماشين هاي فتوکپي، ماشين حساب، ساعت هاي ديجيتال و ديگر انواع تکنولوژي هاي  شخصي را در بر مي گيرد.

تمامي اين تکنولوژي هاي  اطلاعات، جزئي از تکنولوژي هاي  رسانه هاي بزرگ و کوچک محسوب مي شوند. تنوع تکنولوژي با تنوع کاربردهاي نرم افزار شامل استفاده وسيع از کامپيوتر، خودکار شدن امور دفتري، مبادله صدا، اطلاعات، تصاوير و نوشته ها و هوش مصنوعي همراه است.

گرچه کشورهاي در حال توسعه با درجه متفاوتي از پيچيدگي هاي تکنولوژيک رو به رو هستند ولي به طور کلي تکنولوژي رسانه هاي کوچک بيش از تکنولوژي رسانه هاي بزرگ در اين کشورها رواج دارد. کاربرد خصوصي تکنولوژي رسانه هاي کوچک سبب مي شود تا دولت ها براي اين گونه رسانه ها در مقايسه با رسانه هاي بزرگ اهميت کمتري قائل شوند. اما به هر حال کشورهاي توسعه يافته و سازمان هاي بين المللي نقش چشمگيري در کاربرد، توسعه و ارزيابي تکنولوژي رسانه هاي بزرگ و کوچک در کشورها در حال توسعه ايفا مي کنند.

تکنولوژي هاي جديد رسانه هاي بزرگ و کوچک عدم توازن متفاوتي را در جوامع ايجاد مي کنند انقلاب ارتباطات به درجات متفاوتي از ارتباطات منتهي شده است:

1.       ارتباط ميان انسان و ماشين که با يک سيستم تکنولوژيک به هم پيوند مي خورند.

2.       ارتباط ميان افراد از طريق کارگزاري سيستم هاي تکنولوژيک

3.       ارتباط ميان سيستم هاي تکنولوژيک از طريق کارگزاري افراد

4.       ارتباط ميان گروه ها و نظام هاي اجتماعي

الگوهاي پديده آمده امروز نشان مي دهد که رابطه ميان اين سطوح از ارتباطات، در عين حال يک بعدي و چند بعدي است. سينما، راديو، تلويزيون و ويدئو بطور سنتي به عنوادن رسانه هاي ارتباطي يک بعدي در جامعه شناخته شده اند در حاليکه کامپيوتر، تلفن، شبکه فاکس و غيره به عنوان رسانه ارتباطي دو بعدي يا چند بعدي تلقي مي شوند چون اين رسانه ها سيستم هاي توزيع کابلي و بدون کابل را در بر گرفته و بر گونه هايي از رسانه هاي ارتباطي تاکيد دارند که به طور سنتي بر عامل "فرستنده" بيش از فعاليت دريافت کننده اطلاعات متکي اند.

تکنولوژي رسانه هاي يک بعدي از طرفي با توسعه سيستم هاي تمرکز يافته، هرمي شکل، سلسله مراتبي و فوق سيستم ها و از طرف ديگر با ايجاد تکنولوژي هاي گروهي و شبکه اي که تمرکز زدايي، کثرت گرايي و دموکراسي را مطالعه مي کنند شرايط بغرنجي را پديد آورده اند.

تکنولوژي هاي چند بعدي به دليل  ماهيت پيچيده خود بيش از هر پديده اجتماعي ديگر در کشورهاي توسعه يافته يا در حال توسعه تاثير گذاشته اند چون اينها تنها تداوم تکنولوژي هاي ارتباطي پيشين نبوده و به محض کاربردشان در سيستم هاي ارتباطي ويژگي هاي فرهنگي خاصي پيدا کنند.

حمل و نقل نخستين شالوده لازم براي هر گونه توسعه اجتماعي است .دومين شالوده، انرژي و سومين شالوده توسعه اجتماعي، امکان برقراري ارتباط از راه دور است که امروز به صورت زير بناي مخابراتي شامل تلفن، تلکس و انتقال اطلاعات درآمده است.

اهميت انتقال سريع اطلاعات ضرورت ايجاد شالوده چهارم، رسانه هاي بزرگ را مطرح ساخته که در برگيرنده فرايند و تکنولوژي انتقال اطلاعات (از طريق ارتباط راه دور و کامپيوتر) بوده و ارسال و دريافت کم هزينه کارآمد، کافي و مطمئن اطلاعات و آگاهي را امکان پذير نمايد.

در اينجا مسئله تاثير متقابل تکنولوژي و انسان مطرح مي شود که سازگاري و مناسب بودن آن را براي  يک منظور خاص بيان مي کند. مثلا انسان نمي تواند براي چند ساعت متوالي و بدون هيچ گونه استراحت پشت يک داده پرداز بنشيند بدون آنکه از ناراحتي چشم، کمر و ديگر فشارهاي جسمي شکايت کند. در ايجاد چهارمين شالوده رسانه هاي بزرگ بايد مشکل بالقوه ارتباطات غير انساني شده يا استفاده از ماشين که جاي انسان را مي گيرد مورد توجه قرار گيرد. اين مسائل به گونه اي اجتناب ناپذير به اهداف و تصميمات کشورها و به نقشي که مي خواهند در جامعه اطلاعات ايفا کنند بستگي دارد.

تکنولوژي هاي جديد ارتباطي با ارايه گستره وسيعي از اطلاعات و ارتباطات به مردم، ماهيت محيط زيست بشر را دگرگون مي سازند. آرتور سي.کلارک ( 1981 ) تکنولوژي هاي جديد ارتباطي را عاملي براي تبديل جامعه پراکنده جهاني به "يک خانواده بزرگ حراف" عاري از اختلافات جاري سياسي و ايدئولوژيک توصيف مي کند.

کلارک  اين تکنولوژي هاي را  "سلاح صلح"  ناميده است. کارل دوچ ( 1963 ) از همين پديده به عنوان عاملي  با  قدرت سرکوب  بيشتر براي جايگزيني پليس محلي و فعاليت هاي نظامي جهت حفظ نظم ياد مي کند.

ديدگاه  خوشبينانه ( ولي تا حدي ساده انديشانه ) هم  وجود  دارد  مبني  بر اينکه  کشورهاي در حال توسعه ممکن است بيش از کشورهاي توسعه يافته از نوآوري هاي تکنولوژيک سود جويند چون اين گونه کشورها با فشارهاي ناشي از سرمايه گذاري هاي ثابت در تکنولوژي هايي که اکنون از رده خارج شده اند روبه رو نبوده و نيازي به تقبل هزينه جهت تبديل سيستم هاي قديمي به سيستم هاي جديد تکنولوژيک ندارند. استفاده از فيبر نوري  به جاي کابل مسي در انشعاب تلفن از جمله اين موارد است. با وجود اين کشورهاي در حال رشد در زمينه خريد تکنولوژي نوين يا دست برداشتن از آن به اميد دستيابي به تکنولوژي پيشرفته تر در آينده بر سر دو راهي قرار دارند. بسياري ازکشورهاي در حال توسعه از به کارگيري تکنولوژهايي که نياز به آموزش و اطلاعات فوق العاده داشته و وابستگي تکنولوژيک به يک کشور يا شرکتي را به دنبال دارد اکراه دارند. به همين دليل، کشورهاي در حال توسعه در اغلب موارد با استندد به اين فرضيه که تکنولوژي جديد با نيازهاي آنان متناسب نيست از قبول آن خودداري مي کنند.

به هر حال اين کشورها براي برآوردن نيازهاي متفاوت خود به انواع تکنولوژي هاي نوين، متوسط و ساده نياز دارند. بنابراين براي انتقال و ورود آن و مهارت و دانش فني جهت استفاده در توليد تکنولوژي بومي براساس منابع کشور و توسعه اين گونه تکنولوژي ها در کشورهاي در حال رشد، تلاش گسترده اي در جريان است.

 

نمونه هايي از فناوري هاي موجود براي اطلاع رساني

جامعه جهاني به دو جنبه مهم توسعه توجه دارد ، جريان و مبادله جهاني منابع انساني و اقتصادي و تعيين بازارهاي توزيع و مبادله اطلاعات ، سرگرميها و تکنولوژي ، تقريبا در هر يک از اين موارد سيستمهاي پيشرفته تکنولوژيک تصوري از سيستمهاي تکنولوژيک بيش از خود به عاريت مي گيرند. گر چه گرايش در جهت استفاده از مفاهيم قديمي شديد است ولي شايد اين کار عملي نباشد.

پخش برنامه تلويزيوني

در خلال دهه 1980 در بسياري از کشورهاي جهان تعداد کانالهاي تلويزيوني بر اثر روند فزاينده خصوصي سازي رسانه ها و همچنين توزيع جغرافيايي کشورها که دريافت علائم ارسالي از يک کشور در کشورهاي ديگر را آسان ساخته است، به شدت افزايش يافت ، علاوه بر اين بهره گيري از ماهواره ، کابل و توزيع برنامه هاي تلويزيوني از طريق نوار هاي ويدئوئي به رشد بخش برنامه هاي تلويزيوني کمک کرده است . علاوه بر اين، تکنولوژي ساخت گيرنده هاي تلويزيوني  با کاهش مداوم هزينه همراه بوده و کوچک سازي ان موجب افزايش قابليت حمل اين وسيله گرديده است.

توجه جاري به احتمال ايجاد يک استاندارد فني جهاني براي تکنولوژي در حال ظهور تلويزيون بسيار واضح ، زمينه کاملا مناسبي براي پخش بين المللي برنامه هاي تلويزيوني فراهم آورده است. يکي از بارزترين انتقادهاي به عمل آمده از پخش بين المللي برنامه هاي تلويزيوني متوجه محتواي سرگرم کننده اين برنامه هاست که با فرهنگ بيگانه آميخته است و بيننده از انگيزه هاي اجتماعي موجود در توليد ، پخش و استفاده از اين برنامه ها در کشور مبداء بي اطلاع است. در عين حال نشانه هاي موجود حکايت از آن دارد که برنامه هاي آموزشي را نيز مي توان باهزينه کمتر تهيه و ارائه داد.

در حال حاضر سه سيستم رقيب توسط کشورهاي صنعتي و کنسرسيومهاي مختلف مورد بررسي است ، آمريکا استاندارد فني تلويزيون بسيار واضح با 1050 خط در ثانيه ، ژاپن 1125 خط در ثانيه و جامعه اروپا 1250 خط در ثانيه را پيشنهاد کرده اند. هر يک از اين سه سيستم پيشنهادي نسبت تصوير گيرنده تلويزيون را از 3 : 4 به 3 : 5 افزايش خواهد داد و حتي سيستم پيشنهادي آمريکا که در پايين ترين حد قرار دارد با کيفيت تصوير فيلم 35 ميلي متري مطابقت خواهد کرد.

رقابت بر سر تلويزيونهاي بسيار واضح نيز همانند سيستمهاي ناسازگار تلويزيونهايي که امروزه در سرتاسر دنيا رواج دارند، با مسائل ناسازگاري و همچنين توزيع علائم مواجه اند. سيتسم ژاپني ارسال اطلاعات به صورت ديجيتال را پيشنهاد مي کند، در حالي که سيستم آمريکايي براي ارسال همزمان دو علامت به دو برابر فرکانس نياز دارد.هر يک از اين سيستمها مزايا و معايب خاص خود را دارند ولي همگي بر اين نکته تاکيد دارند که در صورت عدم توسعه يک سيستم کد خواني و يک قرار داد بين المللي براي حفظ سيستم توزيع علايم قديمي با استفاده از تکنولوژي تلويزيون بسيار واضح براي انتشار بين المللي ، تلويزيونهاي قديمي منسوخ خواهند شد. به هر حال مساله استفاده بالقوه از تلويزيونهاي بسيار واضح در حال حاضر در سطح ملي و بين المللي به بحث پيرامون استاندارهاي فني و سازگاري گيرنده ها محدود مي شود و احتمالا تا اواخر دهه 2020 به نيروي قابل ملاحظه اي در پخش جهاني برنامه ها تبديل خواهد شد.

ويدئو در اوج رونق

در سال هاي 1960 تا 1990 چهار منطقه ويدئو خيز در جهان وجود داشت، ژاپن و آسياي جنوب شرقي ، کشورهاي عرب ، اروپاي غربي و آمريکاي شمالي ، استفاده از ويدئو و وسعت بازارها در اين چهار منطقه ، سيستمهاي توزيع خاصي پديد آورده بود که در موارد بسياري توان استفاده از آنها وجود داشت. سيستمهاي پخش ويدئويي نيز همانند ديگر سيستمهاي نرم افزار و سخت افزار براي مصرف کنندگان و توزيع کنندگان مزايا و مشکلات خاصي ايجاد مي كرد.

در حالي که نوارهاي ويدئو در اروپاي غربي و آمريکايي شمالي بيشتر براي ديدن برنامه هاي تلويزيوني در ساعاتي غير از ساعات پخش آنها و ديدن برنامه هاي سرگرم کننده از پيش ضبط شده يا مصارف شخصي مورد استفاده قرار مي گرفت، مردم جهان سوم از اين وسيله براي حفظ ارتباط فرهنگي با موطن اصلي خود استفاده مي كردند. اقليتهاي مهاجر بسياري از کشورهاي جهان با ديدن فيلمهايي به زبان مادري ، پيوند نزديکترين با جوامع اصلي خود احساس مي كردند. نوارهاي مذهبي ويدئو به افراد کمک مي کرد تا به رغم دور افتادگي از موطن خود بتوانند مراسم و عبادات مذهبي را انجام دهند. همانگونه که پيش از اين نيز اشاره شد سيستم تهيه و توزيع نوارهاي ويدئو نيز مشکلاتي از قبيل قاچاق ويدئو ، پرداخت حق امتياز و پخش و موضوعاتي که ممکن بود مورد تاييد حکومتها نباشد همچون فيلمهاي غير اخلاقي ، تبليغي و ديگر موارد غير قانوني به همراه داشت. تقريبا کشورهايي که به کاستهاي ويدئو دسترسي داشتند از آن به عنوان يک وسيله کمکي در امر آموزش رسمي و غير رسمي ، پيامهاي سياسي و همچنين اطلاعات اساسي ( همچون اطلاعات راه آهن و مقررات ترافيک ) استفاده مي كردند. در کشورهاي صنعتي توزيع نوارهاي ويدئو و ديسك هاي نوري اغلب توسط سازمانهاي رسمي و معتبر صورت مي گرفت، حال آن که کشورهاي جهان سوم بيشتر بر توزيع غير رسمي ( مجاز و غير مجاز ) تکيه داشته يا سيستمهاي ويدئوي سيار ( شبيه سينماي سيار ) استفاده از ديسك هاي نوري  در آنها رواج داشت و از اين سيستم جهت پخش فيلمهاي ويدئويي براي کساني که فاقد دستگاه ويدئو هستند، استفاده مي شد.كه البته با توسعه و گسترش بهره گيري از سيستم هاي كامپيوتري و ديسك هاي نوري استفاده از نوارهاي كاست ويدئو و سيستم هاي مربوط به آن تا حدودي منسوخ شده است.

ماهواره ها :

تکنولوژي لازم براي گسترش استفاده از تلويزيون بسيار واضح که در حال حاضر موجود است کمک بسيار زيادي به پخش ماهواره اي خواهد کرد. سيستم پخش مستقيم ماهواره اي يا پخش از طريق ايستگاه هاي زميني ، در شکل کنوني آن به ابزار مهمي براي پخش برنامه هاي تلويزيوني و مشارکت در اطلاعات بين کشورهاي صنعتي جهان و همچنين کشورهايي که از منابع محدودي برخوردار بوده و از مشکلات جغرافيايي رنج مي برند، تبديل شده است. طرحهايي که از ارتباطات ماهواره اي استفاده مي کنند عبارتند از : اينسات  ( طرحي که در هند اجرا شده ) سيستم آنيک  در کانادا که براي پوشش جمعيت بومي در شمالي ترين نقطه کشور طراحي شده است ، سيستم پياسسات که کنش متقابل و مشارکت برنامه در ميان کشورهاي جنوب اقيانوس آرام را امکان پذير مي سازد و سيستم عرب سات که کشورهاي مختلف عرب را تحت پوشش دارد . ماهواره به عنوان يک سيستم توزيع مي تواند در انواع زمينه ها مورد استفاده قرار گيرد مشروط بر آن که کشورها به اين سيستم دسترسي داشته و از دانش تکنولوژيک براي بهره گيري هر چه بيشتر از امکانات خود استفاده کنند.

 

ديجيتال سازي:

ديجيتال سازي نيز از جمله تکنولوژيهاي است که مي تواند از طريق پخش ماهواره اي يا کابلهاي ارتباطي ( بويژه فيبر نوري ) يک سيستم بين المللي برقرار کند. از طريق ديجيتالي نمودن اطلاعات کانالهاي ارتباطي ، مي توان دو برابر اطلاعاتي را که از طريق کانالهاي سنتي ارسال مي شود منتقل نمود. در ميان مزاياي اطلاعات ديجيتالي مي توان به ارزانتر بودن وسيله توزيع ( البته پس از تبديل ساختارهاي موجود زير بنايي به سيستمهاي سازگار با اطلاعات ديجيتال ) ، امکان استاندارد کردن بيشتر تکنولوژيها و مبادله بيشتر اطلاعات اشاره نمود. مهمترين جنبه منفي اين سيستم نياز به تغيير ساختارهاي زير بنايي قديمي با سيستم جديد جهت سازگار نمودن آن براي انتقال سريعتر اطلاعات است. براي بسياري از کشورهاي جهان سوم که با ضعف ساختارهاي زير بنايي يا فرسودگي اين ساختار ها دست به گريبانند هزينه اوليه برقراري سيستمهاي ديجيتال ممکن است به برداشتن گام بزرگي در جهت وابستگي آنان به يک جامعه اطلاعات قويتر منجر شود. کشورهاي در حال توسعه ممکن است در يک حالت ، سريعتر از کشورهاي صنعتي از تکنولوژي ديجيتال استفاده کنند و آن حالتي است که يک کشور صنعتي از ساختار زير بنايي کافي برخوردار باشد و روي آوردن آن به تکنولوژي پيشرفته در مدت زمان طولاني تر صورت گيرد. بدون شک فيبرهاي نوري به گسترش تکنولوژيهاي ديجيتال منجر خواهد شد. اين فيبرها در مقايسه با کابلهاي رشته اي موجود که در خطوط تلفن و تلويزيونهي کابلي مورد استفاده قرار دارند از قدرت فوق العاده اي براي انتقال اطلاعات برخوردار است. نسلهاي مختلف فيبرهاي نوري از ظرفيت و ويژگيهاي متفاوتي برخوردارند ولي در مجموع عقيده بر اين است که يک سيستم فيبر نوري مي تواند 90 برابر کابلهاي رايج رشته اي ، اطلاعات با خود حمل کند. فيبرهاي نوري که در حال حاضر مورد استفاده قرار مي گيرند از قدرت انتقالي به مراتب بالاتر از آنچه گفته شد ، برخوردارند. از ديگر مزاياي آن قابليت انعطاف و دوام فيبرها و پايين بودن نسبي قيمت مواد اوليه آنها در مقايسه به کابلهاي سنتي است ( سيليکون در مقايسه با مس ) . براي کشورهايي که قصد دارند سيستمهاي کابلي خود نظير شبکه تلفن را گسترش دهند ، فيبرهاي نوري سبب افزايش ظرفيت تبادل اطلاعاتي آنها خواهد شد.

کامپيوتري کردن و انتقال اطلاعات:

پردازش الکترونيک و ديجيتالي شدن رسانه هاي چاپگر به پيدايش دو جريان معاصر کمک کرده است ، هماهنگي فرآيندهاي متفاوت چاپ ، و انطباق فرآيندهاي کوچک در يک سيستم بزرگ. اين تحول به کامپيوتري شدن تمامي مراحل تهيه نوشته و تصاوير ، بهبود کنترل و چاپ مستقيم توسط ليزر که هم نوشته و هم تصاوير را چاپ مي کند ، منجر شده است.

چاپگرهاي روميزي با بهره گيري از ليزر قادرند تا بيشتر نيازهاي چاپي خانگي و روزنامه هاي کم تيراژ را بر آورده نمايند و در عين حال امکانات بي شماري براي قبال مصرف ساختن موادي که به سرعت در حال تغييرند ، فراهم کنند. در بسياري از کشورها که کاغذ گران يا تامين آن دشوار است ، يا مواقعي که چاپ کتابهاي دانشگاهي با محدوديت همراه است، چاپگرهاي رو ميزي در مقايسه با اشکال سنتي ، وسيله اي نسبتا کم هزينه براي چاپ و انتشار اطلاعات محسوب مي شود.

"حال با توجه به نقش بکارگيري رايانه و خطوط ارتباطي شبکه در بالا بردن سرعت انتقال اطلاعات در اينجا ميبايست به بررسي وضعيت دو فن آوري بسيار مهم در زمينه اطلاع رساني در عصر حاضر اشاره نمائيم:

الف – کتابخانه هاي ديجيتال

مفاهيم فناورانه موجود در پشت کتابخانه هاي ديجيتالي داراي تاريخچه طولاني در حدود صد سال ميباشند. ابتدا داده پردازي کارتهاي سوراخدار در سرشماري سال 1890آمريکا بکار گرفته شد. پردازش اطلاعات در شکل قابل خواندن براي ماشين مهم شده بود. در سالهاي 1930 فناوري ميکرو فيلم آغاز بکار کرد. ايده فشرده سازي مستندات ابزارهاي مناسبي را براي کتابخانه ها جهت ذخيره مقادير وسيعي از اطلاعات در يک فضاي محدود فراهم آورد. با بکارگيري روز افزون کامپيوتر ها ، ابزارهاي جايگزين براي ذخيره اطلاعات مد نظر قرارگرفت. شخصي بنام بوش ماشيني را تحت عنوان ممكس  را عنوان نمود که قابليت سازماندهي ، ذخيره و نمايش مقالات و کتابها وديگر اطلاعات را از طريق ميکروفيلم بر روي ميز شخصي افراد دارا بود. يکي از خصوصيات ويژه سيستم مربوطه امکان جستجوي کليد واژه ها بود.

در سالهاي 1960 پايگاه اطلاعات قابل دسترس از راه دور و بطور پيوسته ايجاد شد.در سالهاي 1970 جستجوي پيوسته با واسطه پديد آمد در اين زمان ، اطلاعات پيوسته فقط محدود به مستندات متني بود.در سال 1980، اولين کامپيوتر قابل حمل و نرم افزار آن معرفي شد. در اواسط دهه 1980 ، ديسکهاي فشرده مطرح شدند. و در سال 1990 تيم برنرزلي شبکه جهاني و گسترده  wwwرا اختراع کرد. ضمن آنکه تبادل اطلاعات را جهاني ، توزيعي،محاوره اي ، فوق متني و بدون وابستگي به سخت افزار را عنوان نمود.در سال1993 ، مرورگر موزائيک به کتابخانه ها ارائه شد.در انگلستان ، سرويسهاي کامپيوتري و سپس کتابخانه الکترونيکي بوجود آمد.

در سال 1994، کتابخانه کنگره ملي ديجيتال را اعلام کرد. متعاقب آن نهاد هايي طرح هاي مربوط به کتابخانه هاي ديجيتال را ارائه نمودند.

براي کتابخانه هاي ديجيتال تعريف متنوع و متفاوتي شده است ، فدراسيون کتابخانه هاي ديجيتالي در سال 2002 چنين تعريفي را ارائه نموده است:

سازمانهايي که به کمک کارکنان متخصص مجموعه هايي از کارهاي ديجيتالي را انتخاب و سازماندهي کرده و امکان دستيابي ، تفسير ، توزيع و نگهداري دائمي در طي زمان را فراهم مي آورند ، بطوريکه آنها به سادگي توسط نهاد تعريف شده و يا مجموعه اي از نهادها مورد استفاده قرار گيرند.

در برخي متون کتابخانه هاي ديجيتال را به سه گروه تقسيم نموده اند:

كتابخانه رقومي متکي بخود : اين کتابخانه منظم و کلاسيک، پياده سازي شده در يک سبک کامپيوتري شده کامل ميباشد. کتابخانه هاي رقومي متکي بخود ، کتابخانه هايي ساده ميباشند که هرآنچه را که رقومي شده است را نگهداري مينمايد (الکترونيکي، اسکن شده و يا رقومي)

کتابخانه رقومي متحد :  اين نوع در حقيقت اتحادي بين چند کتابخانه رقومي مستقل در شبکه، سازماندهي شده در موضوعي مشترک ، و بهم پيوسته روي شبکه ميباشند. بعبارتي ديگر يک کتابخانه رقومي متحد از چند کتابخانه رقومي متکي بخود است که توسط شبکه بهم پيوسته ميباشند.

کتابخانه هاي رقومي توزيع شده  : کتابخانه ايست که امکان دسترسي به منابع پراکنده را بر روي فضاي اطلاعاتي موجود بر روي شبکه هاي رايانه اي فراهم مينمايد.کتابخانه هاي رقومي توزيع شده فقط فراداده اي را با آدرسدهي به محلهاي نگهداري اطلاعات دارا ميباشد که امروزه به آن کتابخانه هاي مجازي اتلاق ميگردد.

ب- وب سايتها

همانطور که در بالا نيز اشاره نموديم روند فعاليت مراکز اطلاع رساني امروزه بدان سو حرکت مينمايد که تا حد امکان کليه سرويسهاي اطلاع رساني از طريق سايتهاي وب و سرويس دهنده هاي مربوط به وب از طريق شبکه هاي رايانه اي انجام گردد، لذا ميتوان بطور کلي فرآيند اطلاع رساني سايتهاي وب را به شش گروه زير تقسيم بندي نمود: 1. جناحي، 2. تجاري، 3. اطلاع رساني، 4. خبري، 5. شخصي6. تفريحي

بمنظور بررسي وب سايتها اهم موضوعات موردتوجه ارزيابي سايت اطلاع رساني بشرح ذيل ميباشند:

الف- اعتبار درسطح سايت

ب- اعتبار درسطح صفحه

وقتي صحبت از يک سايت اطلاع رساني مي شود بهتر است ابتدا اعتبار کل سايت و سپس اعتبار تک تک صفحات آن مورد بررسي قرار گيرد. لذا در اينجا لازم است برخي تعاريف کليدي را مد نظر قرار دهيم:

صحت اطلاعات: بدان معناست که اطلاعات تاچه ميزان قابل اعتمادوعاري از خطا بوده ودرست مي باشد.

عينيت اطلاعات: بدان معناست که منابع تاچه ميزان حقيقت رابيان مي کنندويا تا چه ميزان عاري ازتحريفات حاصل ازتمايلات شخصي ويا جهت گيريهاي مغرضانه مي باشند.

روزآمدبودن: به اين مفهوم است که تاچه ميزان اطلاعات راميتوان به روزدرنظرگرفت.

سطح پوشش: عبارتست ازگستره موضوعاتي که سايت دربرداردوعمق پردازش موضوعات .

همچنين علاوه بر موارد ياد شده مي¬توان گفت تکنولوژي الکترونيک اطلاعات به دو گروه عمده تقسيم مي شوند: نخستين گروه را تله ماتيکها يعني رسانه هاي بزرگ مي نامند که تکنولوژيهاي چون کامپيوتر ، تلفن ، ماهواره ، تلويزيون ، راديو ويدئو و ديگر تکنولوژيهايي که به زير بناي گسترده نياز دارند را در بر مي گيرد. هنگامي که از تکنولوژي تله ماتيک سخن به ميان مي آ‌يد فرض بر اين است که هم روند انتقال پيام مورد نظر است و هم سخت افزاري که جهت تکميل مبادله ضروري مي باشد. دومين نوع تکنولوژي اتنوترونيک يا رسانه هاي کوچک ناميده ميشوند که وسايلي چون ماشين تحرير ، ضبط صوت ، فاکس ميل ( فاکس ) ، ماشينهاي فتوکپي ، ماشين حساب ، ساعتهاي ديجيتال و ديگر انواع تکنولوژيهاي شخصي را در بر مي گيرد. تمامي اين تکنولوژيهاي اطلاعات ، جزئي از تکنولوژيهاي نرم افزار شامل استفاده وسيع از کامپيوتر ، خودکار شدن امور دفتري ، مبادله صدا ، اطلاعات ، تصاوير و نوشته ها و هوش مصنوعي همراه است. گرچه کشورهاي در حال توسعه با درجه متفاوتي از پيچيدگي تکنولوژيک رو به رو هستند ولي به طور کلي تکنولوژي رسانه هاي کوچک بيش از تکنولوژي رسانه هاي بزرگ در اين کشورها رواج دارد. کاربرد خصوصي تکنولوژي رسانه هاي کوچک سبب مي شود تا دولت ها براي اين گونه رسانه ها در مقايسه با رسانه هاي بزرگ اهميت کمتري قائل شوند. اما به هر حال کشورهاي توسعه يافته و سازمانهاي بين المللي نقش چشمگير ي در کاربرد، توسعه و ارزيابي تکنولوژي رسانه هاي بزرگ و کوچک در کشورهاي در حال توسعه ايفا مي کنند.

 

جريان وراي مرزي اطلاعات:

آن دسته از فعاليت هاي تجاري و صنعتي که به انبوه اطلاعات نياز دارند نظير بانکداري ، بيمه ، خطوط هوايي و ديگر رشته هاي تجارت بين المللي شديد به انتقال اطلاعات در سطح جهاني متکي اند. با وجود اين ، گرد آوري آمار کار دشواري است چون اين گونه اطلاعات را نمي توان با شاخصهاي ديگري چون اشاعه کامپيوتر ها ، خدمات رو به افزايش مخابراتي يا توسعه سريع خدمات نرم افزار مرتبط ساخت. تنها از طريق رد پايي اطلاعات ، پردازش ، ارسال و ذخيره کردن مي توان ميزان روزنه اطلاعات انتقال يافته به آن سوي مرزها را اندازه گيري نمود.

برنامه هاي آموزش از راه دور :

با وجود مشکلات سياسي و زير بنايي ، مساله استفاده از رسانه ها به عنوان ابزاري جهت اهداف آموزشي در بسياري از کشورها که با مشکلات جغرافيايي ، جمعيت انبوه روستايي و کمبود آموزگاران تعليم ديده رو به رو هستند، به عنوان يک راه حل اساسي تلقي مي شود. در جهت کشف کار آيي تکنولوژيهاي پيشرفته در امور آموزشي ، موسساتي نظير سازمان ملل متحد و بانک جهاني تاکنون هزينه چندين برنامه آزمايشي را تامين کرده اند. در مجموع افراد طبقات مختلف به دليل سادگي استفاده از تکنولوژي و مشکلات موجود بر سر راه آموزش افراد در مناطق دور افتاده که از وجود آموزگاران و منابع لازم محرومند از برنامه هاي آموزش از راه دور استقبال مي کنند. براي مثال در مناطق روستايي هند تمامي تکنولوژيهاي غير سنتي به اهداف آموزشي اختصاص يافته اند. با توجه به کار آيي بالقوه رسانه ها نظير نوارهاي پخش صوت و ويدئو ، برنامه هاي آموزشي ضبط شده بر روي نوار ، تکنولوژيهاي کمک آموزشي و نرم افزارها با وجود مشکلات ناشي از هزينه زياد در اولويت قرار دارند. اکراه برخي از معلمان براي عزيمت به مناطق روستايي ، حقيقتي است که تعهد دولت هند براي آموزش توده ها را تحت تاثير قرار مي دهد.

برنامه هاي آموزش از راه دور نه تنها برنامه هاي آموزشي موجود براي توده ها را از لحاظ کيفي ارتقا مي بخشد بلکه از لحاظ کمي نيز تاثير به سزايي به همراه دارد. برنامه هاي آموزش از راه دور مي تواند تمامي گرو ه هاي سني را در بر گرفته و ايده ها را به موقع و با محتواي فرهنگي مناسبتر منتقل نمايد. مثلا تفاوتهاي زباني ، رفتارهاي اجتماعي و باورهاي مذهبي را مي توان در قالب پيامها براي مخاطبان خاص با وضوح بيشتر بيان نمود.

نوارهاي ضبط صوت:

ويژگيهاي چون قيمت نازل ، قابليت مصرف دوباره و قابليت حمل نوارهاي صوتي از جمله عواملي است که در بخشي از بازار و رسانه ها ، انقلاب بر پا کرده است. نوارهاي صوتي به آساني قاچاق ، تکثير و در مواقع ضروري پاک مي شوند. گر چه در مورد کاربرد نوارهاي صوتي در کشورهاي در حال رشد مطالب اندکي نوشته شده است ولي شواهد حکايت از آن دارد که اين نرم افزار کوچک در بسياري از کشورها به عنوان يک وسيله سياسي ، موجد دگرگوني بوده است. گر چه در بخشهاي بعدي چندين نمونه خاص مورد بحث قرار گرفته ولي در اينجا ذکر اين نکته ضروري است که با وجود آزاد بودن فروش نوارهاي صوتي در برخي از کشورها ، قاچاق نوارهاي سرگرم کننده مشکلات متعددي در زمينه حاکميت فرهنگي ، قوانين مربوط به محتوا و از همه مهمتر در سطح جهاني استاندارهاي بين المللي حق چاپ به وجود آورده است.

بهداشت و آموزش :

نوارهاي سمعي و بصري و ديگر انواع نرم افزارها در بسياري از کشورهاي جهان جهت ارائه خدمات بهداشتي و آموزشي در مناطق روستايي مورد استفاده قرار گرفته اند. هزينه نسبتا پايين اين گونه نرم افزارها عامل مهمي در کاربرد وسيع آنها محسوب مي شود. وقتي بتوان پيامهاي آموزشي را از طريق نوارهاي سمعي و بصري به ميان مردم برد، بي سوادي ديگر مشکلي نخواهد بود.

در مناطق شهري با استقرار دستگاه هاي سمعي و بصري در بيمارستانها، درمانگاه ها و ديگر مراکز اجتماعي مي توان اطلاعات تخصصي و آموزشي به مردم ارائه داد . سيتسمهاي پيشرفته تلفني براي ارائه اطلاعات خاص به تلفن کنندگان به نوارهاي سمعي متکي است. در اين سيستم يک نفر با وصل کردن سيم رابط به دستگاه پخش صوت ، اطلاعاتي را که تلفن کننده به آن نياز دارد در اختيارش قرار مي هد. يکي از بارزترين موارد مصرف نوارهاي سمعي ارائه اطلاعات به افراد معلول بويژه نابينايان است.

جهانگردي :

چندين کشور جهان سوم براي کسب در آمدهاي خارجي به صنعت توريسم متوسل شده اند. در سالهاي اخير بويژه کشورهايي آسيايي به منافع ناشي از اجازه بر قراري تماس با جهان خارج پي برده و به اين نتيجه رسيده اند که افزايش امکانات سياحتي علاوه بر تقويت فعاليتهاي تجاري به گسترش بازديد خارجيان منجر خواهد شد. ارائه اطلاعات مسافرتي از طريق نوارهاي سمعي و بصري به جهانگردان کمک مي کند تا برنامه سفر خود ، مناطق ديدني و حتي محل اقامت خود را انتخاب کنند.

برنامه هاي توريستي ملي برقراري ارتباط ميان هتلها ، سيستمهاي راه آهن و اطلاعات پروازها را از طريق شبکه کامپيوتري آغاز کرده و تسهيلاتي براي کساني که به اين مناطق سفر مي کنند، فراهم ساخته است. برخي از اين نيازها به سرمايه گذاريهاي مالي براي تقويت سيستمهاي ارتباطي که در اصل براي امور تجاري و دولتي طراحي شده اند، نياز دارد ولي در مواردي ساکنان محلي نيز از اين تسهيلات استفاده مي کنند.

 هما رمضانخانی

به نام خالق بی همتا
موضوع جمع آوری اطلاعات
استاد :جناب آقای حدادییان

 

 

گردآوری داده ها
پیش از گردآوری داده ها باید طرح مشخص برای اینکاردر نظر گرفت. پاسخ به سوالات زیر می تواند راهگشا باشد.

¢             داده هاي مربوط چه چيزي گردآوري مي شود  ؟

¢            چرا داده ها گردآوري مي شود ؟

¢             داده ها چگونه گردآوري مي شود ؟

¢            داده ها در چه زماني گردآوري مي شود ؟

¢             داده ها را چه كساني گردآوري مي كنند ؟

¢             گردآوري داده ها به چه مواد و ابزاري نياز دارد  ؟

¢             داده ها چگونه توصيف و تفسير مي شوند ؟

¢             چه مقدار هزينه براي گردآوري داده ها و تفسير آنها لازم است  ؟

¢             داده ها چگونه گزارش مي شوند ؟

¢             منبع يا منابع تأمين هزينه كيست  ؟

پردازش و تفسير داده ها  :

¢     پس از آن كه داده ها گردآوري شد ، بايد آنها را پردازش و تفسير نمود

¢     كنترل كيفيت داده ها

¢     تفكيك داده ها

¢     پردازش داده ها

كنترل كيفيت داده ها:

¢     داده ها به دقت جمع آوري و ثبت شود

¢     داده هاي گردآوري شده را بازبيني كنيم

¢     خطاهاي احتمالي را اصلاح كنيم

¢     اگر تعدادي از پرسش ها بدون پاسخ مانده است بايد تكميل شود

¢     اگر پاسخ سئوال ها با يكديگر همخواني ندارند ميبايست علت روشن شده و پرسشنامه اصلاح گردد

تفكيك داده ها:

¢     تفكيك داده ها كار پردازش را ساده تر مي سازد ، مثلاً داده ها از گروه هاي مختلف جمع آوري شده اند ، كودكان و بزرگسالان ، زنان و مردان ، شهري و روستايي ، كاركنان رسمي و غير رسمي و  …

¢     بهتر است ابتدا پرسشنامه هاي مربوط به هر گروه يا جمعيت را جدا كنيم

پردازش داده ها:

¢     از دو روش دستي و رايانه اي مي توان استفاده كرد

¢     از روش دستي پردازش براي تعداد كم پرسشنامه ميتوان استفاده كرد

¢     روش چوب خطي رايج ترين روش پردازش دستي است

¢     چوب خط زدن شامل شمارش تعداد دفعات نتيجه مشاهده شده است كه در فرم هاي گزارش موجود باشد

¢     اصلی ترین روش ها برای جمع آوری داده ها به شرح زیر است:

¢     استفاده از اطلاعات و مدارك موجود

¢     در برخي تحقيقات  اطلاعاتي كه بايد بعنوان داده مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گيرند از پيش آماده هستند. بدين صورت كه محقق بدنبال اطلاعات جديد نيست بلكه می تواند نسبت به جمع آوري اطلاعاتي كه از قبل تهيه شده اند و در پرونده هاي ( درمانگاهي  بيمارستاني ثبت احوال، دانشجويي ،دانش آموزي و مراجعين به مراكز مختلف شهرداري ها و... ) موجود است  اقدام كند.

¢     مزايا: به واسطه موجود بودن اطلاعات  ارزان است. در وقت صرفه جويي مي شود. مهمترين مزيت آن  امكان ارزيابي روند موضوع مورد بررسي در گذشته است كه در مطالعات گذشته نگر بسيار حائز اهميت است.

¢     معايب: ناقص بودن و دردسترس نبودن اطلاعات از اشكالات عمده اين روش است. گاهي ملاحظات اخلاقي مانع از دستيابي به اطلاعات مورد نظر مي باشد. قديمي و كهنه بودن اطلاعات هم ممكن است در برخي موارد مطرح باشد.

مشاهده:

¢     از روش هاي جمع آوري اطلاعات است كه در آن رفتار مشخصات موجودات زنده اشيا و پديده ها با استفاده از ويژگي هاي گوناگون آنها ملاحظه و ثبت مي گردد. منظور از مشاهده ثبت دقيق تمام جوانب بروز حادثه ويژه يا رفتار و گفتار فرد يا  افراد از راه حواس و يا ساير راه هاي ادراكي ( كمك گرفتن از ابزار خاص ) مي باشد.

¢     مشاهده منظم در تحقيق ضروري است بنابراين مشاهده بايد:

¢     به هدف تحقيق مربوط باشد

¢     برنامه و نحوه عمل آن از قبل مشخص و تنيم شده باشد

¢     به طور دقيق و منظم ثبت شود

¢     ميزان اعتبار و صحت انجام آن قابل سنجش و بررسي باشد

¢     مشاهده به دو صورت مشاركتي و غير مشاركتي انجام مي شود. كه در مشاهده مشاركتي  شخص مشاهده كننده در موضوع مشاهده شركت دار دو در همان جلب مشاهده صورت مي گيرد. (مثال) در مشاهده غير مشاركتي مشاهده گر پديده مورد مشاهده را بدون آنكه خود دخالتي در آن داشته باشد ملاحظه مي كند  كه اين روش خود به دو صورت انجام مي شود. در روش اول مشاهده گر پديده ها را به صورت آشكار ثبت مي كند ( مثال )و در نوع دوم مشاهده گر به صورت مخفيانه مو راد مورد مشاهده را ملاحظه و به ثبت آن مي پردازد.(مثال)

¢     مشاهده ممكن است در هنگام تهيه طرح اوليه تحقيق نيز صورت پذيرد كه بدان مشاهده مقدماتي گفته مي شود  مشاهده ممكن است  منبع اصلي جمع  آو ري اطلاعات باشد و گاهي نيز براي تكميل يا اصلاح اطلاعاتي كه از روش هاي ديگر بدست آمده است استفاده شود. مشاهده ممكن است در مورد اشيا صورت بگيرد .(مثال)

¢     مزايا: امكان بررسي جزئيات موضوع وجود دارد. مي توان صحت اطلاعات جمع آوري شده را با وسائل ديگر آزمايش كرد .براي جمع آوري اطلاعات زمينه اي مناسب است. در زمان كوتاه اطلاعات زيادي بدست مي آيد و اعتبار علمي اطلاعات بالاست.

¢     معايب: حضور مشاهده گر مي تواند بر روند فعاليت مورد مشاهده تاثير گذار باشد. تمايلات شخصي مشاهده گر و ميزان توانائي او در مشاهده و ثبت دقيق فعاليت مورد مشاهده ممكن است تاثير گذار باشد. عوامل محيطي بر نوع و روش گرد آوري اطلاعات موثر است. استاندارد كردن و طبقه بندي اطلاعات مشكل است ( بويژه در ثبت رفتار انساني ) .مشكلات اخلاقي در مشاهده اعمال شخصي وجود دارد. براي نمونه هاي زياد  وقت گير و پر هزينه است.

مصاحبه:

¢     از روش هاي جمع آوري اطلاعات است كه در آن رفتار مشخصات موجودات زنده اشيا و پديده ها با استفاده از ويژگي هاي گوناگون آنها ملاحظه و ثبت مي گردد. منظور از مشاهده ثبت دقيق تمام جوانب بروز حادثه ويژه يا رفتار و گفتار فرد يا  افراد از راه حواس و يا ساير راه هاي ادراكي ( كمك گرفتن از ابزار خاص ) مي باشد.

¢     مشاهده منظم در تحقيق ضروري است بنابراين مشاهده بايد:

¢     به هدف تحقيق مربوط باشد

¢     برنامه و نحوه عمل آن از قبل مشخص و تنيم شده باشد

¢     به طور دقيق و منظم ثبت شود

¢     ميزان اعتبار و صحت انجام آن قابل سنجش و بررسي باشد

¢     مشاهده به دو صورت مشاركتي و غير مشاركتي انجام مي شود. كه در مشاهده مشاركتي  شخص مشاهده كننده در موضوع مشاهده شركت دار دو در همان جلب مشاهده صورت مي گيرد. (مثال) در مشاهده غير مشاركتي مشاهده گر پديده مورد مشاهده را بدون آنكه خود دخالتي در آن داشته باشد ملاحظه مي كند  كه اين روش خود به دو صورت انجام مي شود. در روش اول مشاهده گر پديده ها را به صورت آشكار ثبت مي كند ( مثال )و در نوع دوم مشاهده گر به صورت مخفيانه مو راد مورد مشاهده را ملاحظه و به ثبت آن مي پردازد.(مثال)

¢     مشاهده ممكن است در هنگام تهيه طرح اوليه تحقيق نيز صورت پذيرد كه بدان مشاهده مقدماتي گفته مي شود  مشاهده ممكن است  منبع اصلي جمع  آو ري اطلاعات باشد و گاهي نيز براي تكميل يا اصلاح اطلاعاتي كه از روش هاي ديگر بدست آمده است استفاده شود. مشاهده ممكن است در مورد اشيا صورت بگيرد .(مثال)     

¢     مزايا: امكان بررسي جزئيات موضوع وجود دارد. مي توان صحت اطلاعات جمع آوري شده را با وسائل ديگر آزمايش كرد .براي جمع آوري اطلاعات زمينه اي مناسب است. در زمان كوتاه اطلاعات زيادي بدست مي آيد و اعتبار علمي اطلاعات بالاست.

¢     معايب: حضور مشاهده گر مي تواند بر روند فعاليت مورد مشاهده تاثير گذار باشد. تمايلات شخصي مشاهده گر و ميزان توانائي او در مشاهده و ثبت دقيق فعاليت مورد مشاهده ممكن است تاثير گذار باشد. عوامل محيطي بر نوع و روش گرد آوري اطلاعات موثر است. استاندارد كردن و طبقه بندي اطلاعات مشكل است ( بويژه در ثبت رفتار انساني ) .مشكلات اخلاقي در مشاهده اعمال شخصي وجود دارد. براي نمونه هاي زياد  وقت گير و پر هزينه است.

¢       

¢     زماني كه پژوهشگر از تنوع پاسخ ها اطلاع دارد بكار مي رود.

نكات مهم در موردانجام مصاحبه :

¢       تكلم با زبان شخص مصاحبه شونده

¢       آشنائي مصاحبه گر با اهداف و روش طبقه بندي و ارزش گذاري پاسخها

¢       دخالت ندادن تمايلات شخصي مصاحبه گر

¢       ايجاد شرايط يكسان براي همه

¢       كسب اجاره درهنگام استفاذه از دستگاه ضبط صدا

¢       جلب اعتماد مصاحبه شونده

¢       رعايت مقام وموقعيت اجتماعي افراد

¢       بيان توضيحات كافي قبل از شروع مصاحبه

¢       ارائه آموزش به مصاحبه گران پيش از انجام مصاحبه

مزاياي مصاحبه :

¢     قابليت استفاده براي كم يا بي سوادان و كودكان و بيماران

¢      امكان روشن كردن مفهوم سوالات

¢      در مقايسه با مشاهده بدست آمدن درصد بيشتري از پاسخ ها

معايب مصاحبه :

¢     وقت گير و پرهزينه

¢      در مقايسه با روش مشاهده ثبت وقايع ناقص تر است

¢      طبقه بندي وتجزيه و تحليل اطلاعات درهنگامي كه سوالات باز هستند مشكل است

¢      تورش مصاحبه گر و دخالت دادن نظرات شخصي

پرسشنامه :

¢      پرسشنامه شامل دسته اي از پرسش هاست كه برطبق اصول خاصي تدوين گرديده است و به صورت كتبي يه افراد ارائه مي شود و پاسخگو بر اساس تشخيص را خود جواب ها رادر آن مي نويسد. هدف از ارائه پرسشنامه  کسب اطلاعات معين در مورد موضوعي مشخص است. بزرگ بودن گروه يا جامعه مورد مطالعه يكي از دلايل مهم براي استفاده از پرسش نامه است چه امكان مطالعه نمونه هاي بزرگ را فراهم می آورد. كيفيت تنظيم پرسشنامه دربدست آمدن اطلاعات صحيح و درست و قابل تعميم بسيار با اهميت است.

¢     بر اساس نحوه اجراي پرسش نامه و نيز نوع سوالات پرسشنامه  مي توان آنرا به دستجات متفاوت تقسيم نمود.

طبقه بندی بر اساس ماهيت پرسشنامه :
 پرسشنامه باز:

¢     در اين نوع پرسشنامه با سوالات باز روبرو هستيم.در اينجا پاسخگو مي تواند بدون محدوديت هرپاسخي را كه مد نظرش باشد در مورد آن پرسش بنويسد و يا در آن زمينه توضيح دهد. در اينگونه سوالات ، اطلاعات دقيق تر، كامل تر و داراي ارزش بيشتر هستند ولي طبقه بندي و نتيجه گيري از آنها مشكل تر و له تجربه زياد نيازمند است.

پرسشنامه بسته:

پرسش هاي بسته در اين نوع پرسشنامه ارائه مي شود.براي هر پرسش تعدادي گزينه و پاسخ انتخاب شده است كه فرد پاسخ دهنده بايد يكي از آنها رابه عنوان پاسخ بگزيند.هريك از پاسخ ها به گونه اي تنظيم شده است كه در عين منطقي بودن براي آن سوال از پاسخ مربوط به ديگر سوالات مجزاست. در اينجا پاسخ ها را مي توان به سرعت نوشت و تجزيه و تحليل و طبقه بندي پاسخ ها نيز ساده تر است اما اطلاعات به دقت و كاملي پرسش نامه باز نيست.   

طبقه بندي بر اساس نحوه اجرا:

¢     پرسشنامه همراه با مصاحبه :  اين پرسشنامه همان مصاحبه انعطاف ناپذير است كه به صورت حضوري پرسش ها از افراد پرسيده مي شود و پاسخ ها را پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد مي كند.

¢               پرسشنامه خود ايفا : پرسشنامه در اختيار فرد يا گروه قرار مي گيرد و فرد به تنهائي و يا به صورت گروهي يه پرسش ا پاسخ مي دهند .

¢                پرسشنامه پستي :  پرسشنامه براي افراد از طريق پست ارسال مي شود . فرد پس از تکميل آنرا براي محقق عودت مي دهد.

¢                پرسشنامه الكترونيك :  در اين نوع از پرسشنامه كه به تازگي موارد استفاده از آن گسترش يافته است ، محقق با استفاده از شبكه هاي اطلاع رساني و اينترنت ، اقدام به ارسال پرسشنامه الكترونيك براي افراد مي كند و افراد پاسخ ها را در همان پرسشنامه وارد و با پست الكترونيك براي محقق باز مي گردانند.در برخي موارد ممكن است افراد نسخه اي از پرسشنامه را چاپ کرده و بعد از پاسخگوئي به شكل پستي باز گردانند.

نكات مهم در طراحي پرسشنامه:

¢     داشتن يك مقدمه رسا ، جذاب و واضح در ابتداي پرسشنامه

¢               وجود پرسش هاي قابل فهم و خالي از ابهام

¢               خودداري از پرسش هاي طولاني و وقت گير و دوپهلو

¢               خودداري از واژه ها و لغات نامانوس و نامفهوم

¢               طراحي پرسشنامه زيباودوراز كلمات زشت و زننده و تا جاي ممكن دوستانه

¢               محدود بودن پرسش هاي زمينه اي

¢               قرار دادن پرسش هاي حساس و مهم در پايان پرسش نامه

¢               هر سوال فقط به يك موضوع اختصاص داشته باشد

¢               استفاده از پرسش هاي باز و بسته به همراه هم

¢               قرار دادن تمام پاسخ هاي ممكن براي پرسش هاي بسته

مزاياي پرسشنامه:

¢         عدم نياز به شحص مصاحبه كننده ، بنابراين عدم تاثير وجود چنين شخصي

¢               ساده و ارزان

¢               سادگي طبقه بندي و تجزيه و تحليل

¢               دقت يشتر پاسخ ها بواسطه محرمانه ماندن افراد

¢               امكان تنجام مطالعات بزرگ

¢               يكسان بودن شرايطردر زمان تكميل

معايب پرسشنامه:

¢     عدم قابليت استفاده براي بي سوادان

¢               درك نكردن مفهوم سوال

¢               امکان  ارائه تصوير كاذب توسط فرد از خود

¢               كاهش درصد پاسخ هاي رسيده در پرسشنامه پستی

¢               در هنگام نوشتن پرسشنامه بايد  دقت نمود تا ابتدا از پرسش هاي زمينه اي استفاده گردد و سپس به پرسش هائي كه در زمينه موضوع طراحي شده اند ، رسيد.

خصوصيات يك پرسش:

¢     اعتبار صوري : بدين مهنا كه صوال قادر به اندازه كيري موضوع مورد پرسش باشد.به تعبير ديگر مقياس اندازه گيري متغيرتحت مطالعه باشد.

¢              انتظار دانستن پاسخ : بايد سوال طوي طرح شود كه انتظار داشته باشيم پاسخگو ،‌جواب آنرا داند.

¢               روشن و صريح : سوال بايد بدون ابهام باشد و تنها به يك مطلب اشاره كند.

¢               بي آزار : به مسائل خصوصي افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلي خود آنها.

          منصفانه: دلالت بر معنا و مفهوم خاصي ننماير و آزمدني را به موضع خاص نكشاند

سارا رضوانی- مریم رنجبر- نگار پارساییان

وسایل ارتباط جمعی و مشارکت اجتماعی

چکیده

وسايل ارتباط جمعي به عنوان يكي از نظام هاي فرعي جامعه، متاثر از نظام اجتماعي اند و موفقيتشان در جلب مشاركت مردم در چارچوب نظام حاكم بر اين وسايل قابل ارزيابي است. اين موفقيت مشروط به وجود نظام مردمي و ثبات آن به عنوان پيش شرط لازم در ايجاد وحدت و عامل زمينه ساز مشاركت هاي اجتماعي است. انتظار موثر واقع شدن پيام رسانه هاي همگاني در جلب حمايت و مشاركت مردم در اجراي برنامه هاي توسعه ملي در صورت فراهم نبودن زمينه هاي لازم براي مشاركت، تعليق به محال است، حال آنكه رسانه ها قادرند در فضايي مردمي، در مجموعه اي از عوامل هماهنگ، در مشروعيت بخشيدن به نظام و ايجاد باور ميان توده ها و حاكميت و در نهايت ترغيب و تشويق مردم به مشاركت بيشتر در امور موثر واقع شوند.

مقدمه

امروزه گسترش و شيوع وسائل ارتباط جمعي يا رسانه هاي گروهي به حدي است که عصر ما عصر ارتباطات ناميده شده است و بعضي آن را يکي از نهادهاي اجتماعي شمرده اند. در بسياري از موارد خواندن روزنامه، گوش کردن راديو، تماشا کردن تلويزيون به صورت عادت درآمده است و به عنوان يک نياز محسوب مي شود. وسايل ارتباط جمعي به عنوان يکي از مهمترين وسايل ايجاد تغييرات در جوامع بشري به جامعه و افراد آن کمک می کند تا در مسیر و خط مشی معین خود موفق تر و با آگاهی و اطلاعات بیشتری حرکت و روند مشارکت اجتماعی تسریع شود و در چگونگی تعامل متقابل شهروندان تاثیر گذاشته و کنش ها و واکنش ها را جهت دار و متناسب با دیگر ابعاد جامعه بسازد .از سوی دیگر اهميت روزنامه ها، راديو، تلويزيون و ديگر رسانه ها برای حاکمیت به اندازه اي است که دولت ها ی جهان تمام تلاش خود را به کار مي گيرند تا اين وسايل را برای تحکیم و تثبیت حاکمت خود بکار گیرند که در این مقاله سعی می شود به آن پرداخته شود.

تعریف رسانه های جمعی

اصطلاح “رسانه هاي ارتباط جمعي” به طور کلي به وسايلي اطلاق مي شود که مردم يک جامعه از آن براي اعلام پيامها و افکار و انتقال مفاهيم به يکديگر استفاده مي کنند. اين وسايل عبارتند از: مطبوعات، راديو، تلويزيون و خبرگزاريها. پيدايش روزنامه، راديو، تلويزيون و سينما در زندگي بشر رضايتي بيش از ساير پديده هاي علمي و صنعتي ايجاد کرده است. با توجه به پيشرفتهايي که در زمينه تکنولوژي ايجاد شده، رسانه هاي گروهي بيش از هر دوره اي ارزش و اهميت يافته اند.

تاریخچه وسایل ارتباط جمعی :

بشر همواره از وسیله ای برای برقراری ارتباط استفاده می کرده است تا بتواند پیام خود را به دیگران برساند،او در ابتدای آفرینش با جانوران تفاوت زیادی نداشت زیرا اطلاعات را به شیوه آنان مبادله می کرد،یعنی از طریق لمس کردن،حرکات چهره و...اما برای روحیه کنجکاو او این وسایل ابتدایی ناکافی بود و نمی توانست نیازهای او را برطرف سازد.

انسان های عصر گذشته در زمان های دور از ارتباطات چهره به چهره و رودررو استفاده می کردند و از طریق کوبیدن بر طبل و دود، پیام هایشان را برای دیگران ارسال می کردند.

بشر این دوره از دنیای بیرون بی خبر بود،بعد از مدتی به زبان شفاهی دست یافت و وارد کهکشان شفاهی شد و ارتباطات مستقیم شنیداری و دیداری داشتند و بیشتر از 5 حس خود استفاده می کردند. ولی حس غالب،حس شنوایی بود. این روند ادامه داشت تا در یونان حروف الفبا اختراع شد و عصر کتابت آغاز گردید. بعدها با اختراع چاپ توسط گوتنبرگ موجب شد انسان برای ارتباط برقرار کردن به نوشتار چاپی روی آورد و کهکشان گوتنبرگ آغاز شود،حس غالب،حس بینایی بود و علاوه بر محتوا به رسانه و وسیله انتقال پیام توجه شد،مطبوعات یکی از محصولات مهم در جامعه صنعتی بود که به دلیل افزایش جمعیت انسان ها تنها از مطبوعات و روزنامه ها نمی توانستند نیازشان را برآورده کنند.

اختراع برق توسط توماس ادیسون و پیدایش تلگراف توسط ساموئل مورس سبب شد انسان برای نخستین بار اطلاعات را با سرعت بالا به مسافت های طولانی انتقال دهد،پس از مدتی تلفن توسط الکساندر گراهام بل و واتسون بوجود آمد که علاوه بر غلبه به زمان ومکان،صدای انسان دیگری که کیلومترها با آن فاصله داشت از طریق این دستگاه شنیده می شد.اما به دلیل استفاده از سیم، محدودیت در ارتباطات ایجاد شد،با اختراع رادیو توسط مارکنی در قرن 19،انسان وارد عصر الکترونیک شد و درآغاز کهکشان مارکنی،حس غالب،حس شنیداری بود

در مرحله بعد سینما توسط برادران والدنر در آمریکا متولد شد. این وسیله ارتباطی در ابتدا هدفش سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت بود. بعد از جنگ جهانی دوم،تلویزیون به عنوان یک رسانه همگانی بوجود آمد که توانست پیام ها را برای میلیون ها نفر به طور همزمان ارسال کند.

در سال 1957 روس ها،نخستین ماهواره به نام اسپوتنیک به مدار زمین فرستادند،ظهور کامپیوتر باعث شد انسان بتواند اطلاعات فراوان در کامپیوتر ذخیره نماید. با راه اندازی شبکه های محلی و شبکه جهانی اینترنت،فیبرهای نوری بالاترین حجم اطلاعات را در کوتاهترین زمان به فواصل مختلف ارسال می کردند و وسایل ارتباط جمعی وارد عرصه انتقال پیام های چندرسانه ای شدند.

فلسفه وسایل ارتباط جمعی

"فلسفه وسایل ارتباطات جمعی" اصطلاحی است که آن را اکثر کسانی که با مسائل ارتباط جمعی سروکار دارند به کار می برند، ولی دانشمندان متخصص این رشته از به کار بردن آن پرهیز می کنند. هر فروشنده تلویزیونی یا رادیویی، هر مدیر یا بهتر بگوییم هر مجری برنامه و هر سخنگویی برای خود فلسفه وسایل ارتباطات جمعی دارد. بخش های مهم تبلیغاتی و کارمندان رسمی شرکت های بزرگ هم برای خود دارای فلسفه ای در مورد وسایل ارتباطات جمعی هستند، همچنین کارگردانان سینما و فیلمسازان نیز از آن بهره مندند ولی در مورد سیاستمداران باید سکوت کرد. در کشور آلمان می توان گفت که "پتر اسلوتر دیجک و نوربرت بولز" از جمله فلاسفه وسایل ارتباطات جمعی هستند، حتی شاید "اولریش ویکرت" و "هارالد شمیت" نیز از جمله آنها باشند. اما به هر حال "کریستف شلینگی زیف"، "فریدریش کوپرز بوش" و "الکساندر کلوگه" از فیلسوفان ارتباطات جمعی هستند.

بدون هیچ صحبتی باید گفت که اصطلاح "فلسفه وسایل ارتباطات جمعی" جزء اصلی صنعت فرهنگ امروزی به شمار می رود. حداقل تا آنجایی که بستگی به احتیاج زبانی ما تا حالا داشته است. اما می دانیم که استفاده های زبانی می توانند تغییر کنند؛ و استفاده زبانی اصطلاح "فلسفه وسایل ارتباطات جمعی" در حال حاضر در چنین پروسه ای از تغییرات قرار دارد.

 

ویژگی وسایل ارتباط جمعی

رسانه های جمعی دارای امتیازات و منابعی هستند که این امتیازها از ماهیت و کارکرد رسانه های نوین که غالبا رسانه های جمعی هستند ناشی می شود. ویژگی رسانه های جمعی نوین به طور خلاصه به شرح ذیل می توان نام برد

۱) سرعت انتشار ۲) نظم انتشار ۳)گستردگی حوزه انتشار ۴) تداوم انتشار ۵)فراگیری و پوشش مخاطبان ۶) دستیابی به قضاوت و داوری مخاطبان انبوه ۷) آسانی دسترسی و هزینه ناچیز

 

نقش وسایل ارتباط جمعی

امروزه نقش های گوناگونی برای ارتباط و وسایل ارتباط بیان شده است اما همگی آنها را می توان به سه نوع نقش و نگرش تقسیم کرد .

۱- نقش منفی وسایل ارتباط جمعی : گروهی از متفکران و دانشمندان معتقدند که وسایل ارتباط جمعی وسیله های هستند در جهت تحکیم قدرت حکام و سرمایه داران .

۲- گروهی دیگر نقش وسایل ارتباط جمعی را به صورت منفعل می دانند و معتقداند که وسایل ارتباط جمعی تنها نقش خبررسانی برای دولت ها و نقش سرگرم سازی برای مردم را دارند .

۳- نقش فعال وسایل ارتباط جمعی : وسایل ارتباط جمعی به خاطر پتانسیل های سرعت و پراکندگی وسیع می تواند در جهت ایجاد اتحاد و پیوستگی بین اقوام گوناگون مردم روی کره زمین نقش کاملا فعالی را دارا باشد .

 

کارکرد وسایل ارتباط جمعی

هر سازمانی که در متن جامعه پدید میآید، باید دارای کارکردهایی در خدمت جمع و جامعه باشد و چنان تنظیم گردد که بتواند همانند یک تن به صورتی هماهنگ، خدمات خود را به جامعه که منشأ و موجد آن است، عرضه کند. سازمانهای ارتباطی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و همه محققان و دستاندرکاران مسائل و نیازهای جامعه، به ویژه صاحبنظران ارتباطی بدان اندیشیده اند و با توجه به نیازهای روزافزون گروههای وسیع انسانی به استفاده از این وسایل، برای آنها وظایف و کارکردهای متعددی در نظر گرفته اند. که دراین مقاله سعی می شود به کارکردهایی اشاره شود که بیشتر نقش مشارکت اجتماعی جامعه را برجسته می کند که در ذیل بدان اشاره می شود.

الف) کارکرد نظارتی؛کارکرد نظارتی رسانه های جمعی مبیّن اطلاع رسانی و اگاهی بخشی است. رسانه ها در این زمینه مخاطبان را از محیط اجتماعی خود آگاه می سازند تا واکنش های لازم را برای انطباق با آن داشته باشند. این کارکرد مخاطبان را خطرات احتمالی محیطی آگاه ساخته و راه های مقابله با آن ویا جلوگیری از آن را گوشزد می کند. البته اطلاع رسانی و آگاهی بخشی مستلزم رسانه مستلزم ، «شفافيت» و «پاسخگويي» است. شفافيت مستلزم عينيت و عدم پنهانكاري و پاسخگويي به معناي به رسميت حق دسترسی شهروندان به اطلاعات و آگاهی یافتن در مورد نحوة ايفاي تكاليف نمايندگي اجزاي حكومت و پذيرش حق نظارت آنان بر نهادها و سازمانهاي حكومتي است. در يك حكومت مردم سالار، مردم بايد پيوسته در جريان چگونگي و چرايي تصميم‌گيري‌ها و جزئيات آنچه در دستگاه ديوانسالاري مي گذرد، قرار گيرند و رسانه نخستين و مؤثرترين نهادي است كه وظيفه شفاف‌سازي و پاسخگو كردن سازمان های اجتماعی را به عهده دارند.

سه ركن بنيادين جامعه دموكراتيك، "مشاركت فعالانه شهروندان در فرآيندهاي اجتماعي"، "شفافيت كنش‌هاي حكومت"، و استقرار ساز و كارهايي با هدف «پاسخ‌پذيري حاكميت» است. بارزترين مثال شفافيت، دسترسي شهروندان به اطلاعات است. البته اصل مهم مقدم بر دسترسي به اطلاعات، آگاهي شهروندان از وجود اطلاعات موردنظر و چگونگي دسترسي به آن است. هر قدر دسترسي به اطلاعات و چگونگي استفاده از آن در يك جامعة مفروض دشوار باشد (زمان‌بر و هزينه‌بر بودن) به همان نسبت از ميزان شفافيت در جامعه كاسته مي‌شود. مشاركت فعال نيز مستلزم آن است كه دسترسي به اطلاعات به توانمندسازي شهروندان براي مشاركت در فرآيندهاي سرنوشت ساز اجتماعي بينجامد. به بيان ديگر اطلاعات موردنظر بايد بر ظرفيت تجزيه و تحليل، فهم و به عمل درآوردن اطلاعات از طريق فرآيندهاي ارتباطي بينجامد. جلسه‌هاي گفت و شنود مشاركتي، ابراز نظريه، مذاكره، ميزگرد، گردهم‌آيي و ... همگي مثالهاي ساز و كارهاي دسترسي، تجزيه و تحليل و فهم اطلاعات و به اشتراك نهادن نظرات بر پاية اطلاعات هستند. لازمة پاسخ پذيري و اعتماد نيز توجه كردن به نظرات، دغدغه ها و نگراني‌هاي مردم و كاربست مسئولانه آنها و طراحي و اجراي سياست‌ها و رويه‌هاست،‌ پاسخ‌پذيري متضمن پاسخگو بودن حكومت در برابر مردم و در قبال سياست‌ها و كنش‌هاست اين امر تنها هنگامي تحقق مي‌يابد كه مردم در جريان اطلاعات مربوط به سياست‌ها و كنش‌ها قرار بگيرند

 

ب) کارکرد آموزشی یا انتقال فرهنگ؛ هنگامي كه از آموزش رسانه‎اي سخن به ميان مي‎آيد عموماً كاربرد آن در مدارس و آموزش‎هاي راه دور تداعي شده و مورد توجه قرار مي‎گيرد. در حالي كه رسانه‎ها به ويژه راديو و تلويزيون، ظرفيت‎ها و توانايي‎هاي بسيار گسترده‎تري براي آموزش در تمام سطوح و حوزه‎ها دارند و كاركرد آموزشي آنها تمام اشكال و مواد رسانه‎اي را در بر مي‎گيرد. از اين رو نقشي كه رسانه‎هاي گروهي در شكل‎دهي به هنجارها، ارزش‎ها، نگرش‎ها و رفتارها ايفا مي‎كنند، نوعي آموزش تلقي مي‎شود كه بسيار فراتر از آموزش‎هاي رسمي است و كل گستره مخاطبان رسانه‎ها را شامل مي‎شود. مخاطبان آموزش‎هاي رسانه‎اي مستقيم عموماً كساني هستند كه به صورت تعمدي براي كسب اطلاعات از رسانه‎ها استفاده مي‎كنند اما هنگامي كه از آموزش‎هاي غيرمستقيم يا پنهان سخن مي‎گوييم، مخاطبان گاه به صورت منفعل و ناخودآگاه در معرض اطلاعات رسانه‎اي قرار مي‎گيرند و براي انجام رفتارهاي خاص و كسب مهارت‎ها، هنجارها و ارزش‎هاي ويژه آموزش مي‎بينند. يكي از حوزه‎هايي كه در جهان امروز به شدت تحت تأثير درونشدها و اطلاعات رسانه‎اي قرار دارد رفتارهاي مدني و مهارت‎هاي شهروندي می باشد. پژوهشگران بسياري نقش‎هاي مثبت و منفي رسانه‎ها را در اين گستره مورد بررسي قرار داده‎اند. بررسي يافته‎ها حاكي از آن است كه رسانه‎ها مي‎توانند با ارائه الگوهاي رفتاري، چهارچوب‎هاي مرجع و اطلاعات مطلوب، به افزايش مهارت‎هاي شهروندي و شكل‎گيري رفتارهاي مدني كمك كنند. اين مسئله به خصوص در مورد رسانه‎هاي جديدتر مانند اينترنت و تلويزيون‎هاي تعاملي، بيشتر مورد تأكيد قرار گرفته است اما در مقابل، برخي ديگر با اشاره به تسلط سرمايه‎داري بر رسانه‎ها و بهره‎گيري قدرت‎هاي سلطه‎جو از آنها براي نيل به اهداف و اغراض ويژه، نقش رسانه‎ها را مورد انتقاد قرار داده‎اند. از نظر آنان تسلط ارزش‎هاي تجاري و سياسي موجب شده است كه رسانه‎ها با تحريف ارزش‎هاي اجتماعي مانند مردم سالاري و مشاركت‎هاي اجتماعي و با ارائه اطلاعات يك سويه و تك‎بعدي، جهت‎دهي به نگرش‎هاي مخاطبان را بر مبناي علايق گردانندگان خود دنبال كنند. با اين حال ظرفيت و توانايي رسانه‎ها در اين گستره غيرقابل انكار است. از اين رو آنچه مهم است افزايش تأثيرات مثبت و كاهش آثار و پيامدهاي منفي درونشدهاي رسانه‎اي است. پژوهشگران مفهوم سواد رسانه‎اي را براي نيل به اين هدف پيشنهاد كرده‎اند. بر اين مبنا، مخاطبان به مهارت‎هايي دست مي‎يابند كه از طريق آنها مي‎توانند با رويكردي انتقادي به درونشدها و اطلاعات رسانه‎اي و با كشف اغراض، اهداف، ساز و كارها و محرك‎هاي مورد استفاده رسانه‎ها، آثار مثبت را جذب كرده و از آثار منفي اجتناب كنند.

به عبارت دیگر نقشي كه رسانه‎هاي گروهي در شكل‎دهي به هنجارها، ارزش‎ها، نگرش‎ها و رفتارها و اموزش مهارت های مانند رفتارهاي مدني و مهارت‎هاي شهروندي و.. در یک گستره همگانی برای مخاطبان ايفا مي‎كنندمی تواند نقش عمده در مشارکت اجتماعی آنان ایفا کند

 

ج) کارکرد نوگرایی و توسعه؛ امروزه وسایل ارتباط جمعی (رادیو،سینما، تلویزیون و مطبوعات و... ) با انتقال اطلاعات و دانشهای جدید و تبادل افکار و عقاید عمومی در راه پیشرفت و توسعه فرهنگ و تمدن بشری نقش اساسی بر عهده دارند، عصر ما عصر ماهواره‌‌‌ها و کامپیوترهاست عصر تسلط بشر بر زمان و مکان، زمین و جهان است. امروز همه چیز در شرف تغییر و تحول قرار دارد و این تغییر همه اقشار را در بر می‌گیرد چه در شهر و چه در روستا و در این راه نمی‌توان از نقش وسایل ارتباط جمعی در این تحولات چشم پوشید.

اکنون دیگر بدون اطلاع از وقایع روزمره و بدون استفاده از وسایل ارتباط جمعی نمی‌توان زندگی کرد، زیرا انسان تنها به واسطه آن می‌تواند مراحل رشد و تکامل مادی و معنوی خویش را طی کند. بسیاری از محققان مربوط به مسایل توسعه کشورهای جهان سوم معتقدند که با استفاده صحیح از وسایل ارتباط جمعی می‌توان با فقر و بی سوادی به مبارزه برخاست و همچنین با آموزش فنون و روشهای نوین در اشکال اطلاعات و آگاهی‌ها نقش مشارکت های اجتماعی در زمینه‌‌‌های گوناگون اعم ازصنعت، خدمات، کشاورزی، باغداری، دامداری و...... برجسته کرد.

 

د) کارکرد راهنمایی و رهبری؛ نقش رهبریکننده وسایل ارتباطی و اثر آنها در بیداری و ارشاد افکار عمومی، امری واضح بوده و روز بهروز بر اهمیت آن افزوده میشود، در نظامهای دموکراسی، وسایل ارتباط جمعی میتوانند در راه گسترش ارتباط میان رهبریکنندگان و رهبریشوندگان، خدمات مهمی را انجام داده و بهعنوان آیینه تمامنمای افکار عمومی در جلب همکاری مردم و شرکت دادن آنها در امور اجتماعی، تأثیر فراوانی بهجای بگذارند.

نقش وسایل ارتباطات جمعی در مشارکت اجتماعی

وسايل ارتباط جمعي به عنوان يكي از نظام هاي فرعي جامعه، متاثر از نظام اجتماعي اند و موفقيتشان در جلب مشاركت مردم در چارچوب نظام حاكم بر اين وسايل قابل ارزيابي است. اين موفقيت مشروط به وجود نظام مردمي و ثبات آن به عنوان پيش شرط لازم در ايجاد وحدت و عامل زمينه ساز مشاركت هاي اجتماعي است. انتظار موثر واقع شدن پيام رسانه هاي همگاني در جلب حمايت و مشاركت مردم در اجراي برنامه هاي توسعه ملي در صورت فراهم نبودن زمينه هاي لازم براي مشاركت، تعليق به محال است، حال آنكه رسانه ها قادرند در فضايي مردمي، در مجموعه اي از عوامل هماهنگ، در مشروعيت بخشيدن به نظام و ايجاد باور ميان توده ها و حاكميت و در نهايت ترغيب و تشويق مردم به مشاركت بيشتر در امور موثر واقع شوند. عدم توجه به اين واقعيت رسانه هاي جمعي را به دستگاه هاي ارتباطي و فاقد كارايي لازم و متناسب با جامعه متحول رو به توسعه تبديل خواهد كرد.

با اين حال اگرچه وجود نظام هاي مردمي شرايط را براي فعاليت رسانه هاي جمعي در انجام وظايفشان آماده مي كند و زمينه تسريع توسعه را فراهم مي سازد اما بخشي از موفقيت رسانه ها موكول به نحوه عملكرد خود آنها و همخواني و هماهنگي شان به عنوان يكي از نظام هاي فرعي با نظام اجتماعي است. به عبارت ديگر وجود يك نظام مردمي پيش شرط لازم در موفقيت رسانه هاي جمعي در زمينه جلب مشاركت مردم است، اما اين موفقيت در مرحله بعد مشروط به عواملي چون مديريت، تخصص كارگزاران رسانه هاي گروهي و آگاهي آنها از دانش پيشرفته ارتباطي است و همچنين نكات ديگري كه در ذيل به آنها اشاره مي شود.

۱ _ رسانه ها بايد از هرگونه مبالغه و اغراق كه سبب عدم انطباق حرف و عمل مي شود بپرهيزند.

۲ _ توجه به مرز ميان استثمار و آگاه كردن مردم.

۳ _ توجه به رسانه هاي جمعي به عنوان بانك اطلاعاتي جامعه.

۴ _ توجه به محتواي رسانه ها و اثر انواع پيام بر گروه هاي اجتماعي بخشي از مطالعات رسانه ها را تشكيل مي دهد.

5- استفاده از کارکردهای مختلف وسایل ارتباط جمعی که در صفحات قبل ذکر شد.

 

نقش وسایل ارتباط جمعی در حاکمیت

جوامعي که رسانه هاي قوي با کارکردهاي مثبت اجتماعي دارند، در بسياري موارد گامهاي ترقي را بيشتر و بهتر از جوامعي بر مي دارند که در آنها نقش کمرنگي را از خود نشان مي دهند. رسانه ها چون نقش راهبردي مهمي در جامعه دارند و در هدايت افکار عمومي موثرند در نتيجه به عنوان ابزار مهمي براي مردمي کردن آرا و منويات دولتمردان و سياسيون تلقي مي شوند.

به عبارت دیگر امروز نقش اطلاعات د ر سازوکارهای تصمیم گیری از اهمیت بالایی برخورد ار است و همین امر نقطه تلاقی رسانه و قد رت را شکل می د هد .

اگر د ر برد اشتی وسیع، امنیت را پویایی و پاید اری ارزش ها و هنجارها د ر اشکال انتزاعی آن بد انیم، با توجه به تأثیر مستقیم و غیر مستقیم اطلاعات و تأثیر پنهان و آشکار رسانه د ر شکل د هی و تحول ارزش ها و هنجارها، به راحتی می توان از آثار ناشی از تولد رسانه های تازه بر امنیت اجتماعی سخن گفته و اطلاع حاصل کرد . این ارتباط د ر صورتی که د ر چارچوب الگویی خاص به تعریف د رآید ، پویایی و بالند گی هر عامل یعنی رسانه و امنیت را د ر پی خواهد د اشت.

کارکرد رسانه های جمعی د ر ایجاد روابط افقی و عمود ی د ر جوامع بیش از پیش چشمگیر شد ه است. چشمگیری کارکرد یاد شد ه د ر هیچ د وره ای از تاریخ به اندازه د وران حاضر نبود ه و بشر هیچ گاه خود را تا این حد بد ان نیازمند ند ید ه است. رسانه های گروهی با انعکاس اخبار و اطلاعات مربوط به روید اد ها و مسائل اجتماعی، د ر واقع میان مرد م ارتباط (افقی) برقرار کرد ه و آنها را نسبت به مسائل یکد یگر مطلع می سازند . این کارکرد به خصوص د ر تصمیم گیری های سازگار با برنامه های زند گی برای مرد م (یا مخاطبان رسانه ها) سود مند است و از طرفی قاد ر خواهد بود با جمع آوری و انعکاس نظرات، انتقاد ات و عقاید مرد م و مسئولان، ارتباط عمود یمیان د ست اند رکاران امور حکومت و مرد م را برقرار سازد . کارکرد رسانه ها د ر این عرصه بار د یگر نقش آنها را د ر انسجام و شکل گیری زند گی اجتماعی و روابط برخاسته از آن یاد آور می شود .

 

نتیجه گیری

1- اصطلاح “رسانه هاي ارتباط جمعي” به طور کلي به وسايلي اطلاق مي شود که مردم يک جامعه از آن براي اعلام پيامها و افکار و انتقال مفاهيم به يکديگر استفاده مي کنند

2- فلسفه وسایل ارتباطات جمعی" اصطلاحی است که آن را اکثر کسانی که با مسائل ارتباط جمعی سروکار دارند به کار می برند، ولی دانشمندان متخصص این رشته از به کار بردن آن پرهیز می کنند

3- ویژگی وسایل ارتباط جمعی شامل: سرعت انتشار،نظم انتشار،گستردگی حوزه انتشار، تداوم انتشار،فراگیری و پوشش مخاطبان ، دستیابی به قضاوت و داوری مخاطبان انبوه، آسانی دسترسی و هزینه ناچیز

4- نقش وسایل ارتباط جمعی شامل : نقش منفی ،نقش منفعل،نقش فعال می باشد

5- کارکردهای وسایل ارتباط جمعی شامل: کارکرد نظارتی،کارکرد آموزشی یا انتقال فرهنگ، کارکرد نوگرایی و توسعه،کارکرد راهنمایی و رهبری و.... می باشد

6- وسايل ارتباط جمعي به عنوان يكي از نظام هاي فرعي جامعه، متاثر از نظام اجتماعي اند و موفقيتشان در جلب مشاركت مردم در چارچوب نظام حاكم بر اين وسايل قابل ارزيابي است. اين موفقيت مشروط به وجود نظام مردمي و ثبات آن به عنوان پيش شرط لازم در ايجاد وحدت و عامل زمينه ساز مشاركت هاي اجتماعي است

7- رسانه ها چون نقش راهبردي مهمي در جامعه دارند و در هدايت افکار عمومي موثرند در نتيجه به عنوان ابزار مهمي براي مردمي کردن آرا و منويات دولتمردان و سياسيون تلقي مي شوند.

ملیحه خوشنام ، مهدیه خوشنام

موضوع کنفرانس:سازماندهی اطلاعات

آیا بشر نیاز مبرم به سازماندهی دارد؟

روانشناسان معتقدند که مغزهای کودکان تصویرها را به مقوله‌هایی مانند چهره‌ها یا غذاها سازماندهی می‌کنند.

سازماندهی به میزان قابل توجهی در بازی‌های کودکانه دیده  می‌شود. در بعضی افراد نیاز با سازماندهی بارزتر است.کسانی که بر اساس قاعده «هر چیز به جای خویش نیکوست» عمل می‌کنند نمی‌توانند کاری را شروع کنند مگر اینکه محیط کارشان درهم و برهم و نا منظم است نیز وجود دارد. آنها از آنچه در توده‌های متنوع یا مجموعه از مواد وجود دارد آگاهی خاص دارند. یادگیری نیز صرف نظر روش‌های شخصی بر پایه توانایی تجزیه تحلیل و سازمندهی داده‌ها  اطلاعات و دانش استوار است.

چرا به سازماندهی نیازمندیم؟

به سازماندهی نیاز داریم زیرا به بازیابی نیازمندیم. آشپزخانه‌ها نظم داده می‌شوند تا وسایل آشپزی به آسانی قابل دسترس و مواد غذایی و ادویه جات در وقت نیاز به سهولت مورد استفاده قرار گیرند. محلهای کاری نظم داده می‌شوند تا مدارک مناسب قابل بازیابی بوده و کار به درستی انجام گیرد.مراحل یاد گیری سازماندهی می‌شود تا با برقراری ارتباط بین ایده‌ها فراگیر در به خاطر آوردن مواد آموخته شده یاری شود.

چرا به سازماندهی اطلاعات نیازمندیم؟

بازیابی اطلاعات به سازماندهی اطلاعات وابسته است.در تمام جنبه‌های زندگی اطلاعات مورد نیاز است. برای آگاهی از عوامل موثر در سلامتی ‍به منظور ایجاد درک متقابل در افراد اینکه چگونه با یک فرد ارتباط برقرار کنیم چگونه چیزهای خراب را تعمیر کنیمیا حتی برای گسترش و بسط دانش به اطلاعات نیاز داریم.بعضی از این اطلاعات قبلا جذب شده و در ذخیره گاه دانش فرد قرار گرفته است.اما بعضی دیگر نیاز به جستجو و کاوش دارد.

وقتی سازماندهی وجود نداشته باشد پیدا کردن اگر نگوییم غیر ممکن است دشوار است به این منظور انواع ابزارهای سازماندهی را که به پیدا کردن اطلاعات موردنیاز کمک می‌کند در اختیار داریم از آن جمله می‌توان به دفترچه‌های تلفن راهنماها فرهنگ‌ها دایره‌المعارف‌ها کتاب‌شناس‌ها نمایه‌ها فهرست‌ها دفاتر ثبت موزه‌ها ابزارهایی را که ما را در پیداکردن مواد آرشیوی کمک می‌کنند و به پایگاه داده اشاره کرد. سازماندهی اطلاعات این امکان را فراهم می‌کند که پیشینه قابل استفاده‌ای از فعالیت‌های بشر را برای نسل آینده حفظ کنیم.

سازماندهی اطلاعات ثبت شده چیست؟

مثلا این کتاب یا این جزوه به سازماندهی اطلاعات ثبت شده همچنین وسایل ضروری برای سازماندهی اطلاعاتی که تاکنون درباره آنها صحبت شده یا شنیده شده و یا مورد توجه قرار گرفته می‌پردازد وبه دلیل اینکه اطلاعات ثبت شده گسترده تر از متن است لذا به جای استفاده از لغاتی مانند کتاب یا اثر که به واحد سازمان یافته اطلاعات اشاره می‌کند اصلاحاتی همچون بسته اطلاعاتی به کار برده است.

 

شش کارکرد برای کنترل کتاب شناختی مشخص شده است:

1) تشخیص وجود انواع مختلف بسته‌های حامل اطلاعات به همان صورتی که دسترس پذیرند. مثلا ابزارهای مرجع چون فهرست آثار موجود در بازار که کتاب‌های انگلیسی زبان موجود در بازار رافهرست می‌کند نمونه‌ای از این روش‌هاست.

2) شناسایی آثار موجود در یک اثر و یا آثاری که بخشی از یک اثرند: مثل مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه یا گروهی از آثارهنری.

3) گردآوری منظم بسته‌های حامل اطلاعات به صورت مجموعه‌هایی در کتابخانه‌ها آرشیوها، موزه‌ها بایگانی‌های موجود در اینترنت و مخازن دیگر.

4) تهیه فهرستی از بسته‌های اطلاعاتی مبتنی بر قواعد استاندارد مستندسازی: فهرست‌های تهیه شده در این حوزه شامل کتابشناسی‌ها نمایه‌ها فهرست‌های کتابخانه ابزارهای آرشیوی و دفاتر ثبت موجودی موزه‌هاست.

5) تهیه راه‌های دسترسی به اطلاعات از طریق نام عنوان موضوع راه‌های مفید دیگر.

6) تهیه ابزارهای تعیین محل برای هر کدام از بسته‌های حامل اطلاعات یا رو نوشت آنها.

سازماندهی اطلاعات قابل دسترس در محیط‌های مختلف چگونه است؟

در بسیاری از محیط‌ها گرایش به سازماندهی اطلاعات به گونه‌ای است که اطلاعات برای رسیدن به اهداف مختلفی قابل بازیابی باشد و حداقل مقداری از آن برای آیندگان محفوظ بماند. محیط‌هایی که در اینجا بحث می‌شود انواع مختلف کتابخانه‌ها مراکز آرشیوی موزه‌ها تالارهای هنری اینترنت و محیط‌های اداری که نگهدارنده این اطلاعات می‌باشند را دربرمی‌گیرد.

کتابخانه‌ها:

دارای قدیمی‌ترین روش سازماندهی اطلاعات با هدف بازیابی و ذخیره برای آیندگان بوده‌اند.

آرشیوها:

آرشیوها حاوی مدارک با ارزشی هستند که توسط سازمان‌های اداری یا افراد مختلف طی کار یا فعالیت روزانه ایجاد شده‌اند. مدارک سازمانی شامل مواردی مانند گزارش‌های سالیانه مکاتبات مدارک شخصی یا غیره است. مواد آرشیوی می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد: مانند کاغذ تصویر گرافیکی نوار صوتی فیلم و...

موزه‌ها و گالری‌های هنری

اینترنت:

اینترنت مانند کتابخانه‌ای است که تمام کتاب‌های آن روی‌هم روی زمین ریخته شده است و فهرستی برای آن وجود ندارد.

محققان :سمیرا منصوری ،مهدیه خوشنام ،ملیحه خوشنام

تاريخچه اينترنت در ايران

بدون شک آغاز ارتباط با شبکه اينترنت در ايران همواره نام مرکز تحقيقات فيزيک نظری و رياضيات را به ياد می آورد. مرکز تحقيقات فيزيک نظری و رياضيات که در سال 1369 بعنوان نماينده ايران در شبکه آموزش و پژوهش اروپا پذيرفته شده بود، در سال 1370 ارتباط ايران را بصورت e-mail و از طريق گره اتريش با شبکه اينترنت برقرار نمود.

پس از ارتباط مطمئن و دائمی تر با اينترنت در سال 1371، مرکز تحقيقات فيزيک نظری سرويس دهی به دانشگاهها را آغاز نمود.

از سال 1372 ارايه اينترنت در ايران توسط مراکز خصوصی آغاز شد، در حاليکه قبل از آن شرکت مخابرات از طريق شرکت ديتا اقدام به ارايه سرويس اينترنت کرده بود.

تفاوت اينترنت و اينترانت در چيست ؟

اينترانت از نظر تکنولوژی و پروتکل های مورد استفاده اساساً شبيه اينترنت است. فرق اينترانت با اينترنت اين است که کامپيوترهای يک اينترانت اصولا از ساير نقاط ايزوله هستند و در واقع يک شبکه محلی (LAN) محسوب می شوند. البته اين شبکه محلی می تواند دارای دسترسی به اينترنت هم باشد.

از اينترانت  معمولا  در شرکتهايی که مايلند به اينترنت دسترسی داشته  باشند  ولی نمی خواهند  شبکه  آنها از خارج  قابل  دسترسی باشد، استفاده می شود. معمولا اتصال بين اينترانت و اينترنت از طريق يک فايروال (fire-wall) کامپيوتری با يک نرم افزار خاص براي جلوگيری از ارتباطات غير مجاز بين اينترانت و اينترنت، صورت می گيرد.

تفاوت اينترانت با اكسترانت چيست؟

اينترانت به نوعي شبكه گفته مي شود كه ساختاري مشابه اينترنت دارد.اما دسترسي به آن محدود و به صورت منطقه اي است. به اين معني كه براي اتصال به آن مي توان از ارتباطي نظير Dialup استفاده كرد. اما امكان مشاهده آن از طريق اينترنت وجود ندارد.

اين نوع شبكه در واقع مدلي اختصاصي از شبكه است كه براي كاربردهاي خاصي ايجاد مي شود و مي توان گفت شبكه اي محلي با امكان دسترسي از راه دور است به عنوان نمونه اينترانت خبرگزاري جمهوري اسلامي.شبكه اي رايگان براي دسترسي به اخبار بدون نياز به اينترنت است كه با شماره تلفن [phone] نام كاربري و كلمه عبور irna و همچنين نشاني www.irna.com براي شهروندان تهراني قابل دسترسي است و اما اكسترانت همان اينترانت است با اين تفاوت كه راه دسترسي به آن از طريق اينترنت است.

اكسترانت ها را معمولا سازمانهايي كه دفاتر گوناگوني در نقاط مختلف دارند.ايجاد مي كنند تا از اين طريق ارتباط ميان رايانه ها و شبكه هاي دفاتر خود را برقرار كنند.از آن جمله مي توان به شبكه هاي بانكي اشاره كرد. موسسات با استفاده از اينترنت به عنوان بستري براي اتصال ميان شبكه هاي خود . در هزينه ها صرفه جويي مي كنند چرا كه اگر قرار باشد ارتباطي مجزا به صورت كابلي يا حتي بي سيم ميان 2 نقطه با فاصله زياد برقرار شود. مخارج بالايي دارد. حال آن كه دسترسي به اينترنت در بيشتر نواحي با قيمتي مناسب مسير است.

فرق اينترنت با اينترانت و اكسترانت

اینترنت (Internet) : اینترنت یک شبکه اطلاع رسانی جهانی می باشد که مالک خاصی ندارد و ما در بخش های بعدی بیشتر در باره آن صحبت خواهیم کرد .

 اینترانت (Intranet) : اینترانت یک شبکه اطلاع رسانی داخلی (درون سازمانی ) است که مبتنی بر بستر شبکه محلی و پرسرعت می باشد .

  گرچه در مورد اینترنت نیز امکان اتصال پر سرعت در حال گسترش می باشد لیکن همه گیر نشده است .

 اکسترانت (Extranet) :  اتصال به یک اینترانت از خارج از شبکه محلی ( از طریق خط تلفن و مودم ) می باشد . یعنی در این مورد پس از فراهم کردن شبکه محلی و راه اندازی سرویس اطلاع رسانی داخلی ، امکان اتصال از خارج به اینترانت فراهم شده است.

مریم غفوری

 

 

ملیحه السادات پارسائیان - روانشناسی خط

روان شناسي خط

خط شناسی علمی است که از سال 1660 در اروپا به وجود آمد . در آن سال یک استاد فلسفه به نام بالی و کشیشی به نام میشون مطالبی را درباره شناسایی خلق و خوی افراد با بررسی خط و نوشته های آن ها ارائه دادند.
امروزه برخی از مورخین اعتقاد دارند که این دانش از دستاوردهای مسلمانان در خط شناسی نشات گرفته است،اما نخستین کتاب ها در این زمینه در اروپا نوشته شد و درآن جا به شکل یک علم درآمد

گرافولوژی در حقیقت علم مطالعه و بررسی شخصیت و خصوصیات فردی بر اساس نحوه نوشتن است . این علم می تواند در جامعه موارد استفاده زیادی داشته باشد. از این علم برای گزینش متقاضیان استخدام ،تشخیص اختلالات روانی و معالجه ، تشخیص هویت و یا تعیین جعلی بودن اسناد ومدارک دست نویس و...استفاده می شود.

در کشورهای پیشرفته،آموزش و پرورش برای پی بردن به افکار و گرایش های دانش آموزان بر خط آن ها نظارت می کند. البته در اروپا مهمترین استفاده از گرافولوژی در گزینش متقاضیان استخدام است.
از نظر گرافولوژیست ها یک خط ، کاری است که از طرف فردی انجام شده ،چرا که انسان همواره تحت تاثیر اعمالش است و تمام حرکات ما متاثر از قوای درونی و ضمیر ناخودآگاه ماست و به همین جهت یک دست خط به خوبی می تواند حرکات و احساسات نویسنده آن را منعکس کند.

اکثر ما هنگام گوش دادن به سخن کسی در مجالس سخنرانی و کلاس درس، موقع صحبت کردن با تلفن يا گوش دادن به راديو و کاست و يا حتی هنگام تماشای يک برنامه تلويزيونی، خطوط، علائم، کلمات و اشکال هندسی درهم و نامفهومی را نقاشی می کنيم. اين اشکال و خطوط بی قاعده که از ناخودآگاه ذهن برمی خيزد، واقعا چه چيزی را در مورد ما روشن می کنند؟ اگر ملاقانی طولانی و خسته کننده برايتان پيش بيايد، در آن حالت با احساس بی قراری و ناراحتی چه می کنيد؟

شايد يک کاغذ و قلم برداريد و شروع به خط خطی کنيد که البته کاری است که به نظر خيلی ها عادی می آيد، حالا به آنچه که روی کاغذ به جا مانده ، نگاهی بيندازيد. ممکن است متعجب شويد. اين اشکال و خطوط هيچ ارتباطی به دستخط فرد ندارد و در واقع حاصل فعل و انفعالات ضمير ناخودآگاه شخص است و البته نتايج و پيام های بسياری نيز دارد.

اين خطوط و نقوش را می توان به دسته های مختلف از اشکال هنری و دکوراتيو تا اشکال پيش پاافتاده و بی ارزش تقسيم بندی کرد. برخی خطوط تکرار می شوند، خانه های کوچک، گل ها، پرنده ها، فلشها، ستاره ها، ماشين ها، شماره ها، و اسامی که تقريبا در بين همه کسانی که عادت به کشيدن اين خطوط و نقوش دارند، مشترک است.

 

دلايل ترسيم خطوط نقوش بر کاغذ 

اما اصلا چرا اين کار را انجام مي دهيم؟ 1 ) بيان بي قراري: ممکن است شکلي از بيان بي قراري و ناراحتي باشد يا کاري که وقتي رنجيده خاطر و خسته يا منتظر اتفاقات مهيج تري هستيم، انجام مي دهيم.

2 ) رهايي از تنش: تزئين کاغذ با خطوط مارپيچ، نوشته هاي بدخط و نقاشي هاي کوچک ممکن است کمکي براي رها شدن از تنش ها باشد. اگر اين فرض دست باشد، حداقل اين کار به نسبت روش هاي ديگر تسکين استرس مثل کشيدن سيگار، عادت مثبت تري است. شايد به همين دليل است که بيشتر مردم نزديک گوشي تلفن خود، کاغذ و قلم مي گذارند. به علاوه، اين عادت در مقايسه با عاداتي نظير جويدن آدامس با طبيعت نيز سازگارتر است و مثل آدامس آلودگي و چسبندگي هم ندارد.

3 ) بي جهت ترسيم مي شوند: برخي روانشناسان معتقدند، اين اشکال شامل مجموعه اي از علائم، خطوط و نقوش مي باشند که بي هدف و بي جهت ترسيم مي شوند اما حاوي مطالب زيادي در مورد شخصيت افراد هستند. اين روانشناسان مي گويند: «کساني که اين خطوط را مي کشند، اغلب کساني هستند که با کاغذ و قلم راحت هستند و با رسم اين اشکال، نقش ها را مي توان به صورت يک فعاليت خلاق سمت راست مغز، ارزيابي کرد.» 
4 ) جهت دست گرمي هنرمندان: از اين خطوط و اشکال به عنوان تمرين دست گرمي هنرمندان نيز استفاده مي شود. مثلا خواننده اي را در نظر بگيريد که آماده يک اجرا با نت هاي موسيقي مي شود. يک مجموعه خالي مي تواند بسيار بي معنا باشد و جرات اجرا را نيز در خواننده نمي تواند ايجاد کند، اما دست به قلم بردن و رسم اين خطوط و نقوش راه خوبي براي شروع است.

5 ) آزادسازي مغز از فعاليت هاي ذهني: همچنين شواهدي وجود دارد که رسم اين شکل ها و خطوط، مغز را از فعاليت هاي ذهني آزاد مي کند. در يک تحقيق که يکي از اساتيد دانشگاه دورت ايالت اينديانا انجام داد، از دانشجويانش خواست که در کلاس راحت باشند. هر کس بخواهد مي تواند تکه اي کاغذ بردارد و همين طور که به مباحث درسي گوش مي دهد، برگه اش را نيز در اختيار داشته باشد و خط خطي کند و هرکس هم که نمي خواهد مي تواند در کلاس شنونده محض باشد. سپس آزمايش کرد تا ببيند هر يک از گروه ها تا چه اندازه از کلاس برداشت داشته اند، بررسي ها نشان داد کساني که کاغذي در اختيار داشتند و حين گوش دادن به درس، آن را با خطوط و نقش هايي که به ذهنشان مي رسيد نقاشي مي کردند، نتيجه و برداشت بهتري نسبت به شنوندگان محض کلاس داشتند.

6 ) شکل بصري خيال پردازي: برخي روانشناسان رسم اين اشکال و خطوط را به عنوان شکل بصري خيال پردازي ارزيابي مي کنند. برطبق نظر اين روانشناسان سه نوع خيال پردازي وجود دارد: الف)برآورده شدن آرزوها، ب)غصه خوردن و ج)برنامه ريزي هاي آينده. به عقيده آنها، اين خطوط و اشکال معمولا با حس لذت بخش برآورده شدن آرزوها در ارتباط است و کساني که اين خطوط و نقوش را ترسيم مي کنند، معمولا آدم هاي مستعد خيال بافي هستند. به عنوان مثال در اين نوع تصويرگري، قايق ها و هواپيماها اغلب بالا مي روند و ممکن است اين حالت بيانگر يک نوع اشتياق براي فرار از همه ناملايمات باشد.

تشخيص ناخوشی از طريق خطوط و نقوش :

عده ای ديگر از روانشناسان مدعی هستند که ترسيم اين خطوط و نقوش به شخصيت فرد يک نوع بينش و بصيرت فريبنده می دهد و جزئيات آن نيز اغلب به فرهنگ و پيشينه ذهنی و تحصيلات شخص مربوط می شود.

البته عده ای هم هستند که به ندرت از اين نوع نقش ها و خطوط رسم ميکنند و اين الزاما بدين معنی نيست که اين افراد تحت فشارهای روحی هستند. برخی متخصصين روانشناسی دستخط می گويند کسانی که عادت به ترسيم اين گونه خطوط و نقوش ندارند، دارای شخصيتی نکته سنج، صريح و رک هستند.

همه ما در مدرسه ياد گرفته ايم که به روش استاندارد بنويسيم، اما بزرگتر که می شويم، به مرور دستخط مان فردی تر و فردی تر می شود. در 16 سالگی يا همين حدودها، دستخط به تناسب شخصيت فرد شکل ميگيرد. بعلت همين ويژگی فردی و خصوصی بودن دستخط است که وقتی شما کارت تبريک يا نامه ای از کسی دريافت می کنيد، بلافاصله از دستخط روی پاکت نامه می توانيد فرستنده آن را بشناسيد.

دستخط با معيارهايی مثل اندازه، شکل و فاصله بين حروف مورد تجزيه و تحليل قرار می گيرد. خطوط و اشکالی هم که معمولا در زمان درگيری ذهنی ترسيم می کنيم و بيشتر به صورت نشانه ها و تصاوير هستند، از اهميت خاصی در شناخت شخصيت فرد برخوردارند.

روانشناسان بسياری اعتقاد دارند که می شود اين خطوط و نقوش را مانند يک کتاب خواند و اين علائم روزنه ای خلاق است که موقعيت ذهنی شخصی را منعکس می کند. برای مثال فلش ها بيانگر تنش های جنبی است، اما اگر جهت فلش ها به طرف بالا باشد، می تواند نشان دهنده آرزوها و رويا نيز باشد. اگر فلش ها در جهت افق باشند، شخص دارای قوه درک خوبی است. فلش هايی که در تمام جهات ترسيم می شوند، نشانگر ذهن روشن است.

اشخاصی که خطوط راست ترسيم می کنند، اغلب آدم های کند و ديرفهمی هستند.

خطوط متقاطع، بيانگر شخصيتی رقابت طلب است و افراد ايده آليست و آرمانگر هم معمولا ستاره می کشند. ستاره پنج پر می گويد فرد سوار بر آروزهاست اما ستاره شش پر مبين ظرفيت تمرکز فرد است. دايره ها فرد را خيال پرداز معرفی می کنند، در حالی که مربع يا مستطيل می گويند فرد فعال، منطقی و دارای ذهن دقيق و روشن است.

برخی از اين علائم و اعداد مفاهيم جهانی دارند مثل شکل درخت، خطوط پيچ در پيچ، مار ، اشکال سه وجهی، خطوط متقاطع و ماهی و روشی که هر کس اين خطوط و نشانه ها را ترسيم می کند، به زندگی شخصی اش يا هر درگيری حتی ناخودآگاهی که فرد تجربه کرده است، بستگی دارد.

بازتاب علائمی که يک نفر موقع ترسيم اين خطوط ايجاد می کند، مي تواند به معرفی دانش و بينش فرد کمک کند، کاری که کلمات قادر به انجام آن نيستند . به همين دليل بسياری از درمانگرها از اين اشکال يا نقاشی های آزاد در شيوه درمانی شان بهره می گيرند.

اين گروه روانشناسان معتقدند:  « هنر می تواند نقش بسيار موثری در درمان داشته باشد زيرا هنر و روانشناسی کاملا در هم پيچيده و به هم مرتبط اند. »

وقتی که يک نقاشی يا برگه يادداشت پر از خط و نقش درهم و برهم، تجزيه و تحليل می شود، بايد در پی نشانه های مهم آن بود مثل اينکه آيا نقوش تمام صحفه را پوشانده است يا تنها در گوشه ای از صحفه قرار گرفته اند؟آيا خطوط روان و دارای انعطاف هستنديا خشک و شق و رق اند؟

روانشناسان استراليايی دريافته اند که اين خطوط و نقوش، روش خوبی برای پی بردن به مشکلات نوجوانان است. گرفتاری نوجوان در دام اعتياد، تشویش  يا اضطراب از جمله مسائلی هستند که از اين طريق قابل تشخيص و بررسی هستند. برخی از نوجوانان نه به راحتی صحبت مي کنند و نه با نوشتن ميانه ای دارند، اما اين اشکال و خطوط می تواند راهی را برای درمانگر مهيا سازد تا به حالات و مشکلات آنان پی ببرد.

منطق تصاوير :

روانشناسان گاهی اوقات از تکنيکی به نام رسم اشکال هدفمند استفاده می کنند تا در تحقيقات قانونی، به موقعيت ذهنی و وضعيت روحی مجرمين پی ببرند. اين اشکال اغلب وسوسه های ساديسمی يا حالاتی که در اثر آن مجرمين مرتکب جنايات وحشيانه می شوند، را نشان ميدهد.گاهی اوقات بدون نياز به درمانگر هم می شود اطلاعات موجود در اين خطوط و نقوش را استخراج کرد.

به خودتان يک زمان کوتاه ، حدودا ده دقيقه ای  بدهيد. يک مداد يا خودکار برداريد و آزادانه روی کاغذ حرکت دهيد. معمولا وقتی با ذهن آزاد و رها، اشکالی را که به فکرتان می رسد، ترسيم کنيد، در آنها راه های ميانبر خلاقانه ای برای حل مشکلات يا عبور از موانع پيدا می کنيد. خطوط و تصاويری که ترسيم می کنيد بيانگر چيزی است که در زندگی شما جريان دارد.

1.      اشکال چهار ضلعی نشانگر وجه منطقی و صراحت شخص است و برنامه مهم شخص را مشخص تر می کند.

2.      حروف جدا از هم، مبين درگيری بين اولويت هاست، يعنی حس طرح همه مسائل با هم و همزمان .

3.      دايره ها يک متفکر مستقل را معرفی می کنند و نشانگر ملايمت و نرمی و تمايل به خيال پردازی نيز می باشند.

4.      وقتی حروف يک کلمه به هم متصل نوشته می شوند، نشانگر ساده دلی و رو راستی است.

5.      حروفی که با شيب متمايل به راست نوشته می شوند شخصيت برون گرا، بلند همت و جاه طلب را معرفی مي کنند.

6.       شکل دروازه ( فوتبال ) ممکن است بازتاب عزم و تمايل وی برای به دست آوردن چيزی از يک ملاقات خاص باشد.

روانشناسی اشکال هندسی

یکی از زیباترین و قابل تامل ترین مقولات «روانشناسی زبان بدن» همین روانشناسی «خط و اشکال» است. موضوعات مطرح شده  بر اساس متغیرهایی چون: سن،جنس،سطح هوش،فرهنگ خانواده،زیرساخت های شخصیت فردی،اسطوره ها،حالات خلقی فرد،خرده فرهنگ های موجود در جامعه و... تببین می شود.
مربع:

افرادی که این شکل رو بیشتر دوست دارند بسیار مرتب و منظم هستند.برای شروع هر کاری جوانب رو در نظر میگیرند بعد با برنامه ریزی دقیق برای شروع کار آماده می شوند. به ندرت خلاقیت و ابتکار دارند.همیشه سعی میکنند در یک مسیر مشخص قدم بردارند                                      .
مستطیل  

اصولگرایی از مشخصات بارز این افراد است.نظم و ترتیب را دوست دارند ولی با سازماندهي خودشان. وقتی کاری به این افراد محول میشود ابتدا کار را سازماندهی میکنند بعد اجرا .

مثلث

افرادی که این شکل را بیشتر از اشکال دیگر دوست دارند به شدت هدفگرا هستند.از برنامه ریزی قبل از انجام کارها لذت می برند.به طرح موضوعات و برنامه های بزرگ و بلند مدت علاقه نشان میدهند. ممکن است جزییات را فراموش کنند.قبل از شروع کار هدف تعیین میکنند بعد با برنامه ریزی کار را شروع میکنند.

دایره        

افرادی که دایره را انتخاب میکنند اجتماعی و خوش صحبت هستند.هیچ لحن خشنی ندارند.اولین اولویت آنها در زندگی ارتباطات است.امور را به وسیله ی صحبت کردن کنترل می کنند.

منحنی

خلاقیت در این افراد موج میزند.اغلب اوقات کارهای متفاوت و جدید ارائه میدهند.نظم و ترتیب برایشان کسالت آور است .

(به طور کلی افرادی که سه شکل مربع، مستطیل و مثلث را انتخاب میکنند در جهت مسیر ویژه در حرکت هستند.و کارها را منطقی و اصولی انجام میدهند ولی خلاقیت کمی دارند.کسانی که دایره و منحنی را انتخاب میکنند خلاق و برونگرا هستند.ولی چندان اصولگرا نیستند. )

خطوط عمودی

این خطوط نمایانگر ایستادگی و مقاومت و استحکام است.افرادی که از این خطوط بیشتر استفاده میکنند افرادی هستند:گرم و پویاـ جنجال بر انگیز ـروحیه ی اجتماعی دارندـمخاطب را تحت تاثیر قرار می دهند و توان فوق العاده ای در جذب افراد دارند.

خطوط افقی

این خطوط نمایانگر ارامش و اعتدال و سکون است.افرادی که بیشتر از این خطوط استفاده میکنند افرادی هستند: باوقار و آرمانگرا،این افراد غیرفعال و آرام هستند.توجه زیادی به مادیات ندارند.بیشتر اوقات رفتار مسالمت آمیز دارند.

خطوط مایل

این خطوط نمایانگر تحرک و عدم سکون و عدم ثبات است.افرادی که بیشتر از این خطوط استفاده میکنند افرادی هستند:پرتحرک ـ چالاک و تا حدودی پرخاشگر. 

 

 

ساختمان آرشیو

 

 

 

عنوان:

شيوه نگهداري اطلاعات
صوتي ، تصويري ، نوشتاري

 

ساختمان آرشيو طي دهه‌هاي اخير، رشد و افزايش روز افزون اسناد كاغذي و غيركاغذي و در نتيجه ، لزوم نگهداري اسناد آرشيوي به‌منظور نگهداري، ساماندهي، پردازش، و نهايتا اطلاع‌رساني شايسته به پژوهشگران، ضرورت احداث ساختمان‌هاي هدف‌دار را براي نيل به اين مقصود ضروري كرده است . هرچند تعريف خاصي از ساختمان آرشيو كه جهاني و قابل قبول باشد وجود ندارد، ليكن مي‌توان گفت به ساختمان‌هايي كه منحصرا براي گردآوري، حفاظت، و اشاعه اطلاعات اسنادي طراحي و تجهيز شده باشند و انطباق دقيق، علمي، فني، و هوشمندانه‌اي با اهداف و وظايف آرشيوها داشته باشند، ساختمان آرشيو گفته مي‌شود.

 

 از نيمه دوم قرن بيستم و با بروز تحولات فناوري اطلاعات، ساختمان آرشيو صرفا  براي نگهداري اسناد كاغذي طراحي نمي‌شود، بلكه با تكامل آرشيوها و مواد آرشيوي از جمله فيلم‌ها، نوارهاي صوتي و تصويري، و انواع حامل‌هاي اطلاعاتي جديد، ساختمان آرشيو براي نگهداري كليه مواد اطلاعاتي آرشيوي طراحي مي‌شود. در طراحي اين ساختمان‌ها علاوه بر رعايت شرايط طبيعي، فيزيكي، فضايي و كالبدي، اعتقادات و باورها و آداب و رسوم و درجه فرهيختگي ملت‌ها نيز مؤثر است. براي مثال ساختمان آرشيو ملي ايران، با نام «سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران» (موسوم به ساختمان گنجينه) با معماري ويژه و با هدف انتقال حس تاريخي و هويت ديني و ملي ساخته شده است . در طرح و اجراي ساختمان آرشيو بايد كاركردهاي آرشيو را مدنظر داشت.

اين كاركردها عموما شامل موارد زير است :
- حفظ اسناد و در امان نگهداشتن آنها از سرقت، آتش‌سوزي، رطوبت، نور شديد خورشيد، حشرات، جوندگان، و نظاير آن
-  فراهم‌سازي شـرايط مناسب و فضـاي كافـي براي كار و فعاليت‌هـايي چون بسته‌بندي، برچسب‌زني، فهرست نويسي، صورت‌برداري، تهيه ريزفيلم، فتوكپي، و مانند آن
 -  آسيب‌شناسي و آسيب‌زدايي و مرمت اسناد
 -  اشاعه اطلاعات از طريق فراهم‌سازي امكان مطالعـه، و پذيرش مراجعـان، و ارائه اطلاعـات به آنها . علاوه بر نيازهـاي فـوق، برپـايي نمايشـگاه براي نمايش اسناد؛ تهيه و تدارك اسناد براي استفاده در مركز آموزشي آرشيو؛ سندپردازي و تنظيم اسناد اداري؛ مرمت مهرهاي قديمي و جز آن نيز به فضاي كافي در بناي يك آرشيو نياز دارند.

در حال حاضر، به‌دليل رشد روزافزون اسناد و پيدايش شكل‌هاي جديد مانند اسناد صوتي، تصويري، و الكترونيكي امر حفظ و نگهداري اسناد در شرايط استاندارد اهميت بيشتري يافته است.بسياري از اسناد ارزشمند در دوره‌هاي مختلف و در گوشه و كنار جهان بر اثر حوادث و عوامل طبيعي و غيرطبيعي از بين رفته و مي‌رود. آنچه در اين ميان اهميت دارد، پيشگيري و تأمين ساختمان مناسب است .

ويژگي‌هاي ساختمان آرشيو

منحصربه‌فرد بودن اسناد آرشيوي و ارتباط آنها با هويت ديني، ملي،

 و فرهنگي مردم ايجاب مي‌كند كه اين مدارك در مخازن و ساختمان

 ويژه و امني نگهداري شوند. چنين ساختماني بايد كاركردهاي آرشيو را

 تأمين كند.

 

عوامل قابل توجه در اين زمينه عبارتند از:
 
الف) شرايط و وضعيت مناسب براي حفظ و نگهداري؛
 
ب) شرايط مطلوب كار براي كارمندان آرشيو؛
 
 ج) تسهيل شرايط دسترسي و دستيابي به اسناد براي پژوهشگران و

 مراجعه‌كنندگان محل ساختمان

ساختمان آرشيو

ساختمان آرشيو بايد دور از تأسيسات نظامي، انبارهاي مواد منفجره، تأسيسات هسته‌اي و شيميايي و حتي‌المقدور در مجاورت مراكز فرهنگي و آموزشي بنا شود. ملاحظه پديده‌هاي طبيعي نيز مهم است، مناطقي نبايد انتخاب شود كه احتمال سيل، آبگرفتگي، زلزله، و طوفان در آن زياد باشد و يا زمين‌هايي كه امكان رانش، ريزش، و لغزش در آنها وجود دارد. همچنين حتي‌الامكان بايد از احداث ساختمان آرشيو در كنار رودخانه، درياچه، دريا، و به‌طور كلي مناطق مرطوب خودداري كرد؛ و چنانچه مجبور باشيم، لازم است كه تمهيدات و پيش‌بيني‌هاي لازم صورت گيرد. در عين حال بايد از قرار دادن اسناد و مدارك در زيرزمين‌ها جدآ خودداري گردد، و در صورت امكان ساختمان روي يك طبقه زيرين بنا شود تا مدارك از خطر نفوذ آب در هنگام سيلاب دور ماند .

انتخاب زمين براي ساختمان آرشيو

انتخاب زمين براي ساختمان آرشيو موضوع حائز اهميتي است. بسياري از اشتباهات را بعدا مي‌توان اصلاح و جبران كرد ولي انتخاب غلط و نامناسب زمين قابل جبران نيست و ممكن است آينده آرشيو را به مخاطره بيفكند.

مقابله با عوامل غيرطبيعي

براي مقابله با عوامل غيرطبيعي بهتر است از انتخاب محلي كه در مجاورت سروصداي زياد مانند جاده‌هاي اصلي، راه‌آهن، ايستگاه‌ها، و كارخانه‌هاست خودداري گردد؛ و حتي‌الامكان محل ساختمان در اماكني كه داراي سراشيبي تند و جاده‌هاي بد هستند و رسيدن به آن براي مراجعان مشكل است انتخاب نشود.

به‌جز محل مناسب براي بنا، بايد پيش‌بيني‌هاي لازم براي مقابله با

 پيامدهاي جنگ نيز صورت گيرد و آمادگاه‌هايي براي انتقال و نگهداري

 اسناد در مواقع اضطراري در اماكن امن درنظر گرفته شود. يكي از
 
اقدامات مهمي كه مي‌توان در اين زمينه انجام داد، تهيه نسخه‌هاي

 پشتيبان از نسخه اصلي اسناد است.

استحكام ساختمان آرشيو

از موارد استحكام ساختمان آرشيو، ميزان مقاومت آن در برابر حوادث و عوامل طبيعي و غيرطبيعي است . سازه اصلي ساختمان آرشيو، به‌خصوص مخازن اسناد، فلزي يا بتوني است.

كنترل صدا و نور

ساختمان آرشيو به آرامش و سكوت نياز دارد. از اين‌رو، به هنگام احداث ساختمان بايد به عايق‌سازي صوتي توجه گردد و در بنا مصالحي به‌كار رود كه از ورود و نفوذ صداهاي خارجي جلوگيري نمايد. وسايل و تجهيزات آرشيو نيز بايد مانع انعكاس صوت‌هاي ناخواسته در داخل ساختمان باشند.

امواج دستگاه‌هاي صوتي در برخورد با اشياي مختلف ممكن است جذب، منتقل، منعكس، يا تقويت گردند. انعكاس صوت برحسب نوع ساختمان و چگونگي جنس مصالح كف و سقف ساختمان، افزايش يا كاهش مي‌يابد. براي كنترل انعكاس صوت در ساختمان بايد تدابير لازم پيش‌بيني گردد .

كنترل دما و رطوبت

آب و هواي خشك و مرطوب، هر دو براي اسناد و مدارك زيان‌آور است. تأثير رطوبت بر اسناد از دو جهت است، اول آنكه رطوبت در بافت كاغذ باعث نرمي آن و پخش جوهر مي‌شود؛ ديگر آنكه رطوبت موجب رشد و تكثير قارچ‌ها و تخريب مواد آلي كاغذها و نوشته‌ها مي‌گردد. مهم‌ترين اقدام پيشگيرانه در اين زمينه ايجاد ديوارهاي خارجي دو جداره با فضاي خلاء در بين آنهاست. اين كار مانع نفوذ رطوبت و آب و حرارت مي‌شود. ايجاد فضاي خالي بين سقف اتاق‌ها و تالارهاي طبقه بالا و پشت‌بام و جز آن براي كنترل گرما و تغييرات دما مؤثر است. همچنين عايق كردن پشت‌بام با يك لايه پشم شيشه ساختمان را در برابر گرما محافظت مي‌كند .

رطوبت و دماي مطلوب براي هر يك از اسناد متفاوت است و لازم است به هر يك از آنها، به‌ويژه به محمل‌هاي جديد اسناد، مخزن ويژه‌اي اختصاص يابد. براي اين نوع اسناد كه عمدتآ شامل اسناد الكترونيك، انواع فيلم‌ها، و مجموعه‌هاي عكس هستند در بيشتر كشورهاي در حال توسعه فضاي مناسب وجود ندارد.

بهترين دما براي نگهداري اسناد پوستي و كاغذي 18 درجه سانتيگراد، رطوبت نسبي 55 درصد؛ براي ريزفيلم‌ها و عكس‌هاي سياه و سفيد 12 درجه، رطوبت 35 درصد؛ براي عكس‌ها و فيلم‌هاي رنگي 5 درجه، رطوبت 35درصد؛ و براي اسناد مغناطيسي 18درجه، رطوبت 40درصد است .

مقابله با آلودگي هوا

آلودگي‌ها نيز بايد تحت كنترل قرار گيرند. هر ماده‌اي كه بر عمر اسناد تأثير منفي و مخرب بگذارد، آلودگي محسوب مي‌شود. آلودگي ممكن است به‌صورت جامد، مايع، گاز، يا بخار باشد. آلاينده‌ها گاه به‌صورت مصنوعي از فرايندهاي صنعتي و فعاليت‌هاي روزمره خانگي ناشي مي‌شوند. اما اكثرآ بر اثر فعل و انفعالات طبيعي به‌وجود مي‌آيند. آلودگي به هر علت كه به‌وجود آيد منجر به تجزيه مواد پليمري از قبيل فيبر، كاغذ، چسب، پلاستيك، و امثال آنها مي‌گردد .

حفاظت در برابر آتش

اهداف آرشيو

در ساختمان آرشيو، وجود دستگاه اعلام حريق از اهميت بسزايي برخوردار است. اين دستگاه در صورت وجود دود ناشي از آتش آژير مي‌كشد.

آرشيو به طور  اجمال دربردارنده دو هدف عمده است :

•         اداري- قانوني

•         فرهنگي- تاريخي

فعاليت اساسي ديگر يك متخصص در امور آرشيو اشتغال به مديريت اداري- اسنادي و ثبت اسناد است تا اطمينان حاصل كند هيچ يك از اسناد مرتبط در حين انتقال به مركز نگهداري پراكنده و يا نابودشده اند.  در حقيقت بخشي از فعاليت هاي مديريت اسنادي و راهنمايي و كنترل ثبت اسناد از جمله وظايف اوست.

علاوه بر آن، حفظ و نگهداري اسناد جزو فعاليت هاي مهم يك متخصص آرشيو به شمار مي رود. او بايد از شرايط محيطي اي كه اسناد در آنجا قرار دارند مطمئن باشد. نگهداري اسناد ارزشمند در موقعيت خوب فيزيكي يكي از اهداف ابتدائي است. موقعيت انباري ، نگهداري و ترميم، حفظ و آماده سازي اسناد از اصول اوليه اي است كه مورد توجه و دقت نظر قرار مي گيرد.

البته نگهداري اسناد به خودي خود هدف نيست بلكه به منظور آماده سازي صورت مي پذيرد تا اطلاعاتي كه اين اسناد حامل آن هستند در اختيار عموم قرار گيرند؛ در غير اين صورت وجود آرشيو كاملا بي فايده خواهد بود. به همين دليل متخصصان بايد طبق مدل و تكنيك خاص و نظريه و رويه آرشيوي، اسناد را مرتب كرده و سپس به توصيف آنها بپردازند. بنابراين چنين افرادي در برابر مراجعان به عنوان منبعي مطلع خواهند بود كه مي توانند راهنمايي هاي مؤثر و قابل اعتمادي داشته باشند

در دهه 90 میلادی و زمان پیدایش معماری Client-Server، میکروکامپیوترها ـ‌ که امروزه به آنها ســرور می‌گوییم ـ به اتاق‌هــای کامپیوتر قدیمی راه یافتند.
امنیت اطلاعات نیز از اهمیت ویژه‌ای برخودار است و به همین دلیل مراکز داده محیط امنی را ایجاد می‌کنند که احتمال هــر گونه رخنه امنیــتی را به حـداقل می‌رساند.

تهيه كنندگان : 
مليحه السادات پارسائيان
مريم رهنما
بي بي سميه ترابي پور

راهنما : جناب استاد حداديان


بهار 90

 

بنام خدا

فرازی از سخنان گهربار حضرت علی  (ع)

 

* قناعت پیشه کردن، از عزت نفس است.

* احمق ترین خلق کسی است که خود را عاقلترین خلق بداند.

* آفت وقار و هیبت مرد، شوخی است.

* اگر چشم دل بینا نباشد، شنوائی گوش سودی ندهد.

* با نیکان بدی مکن، چه آنان را از نیکی باز می داری.

* بالاترین بخشش آن است که پیش از خواری خواستن باشد.

* با پدران خود نیکی رفتار کنید، تا پسرانتان به شما نیکی کنند.

* انسان در زیر زبان خویش پنهان است.

* انسان را پس از مرگ خانه ای نیست، مگر خانه ای که قبل از مرگ بنا کرده است.

* بد ترین رفیق کسی است که تو را به معصیت خدا تشویق کند.

* ترسو را توفیق و کامیابی محال است.

* پوزش طلبیدن نشان خردمندی است.

* به هر چیز در دنیا بیشتر انس داری، زیادتر از آن بترس.

* بلای آدمی در زبان اوست.

* کسی که در کار کوتاهی کند به غم و اندوه دچار می شود.

* کسی که خودخواهی و اسراف پیشه کند، از برتری و بزرگواری می افتد.

* بزرگوار کسی است که در کیفر بدی نیکی کند.

* مؤمن را شادی در جبین است و اندوه در دل.

* نادانی دردناک ترین دردهاست.

* هنگامی که هوس ها بر عقل چیره شوند، انسان به پرتگاه ها کشیده می شود.

* هیچ مالی پر فایده تر از عقل نیست.

* دانائی میراثی است شریف و گرامی.

* هر که مرا حرفی بیاموزد، مرا بنده خود گردانیده است.

* هر کس میدرود آنچه را میکارد و جزا می بیند آنچه را عمل می کند.

* خوبی سخن در کم گفتن است.

* دانشی که تو را اصلاح نکند، گمراهی است.

* هر کس از خدا بترسد، ترسش از مردم کمتر می شود.

* سه کار شرم برنمی دارد: خدمت به مهمان، برخاستن از جا در برابر معلم و گرفتن حق خود.

* دین مرد خرد اوست، کسی که عقل ندارد، دین ندارد.

* رشکبر همیشه بیمار است.

* درباره آنچه از آن شناختی نداری، سخن مگوی.

* سینه عاقل، صندوق اسرارش می باشد.

* یا دانشمندی زبان دار و گویا باش و یا شنونده ای علم نگهدار، مبادا جز این دو، شخص سومی باشی.

غررالحکم، ج ۴، ص ۶۰۳

* علم با عمل مقرون است پس هر که می داند، باید عمل کند، و علم عمل را صدا زند اگر او پاسخش را نداد از نزد او برود.

نهج البلاغه، قصارالحکم، ۳۶۶

* بخل، گردآورنده همه عیبهای زشت است و افساری است که بهر کار بدی انسان را می کشد.

نهج البلاغه، قصارالحکم، شماره ۳۷۸

* از بخل و نفاق اجتناب کنید که از مذمومترین اخلاقهاست.

غررالحکم، ج۳، ص۳۰۳٫ بحارالانوار، ج۷۸، ص۳۶۹

* بخیل پیش عزیزان خود خوار است.

غررالحکم، ج۱، ص۱۹۹،۳۷۷،۱۲۸ و ج۲، ص۱۷

* بخل ورزیدن به آنچه در دست داری، بدگمانی به معبود است.

* بخشندگی آدمی او را محبوب مخالفانش می کند و بخلش او را نزد فرزندانش هم منفور می سازد.

 با تشکر- حسن نصیری

دریافت اطلاعات

                            به نام خدا

 

 

دریافت اطلاعات از طریق(خبرگزاری ها-رسانه ها- مراکز قانون گذاری - شبکه های اطلاع رسانی –اینترنت)

 

 

           استاد:جناب آقای مهندس حدادیان 

 

 

              دانشجویان:

محمد مهدی دهقانی-روح الله دارات-موحد آیت اللهی

 

 

 

 

 

مقدمه

اطلاعات مفهوم کلی است که به مجموعه هایی از آگاهی ها،دانش،خبر،انواع دیتا،وفعالیت های مغزی اطلاق میشود.

یکی از وظایف کلی روابط عمومی دریافت وجمع آوری اطلاعات به شیوه های مختلف است که که میتوان از طریق:

·       خبر گزاریها

·       رسانه  های گروهی داخلی وخارجی

·       حضور درمراکز قانون گذاری وارتباط با نمایندگان مردم

·       شبکه های اطلاع رسانی

·       اینترنت

·       تماس های مدرن و...

 بدست آورد که همه آنها میتوانند اطلا عاتی را به ما ارائه دهند که درجهت رسیدن به اهداف سازمان ما موثر واقع شوند.که به صورت خلاصه  به موارد بالا می پردازیم

خبرگزاریها:

پروسه های خبری شامل تولید،توزیع وانتشار خبر تنها بخشی از اطلاعات راتشکیل میدهندوبعبارت دیگر خبر در دل اطلاعات دیگر است.

دکتر معین در فرهنگ خوددر تعریف خبر گزاری مینویسد((خبر گزاری اداره یا موسسه ای است که خبرها را کسب و منتشر میکند))

خبر گزاری ها رکن اساسی فرایند خبر رسانی و تولید  خبر به شمارمیروند

- طرز کار خبرگزاری ها

بيشتر خبرها به ويژه خبرهاي خارجي كه مطبوعات و ساير رسانه هـاي خبري  استفاده مي  كنند از طريق خبرگزاري ها دريافت مي شود، زيرا اغلب اين رسانه ها دفتر نمايندگي يا خبرنگار متخصص در خارج از كشور ندارند و مشكلات مالي و فني نيز اين امكان را به آنها نمي دهد.

خبرگزاري بين المللي و خبرگزاري مهم ديگر در تمام ساعات شبانه روز مشغول فعاليت هستند و اخبار بي شماري را كه از خبرنگاران خود در سراسر جهان دريافت مي كنند براي روزنامه ها، راديو - تلويزيون ها و ساير موسسات خبري ارسال       مي كنند و آنها  را در جريان رويدادها قرار مي دهند.

خبرگزاري ها كه براي ديگر رسانه ها منبع اطلاعاتي بسيار اساسي هستند به روشني پي برده اند كه مطالب خود را از نظر اعلام و تشريح رويدادها بايد به شكلي جذاب و كاربردي منتشر كنند.

- انواع خبر گزاریها

خبرگزاري ها را مي توان از نظر نوع مالكيت، عرضه خدمات خبري و حوزه فعاليت و پوشش خبري دسته بندي كرد. برخي، مهمترين عامل تمايز خبرگزاري ها را  ساختار مالكيت آنها مي دانند و درباره فعاليت ها و خدمات خبرگزاري ها نيز بر مبناي شكل مالكيت آنها قضاوت مي كنند كه بنابر این، خبرگزاري ها به سه گروه تقسيم         مي شوند : 

* خبرگزاري هاي خصوصي، با مالكيت يك فرد يا سازمان 

* تعاوني با مالكيت گروهي از سازمان هاي رسانه اي

* خبرگزاري هاي دولتي

خبرگزاري ها از نظر عرضه خدمات خبري نیز به سه گروه تقسيم مي شوند :

* خبرگزاري هايي كه اخبار خود را به فروش مي رسانند. مانند : رويترز

* خبرگزاري هايي كه به صورت مشترك از روزنامه هايي تشكيل شده اند كه مقالات خبري خود را با يكديگر سهيم مي شوند. مانند : آسوشيتدپرس 

* خبرگزاري هاي تجاري كه از سازمان هاي خاصي براي انعكاس اخبار آنها مبالغي دريافت مي كنند. مانند : خبرگزاري RP

خبرگزاري ها را از نظر حوزه فعاليت و پوشش خبري هم تقسيم بندي مي كنند:

* خبرگزاري هاي جهاني كه گرد آورنده و منتشر كننده خبرها در سراسر جهان هستند. مانند : فرانس پرس 

* خبرگزاري هاي ملي كه كار توزيع خبرها را در داخل يك كشور و نيز انتشار خبرهاي داخلي براي خارج از كشور را به عهده دارند.

* خبرگزاري هايي كه از چند سازمان خبري چند مليتي تشكيل مي شوند و به مبادله اطلاعات و اخبار مي پردازند

رسانه هارسانه به معنی هر وسیله ای است که انتقال دهنده فرهنگ ها و افکار عده ای باشد. و اکنون آن چه مصداق این تعریف است وسایلی همانند: روزنامه ها، مجلات، رادیو، تلویزیون، ماهواره، اینترنت، CDها، ویدئو و... می باشند.

- روزنامه ها

روزنامه رسانه ای است که به صورت روزانه جدیدترین اخبار و اطلاعات را در حوزه های مختلف فرهنگی، هنری، ورزشی، سیاسی و اقتصادی به اقشار مختلف جامعه ارائه می دهند. همواره روزنامه ها به صورت مکتوب منتشر می شوند و این مکتوب بودن آثار مثبت و منفی فراوانی به دنبال دارد که مسئولین دست اندرکاران روزنامه ها به هدف دستیابی به آثار مثبت آن تلاش می کنند

- مجلات

مجله رسانه ای است مکتوب، دارای صفحاتی بیشتر از روزنامه، با اهداف خاص و از پیش تعیین شده. متوسط یک مجله از 20 صفحه تا 300 صفحه نیز وجود دارد که البته تعداد صفحات بالا، بیشتر اختصاص به مجلات و نشریات تبلیغی دارد. مجلات یکی از مهمترین منابع دریافت اطلاعات است وهر کشوری مجلات بیشتری داشته باشددرجه آن بالاتر است

- رادیو

در سال1319 رادیو وارد ایران شد. رادیو رسانه ای است صوتی که با استفاده از امواج به انتقال مطالب می پردازد. رادیو از نعمت تصویر بی بهره است و مسئولان و مجریان رادیو باید تمام توان و نیروی هنری خود را صرف صدا کنند تا از آن استفاده کرد و لذت برد.

- تلویزیون

پرمخاطب ترین رسانه در جهان، تلویزیون است و این آمار در ایران به مراتب بیشتر است و این تنوع و کثرت مخاطب به دلیل وجود صدا و تصویر به طور هم زمان است و در سال های اخیر پخش مستقیم و زنده نیز بر این جذابیت افزوده است.ما میتوانیم  از طریق شبکه های متنوع تلویزیون اطلا عات مفیدی دریافت کنیم

 ماهواره

ماهواره های تلوزیونی ماهواره هایی هستند که در واقع به عنوان یک فرستنده ی پر قدرت تلویزیونی در فضا عمل میکنند .مهمترین برتری یک ماهواره آن است که میتواند تمامی نقاط کور یک کشور را که فرستنده های  زمینی قادر به پوشش آن نیستند تحت پوشش خود قرار دهند از اینرو میتواند منبع مهمی برای دریافت اطلاعات باشند.

مراکز قانون گذاری

یک سازمان میتواند باهماهنگی با مراکز قانون گذاری نظیر مجلس شورای اسلامی واعزام یک یا چند خبر نگار  حرفه ای اطلاعات مفیدی را دریافت کند وحتی ازطریق چند نماینده حواشی مسائل روز رارصد کند

اینترنت

سرويسهاي اينترنتي و كاربرد آنها در جمع آوري و پردازش اطلاعات

 1- ايميل: شامل ميشود از خبرنامه الكترونيك گروههاي خبري اِس پُمها

 2- چتروم

 3-فرومها(تالارهای گفتگو)

 4- وب سايت: يك پايگاه اينترنتي است كه حجم اعظم اطلاعات موجود در اينترنت را در خود ذخيره كرده است.

5- وبلاگ يك صفحه اينترنتي است كه بصورت رايگان در دسترس همگان بوده و امكان انتشار اخبار ، اطلاعات ، ديدگاه ها و علايق افراد در آن وجود دارد. وبلاگها يكي از مهمترين ابزارهاي جمع آوري و انتشار اطلاعات در روابط عمومي ها هستند.

شبکه ها وپایگاههای  اطلاع رسانی، نقش مهمی رادر دریافت اطلاعات  امروز

برای روابط عمومی ها ایفا میکنند.که لازم است مسئولین روابط عمومی بیش از پیش به این مقوله توجه کنند.

 

            پایان

                     

 

منابع اطلاعاتی(علم هطلاع رسانی)

- مقدمه :

 از زماني که بشر براي ارتباط و انتقال اطلاعات از اشاره و علائمي مانند دود استفاده ميکرد تا بعدها که با اختراع خط از چوب، استخوان، پوست حيوانات و سايرفناوري هاي ابتدايي براي ثبت و نگهداري اطلاعات استفاده ميکرد، قرن هاي متمادي گذشته است. اما بعضي از ابداعات و اختراعات نه تنها تأثيري تاريخي و بنياني براطلاعات و اطلا ع رساني داشته اند و چه بسا بسياري از بنيانهاي اجتماعي را سخت متحول ساخته اند.

بيان اين نكته كه اطلاعات براي هر جامعه اي در هر دوره تاريخي همواره مهم بوده حقيقتي آشكار است .  اما نقش  اطلاعات و ميزان  اهميت  آن  متفاوت است. با تحول نظم اجتماعي به جامعه اي فرا صنعتي  ، يا جامعه فراسرمايه داري، يا جامعه اي كه ما اكنون آن را به طور كلي جامعه اطلاعاتي مي خوانيم، دانش و اطلاعات نقش محوري فزاينده اي در جنبه هاي مختلف زندگي بر عهده گرفته اند.

علم اطلاع رساني با طرح مسئله انفجار اطلاعات جايگاه محكمي در بافت  گسترده تر تحول جامعه اطلاعاتي پيدا كرد . اين موقعيت مناسب در نمودهاي مختلف خود و راه حل هايي كه ارائه كرده ، در حال گسترده تر و بزرگتر شدن است. اما علم اطلاع رساني به هيچ وجه در اين جايگاه دست به انحصارگرايي نزده است . با افزايش اهميت اطلاعات در جامعه ، منابع و هزينه هاي بيشتر و بيشتري به سمت فعاليت هاي مرتبط اطلاعاتي هدايت مي شود. بودجه ها، طرحها و ابتكار عمل هاي  بيشتر و بيشتري به اطلاعات به اشكال مختلفي اختصاص مي يابد. پس تعجب آور نيست كه رشته ها ، محققان ، متخصصان و تاجران بيشتر و بيشتري به سمت اطلاعات گرايش پيدا مي كنند وحتي اطلاعات را كشف مي كنند. در اطلاعات طلا وجود دارد. علم اطلاع رساني رقيبان بسياري دارد و حتي ممكن است توسط آنها غرق شود.

در علم اطلاع رساني اطلاعات به چه معناست ؟ پاسخ علمي به اين سئوال اين است كه " نمي دانيم " بله ، ما مي توانيم تعاريف لغوي مختلفي از اطلاعات اراده كنيم . ما دركي شهودي از معناي آن داريم طوريكه آن را روزانه و به طور گسترده به كار مي بريم. بنابراين، ما معناي متني  اطلاعات را در علم اطلاع رساني متوجه مي شويم . اما اين معنا شناخت و تفسير عميق تر و رسمي تر را فراهم نمي كند. اطلاعات پديده اي بنيادي است. پاسخ " نمي دانيم " در مورد تمامي پديده هاي بنياني مانند انرژي يا جاذيه در فيزيك ، حيات در بيولوژي ، عدالت در حقوق صادق است .

اطلاعات در گسترده ترين معنا در يك بافت تلقي مي شود . يعني اطلاعات نه تنها متضمن پيام هايي است ( معناي اول ) كه به لحاظ شناختي پردازش مي شود ( معناي دوم ) ، بلكه متضمن بافتي مثل وضعيت ، وظيفه ، مسئله در دست ، و شبيه آن نيز مي باشد . نمونه آن استفاده از اطلاعاتي است كه به لحاظ شناختي براي وظيفه اي خاص پردازش شده است . علاوه بر معاني ديگر ، اين معني متضمن انگيزه يا تعمد است و در نهايت با بافت يا افق اجتماعي گسترده اي مانند فرهنگ ، كار ، يا مسئله در دست ارتباط دارد.

در علم اطلاع رساني ، بايد سومين و گسترده ترين معناي اطلاعات را در نظر بگيريم، چون اطلاعات در بافت و در رابطه با دلايلي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين نكته از آغاز علم اطلاع رساني بخصوص آنطور كه در كار بازيابي اطلاعات منعكس شده است ، تلويحا درك شده است . تفسير اطلاعات در علم اطلاع رساني جديد نيست .

ظهور و بروز رايانه و به تبع آن شبکه هاي ارتباطي و اطلاع رساني جهاني يکي از تأثيرگذار ترين عناصر بر زندگي بشر بوده است.

استفاده از اين فناوري هاي نوين  نه تنها  مبادله  اطلاعات و تجربيات بشر را تسهيل نموده، بلکه نظام هاي آموزشي، پژوهشي و در کل، تمامي جنبه هاي زندگي انسانها را تحت تأثير قرار داده و به شدت دگرگون کرده است.

امروزه اطلاعات نه تنها به عنوان کالايي با ارزش، بلکه مهمتر از آن به عنوان يکي از عوامل توليد در کنار عواملي چون زمين، کار و سرمايه قرار مي گيرد. تحول انقلاب کشاورزي به انقلاب صنعتي و سپس به انقلاب اطلاعاتي گسترده تر از آن است که بتوان آن را دستاورد يک گروه خاص قلمداد نمود.

مي توان اذعان داشت که روند تحولات در آغاز هزاره جديد زمينه ساز و فراهم آورنده امکانات و فرصت تازه و البته همراه با مخاطره است.

 

علم اطلاعات:

علم اطلاعات يعني تلاش براي درك و مطالعه اطلاعات،  مدت ها پس ازمشاهده اطلاعات ظهور نمود. اگر علم اطلاع رساني به مطالعه تحقيق تمام ويژگي ها ، جنبه ها و رفتارهاي اطلاعاتي مي پردازد ، آنگاه در مرحله اي به هر چيزي مربوط مي شود كه عملا شناخته شده باشد، مورد بررسي ، تفكر و حمايت قرار گرفته و يا تصور شده باشد. د رصورتي كه تعريف خود را به اطلاعات "ثبت شده"  محدود كنيم ، موضوع بيشتر قابل مديريت خواهد بود ولي به مراتب كمتر گوياي پديده شكل گيري اطلاعات و نيز ويژگي هايي خواهد بود كه بر قسمت اعظم تفسير هاي ارائه شده از آن و كاربرد آن تاثير مي گذارند. اطلاعات فقط به يك رسانه انتقال محدود نمي گردد و تنها به يك شكل از بيان و تفسير خلاصه  نمي شود.  پس اطلاعات چيست ؟  اين همان سئوال  مشكل ساز است . اطلاعات جنبه اي ضروري از هستي ما است كه اكنون بايد به طور كامل به تشريح آن بپردازيم . درك ما از كل محيط – اعم از فيزيكي ، احساسي ، ادراكي ، چه حال و چه گذشته – دائما در حال تغيير و تحول است . از آنجا كه به نظر مي رسد اطلاعات عامل پيوند دهنده ما به ساير اشياء باشد، لذا همان گونه كه برداشت ما از دانش تغيير مي يابد، منطقي است كه به همان شكل هم احساس ما نسبت به اطلاعات متحول گردد. اطلاعات چيزي فراتر از زبان و كلمات ثبت شده است، اطلاعات يعني تصاوير ، موسيقي ، نور و هر چيزي است كه در تعامل با پديده هايي به بزرگي گيتي و به كوچكي ذرات اتم باشد. در واقع ، اطلاعات همان چيزي است كه همواره در اطراف ما وجود دارد. همچنين چيزي است كه خود ما آن را ايجاد ، جمع آوري ، ارزشيابي و مصرف مي كنيم، در آن دخل و تصرف نموده و با چيزهاي ديگر تلفيق مي نماييم. اطلاعات چيزي است كه گاهي آن را ناديده مي گيريم، هميشه نسبت به آن آگاه نيستيم ، و گاهي هم آن را نمي پذيريم و دست به تلفيق آن نمي زنيم.

بديهي است كه اطلاعات عاملي ضروري براي شكل گيري تمام چيزها ، هم جوامع و انسان ها و هم علوم مختلف مي باشد. آنچه هستي ما را مي سازد بر اساس كاربرد اطلاعات قبلي استوار است ، اطلاعاتي كه براي ايجاد جوامع ، فرهنگ ها ، اديان ، ماشين آلات و دانش ما به كار رفته است. بدين ترتيب علم اطلاع رساني ، حداقل از برخي لحاظ ، مطالعه همه اين موارد است. ويژگي هايي درباره رشد و حركت وجود دارد كه اشاره به آنها ضروري است. هزاران سال سپري گشت تا تكامل و پيشرفت انسان ها و فرهنگ ها به صورت امروزي درآمده است. گاهي درك معماي مفهوم زندگي بيش از تلاش براي زندگي و بقا نبوده است. براي تعريف تاريكي، تعبير روشنايي، فصل هاي در حال تغيير، ايجاد هويت اجتماعي و گروهي، تعريف و تعيين حد و مرزهاي شكار و جمع آوري زمان زيادي صرف شده است؛ زماني به مراتب بيشتر از عمر و زندگي هر يك از ما.

هر بخش كوچكي از اطلاعات كه داراي ارزش بود، يا گمان مي رفت كه ارزش داشته داشته باشد، نگهداري مي شد و به مرحله بعدي انتقال مي يافت و گاهي هم بر اطلاعات قبلي افزوده مي شد. اطلاعات زيادي هم از دست مي رفت، گردآوري نمي شد، و يا اعتقادي به آن وجود نداشت. هنگامي كه يك گروه با گروه ديگر جنگ مي كرد و آن را شكست مي داد، در بسياري از موارد اطلاعات و دانش مربوط به گروه شكست خورده را از بين مي برد. حقيقت آن است كه پيچيدگي اين مسئله كه استنباط بشر اوليه از جهان پيرامونش چگونه بوده است فراتر از قدرت درك و فهم ما مي باشد

 

"امروز در دنيايي متوسط مي شويم كه در مقايسه با نسل هاي پيش از ما، مملو از اطلاعات، تضاد و پيچيدگي هاي ساختاري بيشتر است. ما نمي توانيم تصور كنيم كه گذشته اي نبوده است، درست همانطور كه نمي توانيم به سادگي آينده را درك كنيم. انسان، جهان پيرامون خود را به نحوي مورد آزمايش قرار داد و سعي كرد مكانيسم هايي را براي مقابله با مسائل ناشناخته ايجاد كند، مسائلي كه قرن هاي متمادي تقريبا همه چيز را در بر مي گرفت. كنجكاوي و مشاهده منجر به تفاهمات ممكن، ماجراهاي باور نكردني و باورهاي ممكن گرديد.

 

ابزارهاي  جديد:

ابزارهاي  جديد، شعاع  ديد و افق مشاهدات ما را گسترش  داده است.  تلسكوپ ها، ماهواره ها، سفينه هاي  فضايي همگي به ما كمك كرده اند تا به نقاطي فراتر از مرزهاي موجود در نقشه هاي جغرافيايي گام  نهيم، نقاطي كه سال هاي نوري با  ما  فاصله دارند. چه بسا آنچه ما الان در آسمان مي بينيم تنها يك نور باشد كه از گذشته به جا مانده است. فاصله ما با آسمان آنقدر زياد است كه اگر بخواهيم آن را دريابيم ميليون سال از زندگي ستارگان و سيارات سپري گشته و ممكن است آنچه را كه اكنون مشاهده مي كنيم ديگر در آسمان وجود نداشته باشد. مرز احساس ما گسترش يافته و دسترسي به اطلاعات فقط محدود به زمان و تصوراتمان گشته است."

اطلاعات پديده اي كاملا فراگير و قابل دستيابي در ابعاد و سطوح مختلف است، كه قبلا قابل تصور نبوده و مقدار آن بسيار زياد است. نياز به اطلاعات كه نيستي و پاياني را نمي توان براي آن تصور كرد، پديده ايست كه هيچ گريزي از آن نيست و هيچگاه جريان رشد و افزايش آن متوقف نمي شود. با افزايش جمعيت و پيچيده تر شدن بافت جامعه انساني، توليد اطلاعات و نياز انسان به اطلاعات هم گسترش يافت. با دستيابي به وسايل جديد انتقال اطلاعات، شكل هاي جديدي از اطلاعات هم به وجود آمد كه قابليت انتقال داشتند، لذا تقاضا براي اطلاعات بيشتر شد و اين مسئله به شيوه هاي ديگر انتقال اطلاعات نياز داشت. بدين گونه رفتار مربوط به توليد اطلاعات و نيازهاي اطلاعاتي هم نيازمند شيوه هاي جديد شد.

 

فناوري  نوين:

"فناوري  نوين به طور قابل  ملاحظه اي تاثير اطلاعات بر زندگي انسان را افزايش داده است.كشف شيوه هاي نوين ذخيره و بازيابي اطلاعات منجر به روش هاي تازه فراهم آوري اطلاعات گرديد. اين قابليت هاي جديد موجب كنترل اطلاعات گرديد. اين قابليت هاي جديد كنترل اطلاعات به افزايش اطلاعات كمك كرد. اين تصور كه اطلاعات بيشتري قابل استفاده و جابجايي است سبب شد اين تصور نيز شكل بگيرد كه نياز به اطلاعات بيشتر شده است. همگام با افزايش اطلاعات تغييراتي نيز شكل گرفته است. به عنوان مثال زماني براي آگاهي از وضعيت هوا به بيرون از پنجره سر مي كشيديم، اما اكنون با روشن كردن راديو، تلويزيون يا رايانه مي توانيم از پيش بيني وضع هوا آگاه شويم، ضمن اينكه در طول روز همواره از اوضاع جوي آن روز مطلع خواهيم بود.

"زماني تنها از خويشاوندان خود راهنمايي و مشاوره مي گرفتيم، اما حالا با جستجو در منابع اطلاعاتي مختلف- كه براي كمك به اشخاص تهيه شده اند- در هر باجه كتابفروشي، ايستگاه راديويي، روزنامه و كانال هاي تلويزيوني، سايت هاي گپ  روي وب ويا از طريق تعداد زيادي دوستان گمنام الكترونيكي كه به جز در فضاي مجازي ممكن است هرگز با آنها ملاقات نكنيم، اطلاعات مورد نياز خود را به دست مي آوريم. ديگر محل زندگي ما فقط جاي گردهمايي دوستان و اعضاي خانواده نمي باشد بلكه محلي است  انواع  مختلف  اعم از سرگرمي ها، كسب  اخبار، بازاريابي  و  غيره ممكن شده است. اكنون رايانه هاي خانگي  اين امكان را براي ما فراهم ساخته اند كه دنيايي از اشخاص و ايده هاي ديگر را به درون زندگي خودمان بياوريم، مسائلي كه شايد هرگز آنها را قبلا تجربه نكرده باشيم .

ما در حال حاضر مي توانيم در مقادير و شكل هاي مختلف به اطلاعات دسترسي يابيم كه در گذشته غير قابل درك بود. فناوري اطلاعات به ما اجازه مي دهد تا با افرادي ديگر، كه به اين گونه فناوري ها دسترسي دارند، ارتباط برقرار كنيم. موانع زماني به محدوديت هاي آني زماني فردي و پهناي باند موجود ما تبديل مي شود."

 

وظيفه ي دانش اطلاع رساني:

مي توان گفت وظيفه دانش اطلاع رساني پرداختن به آن بخشي از دانش است كه به توليد گردآوري، سازمان دهي، ذخيره، بازيابي، ترجمه، انتقال، تبديل، كاربرد اطلاعات مربوط ميشود. دانش اطلاع رساني همچنين درباره ارائه اطلاعات به روش طبيعي و مصنوعي و كاربرد قالب ها براي انتقال كامل اطلاعات و شيوه هاي آماده سازي اطلاعات و ابزارهاي و فن هاي آن مانند ماشين هاي حسابگر و روش هاي برنامه ريزي آن به پژوهش ميپردازد.

 

 

 

 

 

 

فناوري اطلاعات: 

"به فن آوري هايي اطلاق مي شود که امکانات لازم براي جمع آوري، انباشت، پردازش و توزيع  اطلاعات را  فراهم  مي کند. محرک اين فناوري رايانه و ارتباطات راه دور است. رايانه ها اساسا کار پردازش و انباشت اطلاعات را انجام مي دهند و ارتباطات راه دور، امکان پخش و توزيع اين اطلاعات را در سطحي بسيار وسيع فراهم مي سازد.

اطلاعات ديجيتالي و اشكال جديد فناوري اطلاعات به تازگي حجم زيادي از توجه و توان جامعه ما را به خود جلب كرده است. پولهاي زيادي نيز صرف توسعه تمامي روش هاي فناوري ها و نظام هاي اطلاعاتي مي شود . اين هيجان نه تنها در دنياي تجارت و جامعه به طور كلي ، بلكه در جامعه دانشگاهي نيز رسوخ كرده است . جامعه اي كه در آن دانشمندان علوم كامپيوتر ، علوم شناختي ، و علوم اجتماعي ، به اطلاعات و اثرات اجتماعي فناوري هاي اطلاعات به شيوه هاي جديد مي انديشند. اين بافت جديد چالشي را در برابر علم اطلاع رساني قرار مي دهد.

 

اطلاع رساني:

"اطلاع رساني علمي است مرکب از چندرشته علمي ديگرکه خواص ورفتار اطلاعات ،نيروهاي حاکم برجريان واستفاده ازاطلاعات وفن هاي خاص آماده سازي اطلاعات ،چه دستي وچه ماشيني رابراي ذخيره ،بازيابي وانتشارمطلوب بررسي مي کند.

 

علم اطلاع رساني:

"علمي است ميان رشته اي  که در زمينه ويژگي هاي اطلاعات و رفتار اطلاعاتي، عوامل حاکم بر جريان و استفاده اطلاعات، شيوه هاي دستي و ماشيني پردازش اطلاعات، به منظور ذخيره، بازيابي و اشاعه مناسب اطلاعات تحقيق مي کند.

"دوعامل موجب طرح مفهوم ميان رشته اي در علم اطلاع رساني شد. اولين ومهمترين آنها مشكلات مطرح شده اي است كه نمي تواند با رويكردها و مفاهيم رشته اي حل گردد در نتيجه بين رشته اي بودن ، همچنانكه در بسياري از حوزه هاي جديد صادق است ، اجتناب ناپذير مي شود. دوم، بين رشته اي  بودن را  افرادي  به زمينه هاي  بسيار متفاوت كه  به طرح مشكلات شرح داده شده مي پرداختند وارد علم اطلاع رساني كردند و تاكنون تداوم پيدا كرده است . تفاوت زمينه ها بسيار است. اين تفاوت ها باعث غني شدن اين رشته و مشكلاتي در برقراري ارتباطات و آموزش شده است . بوضوح هيچيك از رشته هايي كه متعلق به افرادي با زمينه هاي مختلف بوده و بر روي مسائل كار كرده اند كمك مرتبط يكساني نكرده اند ، بلكه اين آميزه ، مسئول بقاي ويژگي بين رشته اي بودن علم اطلاع رساني بوده است . به طور مثال علم  كتابداري و علم اطلاع رساني -  علوم شناختي و علوم ارتباطات بوضوح داراي روابط ما بين رشته اي هستند ، اما اين دو جزء مهمترين و توسعه يافته ترين ميان رشته هاي  ميباشند كه ميتوان نام برد.

 

 

دکومانتاسيون:

"اصطلاح مهم ديگري كه با علوم كتابداري و اطلاع رساني مرتبط است دكومانتاسيون نام دارد . اين اصطلاح واژه جديدي است كه اتلت  به منظور اختصاص آنچه كه ما امروزه ذخيره و بازيابي اطلاعات  اطلاق مي كنيم ابداع نمود. گر چه اصطلاح دكومانتاسيون هنوز استفاده مي شود ( به طور مثال در مجله  اما واژه اطلاعات جايگزين آن شده است. يكي از برجسته ترين تحولات در زمينه علوم اطلاع رساني تصميم موسسه دكومانتاسيون آمريكا ( كه در سال 1937 تاسيس شد ) بود كه عنوانش رسما در سال 1968 به انجمن علوم اطلاع رساني آمريكا تغيير يافت." ]21[

"دکومانتاسيون يکي از حوزه هاي بسيار کاربردي علم اطلاع رساني است. دکومانتاسيون به فراهم آوري، ذخيره سازي، بازيابي و اشاعه اطلاعات مستند(ثبت شده) مي پردازد، اطلاعاتي که نخست به شکل گزارش و مقاله در مجلات ارايه مي گردد. لذا به واسطه ماهيت مجموعه اطلاعات و نيازهاي کاربران، دکومانتاسيون بر استفاده از تجهيزات پردازش اطلاعات، نسخه برداري و ميکروفرم ها به عنوان شيوه هاي آماده سازي اطلاعات تاکيد دارد.

 

جامعه اطلاعاتي:

"جامعه اطلاعاتي جامعه اي است که مبناي تمامي کارهاي خود را بر اطلاعات بنا نهاده است. با گسترش اينترنت و فناور يهاي نوين، تبادل اطلاعات به صورت يک نياز دائمي در آمده است بر همين مبنا دنيا در حال گذر از جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي است. اکنون دانش سرمايه هر کشوري است و بنابراين همه کشورها سعي مي کنند خود را براي ورود به اين جامعه آماده کنند. ضمن اين که جهاني شدن نيز اين امر را تشديد مي کند.

 

ابر علم اطلاعات:

"عموما ابر علم ها زبان مشترک  شيوه انتقال مفاهيم ميان حوزه هاي مختلف را فراهم مي کنند و بدين سان به يکدست سازي دانش کمک مي کند. لذا ابر علم اطلاعات داراي دو مسئله مهم پديده هاي اطلاعات و رابطه انسان با اين پديده ها  است و با توجه به اينکه علوم و فناوري هاي مربوط به پديده هاي اطلاعات، بسرعت در حال رشد بوده و رشته هاي مختلف همواره با تخصصي شدن روز افزون براي رويارويي با مسئله «انفجار اطلاعات» رشد مي کنند نياز به يکدست نمودن علم را مي توان از اين طريق برطرف ساخت.

 

 تاريخچه فناوري اطلاعات :

"از لحاظ تاريخي ، دستيابي به اطلاعات از طريق رسانه هاي چاپي ( کتاب ، روزنامه ، مجله ) حاصل مي گرديد در حالي که فراگيري دانش از طريق مدارس و دانشگاهها بدست مي آمد .

اما برخي بر اين باورند که در اواخر دهه 1990 اقتصاد جهاني با دو تغيير بنيادي وساختاري ناشي از جهاني شدن وانقلاب فناوري اطلاعات روبرو شد. از اين روست که برخي تحليل گران اقتصادي برآيند وپيامد اين دو پديده را اقتصاد نوين نام نهادند.

انقلاب فناوري اطلاعات همانند ساير تحولات پيشين، صنايع وخدمات جديدي به وجود مي‌آورد ومهمتر از آن بنگاههاي اقتصادي با بكارگيري فناوري اطلاعات متفاوت‌تر والبته كاراتر فعاليت مي‌كند. اين تغييرات به بهبود استاندارد زندگي و بهره‌وري بيشتر بيشتر مي‌انجامد. اين بهره‌وري از بخش‌هايي كه ابتدا تحت تأثير تغيير فني بوده‌اند، به بقيه اقتصاد سرايت ميكند وبه همين ترتيب از كشورهايي كه نوآوري در آنجا رخ داده به تدريج به ساير نقاط دنيا گسترش مي‌يابد.

برخي كارشناسان براين عقيده‌اند كه دوره كنوني از مراحل اوليه فرآيند بكارگيري فناوري اطلاعات است. آنها براي اثبات ادعاي خود عنوان مي‌كنند كه ضريب نفوذ فناوري اطلاعات در كشورهاي پيشرفته بر حسب تعداد رايانه شخصي به ازاي هر 100 نفر 50 برابر است.

بايد توجه داشت که در طول پنجاه سال گذشته بروز تحولات گسترده در زمينه کامپيوتر و ارتباطات ، تغييرات عمده اي را در عرصه هاي متفاوت حيات بشري به دنبال داشته است. انسان همواره از فناوري استفاده نموده و کارنامه حيات بشريت مملو از ابداع فناوري هاي متعددي است که جملگي در جهت تسهيل زندگي انسان مطرح شده اند.

طي ساليان اخير ، فناوري هاي اطلاعات و ارتباطات که از آنان به عنوان فناوري هاي جديد و يا عالي ياد مي شود ، بيشترين تاثير را در حيات بشريت داشته اند . دنياي ارتباطات و توليد اطلاعات به سرعت در حال تغيير بوده و ما امروزه شاهد همگرائي آنان بيش از گذشته با يکديگر بوده ، بگونه اي که داده و اطلاعات به سرعت و در زماني غيرقابل تصور به اقصي نقاط جهان منتقل و در دسترس استفاده کنندگان قرار مي گيرد . بدون شک مهمترين و در عين حال بزرگترين پيشرفت در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات به ابداع "وب" توسط " تيم . برنرزلي "  در اواخر سال 1980 در CERN ، برمي گردد . به منظور آشنائي با جايگاه واقعي "وب " ، کافي است به ضريب نفوذ آن پس از ابداع توجه گردد. پس از ابداع هر فناوري ، مدت زماني بطول مي انجامد تا فناوري مورد نظر در مقياس عمومي مورد استفاده قرار گيرد( ضريب نفوذ) . مثلا" تلفن پس از 74 سال ، راديو پس از 38 سال ، کامپيوترهاي شخصي پس از 16 سال ، تلويزيون پس از 13 سال و "وب " پس از 4 سال ، موفق به جذب پنجاه ميليون استفاده کننده شده اند.

بنابراين امروزه ، فناوري اطلاعات و ارتباطات افقي جديد در رابطه با توليد و عرضه اطلاعات را ارائه نموده است و مي بايست بطور همزمان امکانات موجود را در جهت فراگيري و ايجاد دانش ، سازماندهي و به خدمت گرفت . ما مي بايست در مرحله اول با بهره گيري از امکانات موجود موفق به فراگيري دانش بوده تا در ادامه امکان توليد ، ميسر گردد. بديهي است با استفاده مناسب از دستاوردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات، مي توان به سرعت اقدام به فراگيري دانش و در نهايت توليدعلم نمود. شايد از زاويه فوق، بتوان مهمترين رسالت فناوري اطلاعات و ارتباطات را ايجاد زيرساخت و بستر مناسب براي فراگيري و توليد علم در نظر گرفت. در جوامعي که توانسته اند زير ساخت مناسبي ( صرفا" زيرساخت ارتباطي مورد نظر نمي باشد ) در رابطه با فناوري اطلاعات و ارتباطات ايجاد نمايند ، شرايط مناسب براي استفاده از "دانش " فراهم و ميزان توليد دانش در اينگونه جوامع ارتباط مستقيمي با زيرساخت فناوري اطلاعات و ارتباطات آنان دارد.

همچنين فناوري اطلاعات و ارتباطات، بدون شک تحولات گسترده اي را در تمامي عرصه هاي اجتماعي و اقتصادي بشريت به دنبال داشته و تاثير آن بر جوامع بشري بگونه اي است که جهان امروز به سرعت در حال تبديل به يک جامعه اطلاعاتي است . جامعه اي که در آن دانائي و ميزان دسترسي و استفاده مفيد از دانش ، داراي نقشي محوري و تعيين کننده است.

 

تاريخچه فناوري اطلاعات در ايران :

"در بررسي پيشينه فناوري اطلاعات وجود برنامه‌هاي مستقلي براي بخش انفورماتيك در برنامه‌هاي عمراني كشور، بايد به اولين برنامه انفورماتيك در برنامه پنجم عمراني كشور با اعتباري حدود 471 ميليون ريال كه در سال 1351 توسط سازمان برنامه وبودجه تدوين وبه مورد اجرا گذاشته شد اشاره كرد. بدين ترتيب نخستين برنامه انفورماتيك به 10 سال پس از آغاز بكارگيري كامپيوتر در ايران باز مي‌گردد. از دوران پيش از انقلاب، علاوه بر اين برنامه، برنامه ديگري نيز براي بخش انفورماتيك در قالب برنامه ششم عمراني كشور براي سالهاي 1357-1361 پيش بيني شده بود كه با وقوع انقلاب اسلامي فرصت اجرا نيافت.

در سالهاي پس از انقلاب در برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي وفرهنگي جمهوري اسلامي ايران انفورماتيك جايگاه معيني نداشت ودر لايحه برنامه دوم نيز براي انفورماتيك، اهداف، سياستها وبرنامه‌هاي اجراي مختصري تدوين ولحاظ گرديد. صنعت فناوري اطلاعات حدود سه سال پيش مورد توجه مسئولان ايران قرار گرفت واندك اندك شركتهاي خصوصي نيز در كنار بخش دولتي فعاليتهاي خود را آغاز كردند. دولت ايران در سال 1381 تصويب طرح توسعه وكاربردي فناوري اطلاعات رسماً وارد كارزار صنعت فناوري اطلاعت شد. اين طرح با بودجه‌ايي حدود 800 ميليارد تومان آغاز به كار كرد.

سال گذشته را نيز نه مي‌توان نقطه عطف، ونه حتي نقطه اوجي در زمينه فناوري اطلاعات در ايران دانست. با اين حال سال 84 خالي از رويدادهاي مهم در زمينه فناوري اطلاعات نيز نبوده است. رويدادهايي كه مي‌توانند تأثيرات مهمي در پيشرفت وشكل‌گيري صنعت وكسب وكار فناوري اطلاعات در سال‌هاي آتي داشته باشد.

 

 تاريخچه اطلاع رساني:

"از زماني که بشر براي ارتباط و انتقال اطلاعات از اشاره و علائمي مانند دود استفاده ميکرد تا بعدها که با اختراع خط از چوب، استخوان، پوست حيوانات و سايرفناوري هاي ابتدايي براي ثبت و نگهداري اطلاعات استفاده ميکرد، قرن هاي متمادي گذشته است. اما بعضي از ابداعات و اختراعات نه تنها تأثيري تاريخي و بنياني بر اطلاعات و اطلاع¬رساني داشته اند، بلکه بسياري از بنيانهاي اجتماعي را سخت متحول ساخته اند.

ظهور و بروز رايانه و به تبع آن شبکه هاي ارتباطي و اطلاع رساني جهاني يکي از تأثيرگذار ترين عناصر بر زندگي بشر بوده است.

استفاده از اين فناوري هاي نوين نه تنها مبادله اطلاعات و تجربيات بشر را تسهيل نموده، بلکه نظام هاي آموزشي، پژوهشي و در کل، تمامي جنبه هاي زندگي انسانها را تحت تأثير قرار داده و به شدت دگرگون کرده است.

امروزه اطلاعات نه تنها به عنوان کالايي با ارزش، بلکه مهمتر از آن به عنوان يکي از عوامل توليد در کنار عواملي چون زمين، کار و سرمايه قرار مي گيرد. تحول انقلاب کشاورزي به انقلاب صنعتي و سپس به انقلاب اطلاعاتي گسترده تر از آن است که بتوان آن را دستاورد يک گروه خاص قلمداد نمود.

مي توان اذعان داشت که روند تحولات در آغاز هزاره جديد زمينه ساز و فراهم آورنده امکانات و فرصت تازه و البته همراه با مخاطره است.

 

تاريخچه اطلاع رساني در ايران:

"پيدايش اطلاع رساني در ايران نيز- همانند كل جهان- از زمان هاي بسيار دور و نزديك با سنگ نبشته ها، جارچيان، قاصدان تيزپا، ابلاغ ها، اخطارها، فتح نامه ها، اعلاميه ها، حوادث مهم و مانند آنها را كه براي اطلاع عمومي در مساجد و اماكن عمومي بر ديوارها نصب مي شد، نسبت داده اند.

"بنابراين به طور کلي اطلاع رساني در هر جامعه اي ، تابع وضع تحقيق در آن جامعه است. به عبارت ديگر، در جامعه اي هر اندازه به امر تحقيق بها داده شود ، به همان اندازه نيز اطلاع رساني مورد توجه قرار ميگيرد. تحقيق نيازمند وسائلي است که امروزه ، از مهمترين آن وسائل دسترسي به آخرين اطلاعات و مدارک لازم است که خود از طريق مراکز و شبکه هاي اطلاع رساني بدست ميآيد.

"آغاز فعاليت اطلاع رساني در سطح ملي در ايران را ميتوان با تاسيس مرکز اسناد و مدارک علمي ايران به عنوان يکي از طرحهاي وزارت فرهنگ و آموزش عالي  ( وزارت علوم فناوري ) در مهر ماه سال 1347 همزمان دانست. به دنبال تاسيس موسسه تحقيقات و برنامه ريزي علمي و آموزشي ، اين مرکز با نام مرکز مدارک علمي بصورت يکي از مراکز تابعه اين موسسه در آمد . از اهداف اين مرکز ، ميتوان به گردآوري اطلاعات تخصصي در زمينه هاي مختلف علوم به منظور استفاده دانشمندان و دانش پژوهان کشور اشاره نمود.

در تيرماه 1350 به پيشنهاد مرکز اسناد و مدارک علمي ايران و به منظور استفاده از منابع اطلاعاتي ايران در سطح ملي و بين المللي ، شوراي هماهنگي مراکز اسناد کشور ، با هفت عضو تشکيل و شروع بکار کرد.در سال 1972، يونسکو برنامه جهاني مبادله اطلاعات علمي را بمنظور رفع موانع موجود در زمينه مبادلات علمي بين دانشمندان کشورهاي جهان تصويب کرد. به دنبال آن در سال 1352 کميته ملي يوني سيست در ايران تشکيل گرديد و شوراي هماهنگي مراکز اسناد علمي کشور رسماً به عنوان يکي از گروههاي فني کار در زمينه مسائل مربوط به اطلاعات علمي و فني از طرف اين کميته پذيرفته شد. در ارديبهشت 1356 به کوشش مرکز اطلاعات علمي و با همکاري يونسکو،يوني سيست و سازمان برنامه و بودجه ، سميناري با شرکت همه سازمانها و وزارت خانه هاي ذيربط در مسائل اطلاع رساني و با حضور شش نفر از متخصصان برجسته بين المللي در زمينه دانش اطلاع رساني، جهت بررسي مسائل اطلاع رساني در ايران تشکيل گرديد.

 

مركز اطلاع رساني وسابقه آن در كشورايران :

"در قرن حاضر، دسترسي به اطلاعات سالم، بموقع وكارآمد، اساسي‌ترين عامل برتري اقتصادي، نظامي ومديريتي يك جامعه بر جوامع ديگر است، بر اين اساس دليل و انگيزه جامعه غرب را در سرمايه‌گذاري جهت توسعه تكنولوژي اطلاع رساني واستفاده بهينه از آن را درخواهيم يافت.

امروزه اطلاعات ارزشيابي و دستيابي به آن براي جوامع آنقدر اهميت يافته كه نه تنها داراي ارزش معنوي و اجتماعي فراواني است بلكه بسياري از دولت‌ها و شركت‌ها به آن همچون كالايي با ارزش كه مي‌تواند جايگزين كالاهاي صنعتي و.... شود مي‌نگرند.

"لازمه انجام موفق هر نوع فعاليت، اعم از تحقيقاتي، برنامه‌ريزي، تصميم‌گيري ونظاير آن مستلزم دسترسي به اطلاعات دقيق و روزآمد در زمينه‌هاي مورد نظر است. امروزه اطلاعات را نوعي سرمايه ملي محسوب نموده وفعاليتهاي مربوط به گردآوري، پردازش، ذخيره، بازيابي واشاعه آن پشتوانه هرگونه برنامه‌ريزي وشرط رشد وتوسعه اقتصادي، اجتماعي است.

نقش اطلاعات در جهان امروز،  به‌ عنوان يكي از عوامل  اصلي زير بنايي  و توسعه  اقتصادي و اجتماعي كشورها، بر كسي پوشيده نيست. كمتر كسي است كه در سطوح مديريت، تجارت يا نهادهاي اطلاع رساني فعاليت داشته باشد و به اهميت نقش اطلاعات از طريق مقالات، رسانه‌ها، سمينارها و يا برخوردهاي حرفه‌اي واجتماعي پي‌نبرده باشد. تبادل اطلاعات، از همان آغاز زندگي بشر وجود داشته وبه مرور تكوين يافته است. در ابتدا به دليل ميزان اندك اطلاعات، اين عمل به خودي خود و بدون برنامه صورت مي‌گرفت، اما در طي زمان، با پيشرفت تمدن وتكنولوژي در سطح گوناگون، به دليل روند رو به افزايش وكثرت اطلاعات، جوامع بشري مجبور به تدوين برنامه‌هايي براي سازماندهي اطلاعات شدند. سرعت رشد تمدن در جوامع گوناگون، بر روند سازماندهي اطلاعات تاثير گذاشت، بطوريكه كشورهايي كه پيشرفت تمدن وتكنولوژي بيشتري داشتند، از سيستمهاي سازماندهي واطلاع رساني قويتري برخوردار شدند.

امروز كه كشورها به دو گروه توسعه يافته وتوسعه نيافته يا در حال توسعه تقسيم شده‌اند، نهادهاي اطلاع‌رساني نيز در اين كشورها وضيعتي مشابه پيدا كرده‌اند. نهادهاي اطلاع رساني در كشورهاي توسعه نيافته عموماً به دست كشورهاي توسعه يافته كمك مي‌كنند در آن شرايط اگر مصرف كننده و خريدار اطلاعات آنها نباشند، كه هستند، حداقل دنباله رو آنها بوده واز آنها پيروي مي‌كنند. از طرفي، توليد اطلاعات در اين كشورها بسيار ضعيف است و از طرف ديگر هر اقدامي را كه آغاز مي‌كنند، متوجه مي‌شوند كه كشورهاي پيشرفته با امكانات تجهيزات و دانش بالاتر، آن را به انجام رسانده‌اند.

همانطوركه قبلاً عنوان گرديد تكنولوژي اطلاعات  در عصر حاضر توانسته است شرايط محيطي وتعامل بين انسانها رادر تبادل اطلاعات دگرگون نمايد. در اينجا لازم است ببينيم منظور از تكنولوژي اطلاعات چيست؟

تكنولوژي اطلاعات عبارت است از مجموعه ابزارها، ماشينها ودانش وروش ومهارت استفاده از آنها در توليد، انتقال، جابجايي، پردازش وآماده‌سازي ومصرف اطلاعات.

همانطور كه در بالا به جوامع اطلاعاتي اشاره نموديم و تا حدي با اين مفهوم آشنا شديم وضمناً عبارت تكنولوژي اطلاعاتي نقش بسزايي داشته  باشد عبارتي تحت عنوان سياست اطلاعاتي مي‌باشد، سياست اطلاع رساني يا سياست اطلاعاتي، مجموعه‌اي از سياستها، برنامه‌ها، استراتژيها و تاكتيكهايي است كه در چارچوب سياست عمومي هر كشور و موافق با ساير سياستهاي خاص وبالاخص سياست علمي وسياست فني و صنعتي، سياست آموزشي، همه فعاليتهاي اطلاع رساني كشور را كه شامل فعاليتهاي كتابداري، سندداري، آرشيوداري واطلاعاتي به معناي جديد وساير فعاليتهاي وابسته است، به سمت هدف تعيين شده هدايت كند.

"با توجه به تعاريفي كه ارائه گرديد، طبيعي است كه براي استفاده از تكنولوژي مدرن در جامعه ما نيز، هدفي در نظر گرفته شده باشد. به‌عنوان مثال در بخش تحقيقات پنج ساله اول آمده است:

•        ايجاد 100كتابخانه جديد وافزايش كتابخانه‌هاي موجود از 500 به 600 كتابخانه وهمچنين افزايش كتاب در كتابخانه‌هاي كشور.

•        ايجاد شبكه اطلاع رساني وپايگاه اطلاع رساني كشور به‌عنوان يكي از مهمترين اركان پشتيباني كننده تحقيقات ونهايتاً استفاده از ماهواره به منظور گسترش اين شبكه و...

 

 فناوري اطلاعات:

"به فناوري هايي اطلاق مي شود که امکانات لازم براي جمع آوري، انباشت، پردازش و توزيع اطلاعات را فراهم مي کند. محرک اين فناوري رايانه و ارتباطات راه دور است. رايانه ها اساسا کار پردازش و انباشت اطلاعات را انجام مي دهند و ارتباطات راه دور، امکان پخش و توزيع اين اطلاعات را در سطحي بسيار وسيع فراهم مي سازد.

فناوري يکي از دستاوردهاي آدمي است که در ايجاد فرهنگ و تمدن بشري نقش مهمي داشته است بطوريکه هيچ جنبه اي از زندگي انسان ها را نمي بينيم که از فناوري تاثير نپذيرفته باشد.

"به  طور کلي آنچه موجب شده است که مراکز اطلاع رساني از فناوري هاي نوين استفاده کنند عبارتند از سرعت، حافظه، دقت بسيار زياد در فراهم آوري، انباشت و بازيابي اطلاعات  به مدد رايانه و صرفه جويي در نيروي انساني، ايجاد ارزش  افزوده، انعطاف پذيري در برابر نيازهاي گوناگون، دسترسي يکپارچه به اطلاعات، امکان استفاده ارزان از  اطلاعات ساير مراکز اطلاع رساني و پايگاه هاي داده اي، امکان روزآمد  کردن و اصلاح اطلاعات به شکلي ساده و سريع و نيز اشتراک در منابع خدمات رساني مانند آگاهي رساني جاي، اشاعه گزينشي اطلاعات، خدمات مرجع، خدمات پيوسته، تحويل مدرک و ...

بنابراين فناوري اطلاعاتي في نفسه نه مذموم است و نه مطلوب، شيوه برخورد با آن است که تعيين مي کند ما بدان مبتلا شده ايم يا آن را به خدمت اهداف خود گرفته ايم.

"همچنين فناوري اطلاعات علاوه بر کارايي بسيار، مي¬تواند با احضار، تلفيق و پردازش داده ها، نسخه اي کاملا نو و جديد از اطلاعات ارائه نمايد . اگر به سابقه اطلاعات ونحوه نگهداري و اشاعه آن توجه نمائيم خواهيم ديد که اطلاعات بصورت نوشته هاي بد خط و شتابزده کاغذي محبوس درمحلهايي پراکنده پيدا و بازيافت مي شده است و براي يافتن آنها بايد کار فيزيکي انجام ميگرفت و تقريبا ارتباط و پيوستگي آنها غير ممکن بود.

آنچه در فناوري اطلاعات مي بايست مورد توجه قرار گيرد عبارتند از ذخيره¬سازي اطلاعات، پردازش و ارائه اطلاعات، سيستم¬هاي عامل، زبان¬هاي برنامه نويسي، مهندسي پروتکل ها، نرم افزارهاي کاربردي. همچنين مهمترين اجزاء موارد مذکور شامل پروتکل هاي شبکه، شبکه هاي ذخيره سازي داده، فناوري هاي رمزنگاري و امنيتي، سخت افزار ( کامپيوترهاي شخصي، سرويس دهندگان و ... )، طراحي بانک هاي اطلاعاتي، زبان هاي ارائه محتوا در  وب  نظير HTML،XML  و تشخيص و پيشگيري از حملات مي شود.

فناوري اطلاعات در رسانه ها:

واژه تکنولوژي رسانه ها به طور سنتي به تلفن، راديو و تلويزيون اطلاق مي شود که هر يک در مقطعي از تاريخ،  هدف و کاربرد محدودي داشته اند. به هر حال تکنولوژي اطلاعات واژه اي است با تعبيري باز که مجموعه وسيعي از تکنولوژي ارتباطات از  قبيل کامپيوتر، ماهواره و بهره گيري جديد از رسانه هاي قديمي تر از طريق کاست ويدئو و کاست هاي شنيداري،  ويدئو و پخش صوت هاي ديسکي  و تکنولوژي هاي مخابراتي که ارتباط هاي پيچيده تر و گسترده تري را فراهم مي سازند در بر مي گيرد.

تکنولوژي اطلاعات امروزه در اصل الکترونيک بوده و اساس آن را مدارهاي يکپارچه و قطعات سيليکون تشکيل مي دهد.

تکنولوژي الکترونيک اطلاعات به دو گروه عمده تقسيم مي شوند: نخستين گروه را تله ماتيک ها يعني رسانه¬هاي بزرگ مي¬نامند که تکنولوژي¬هايي چون کامپيوتر، تلفن، ماهواره، تلويزيون، ارديو، ويدئو و ديگري تکنولوژي هايي که به زير بناي گسترده نياز دارند  را در بر مي گيرد. هنگامي که از تکنولوژي تله ماتيک  سخن به ميان مي آيد فرض بر اين است که  هم روند  انتقال پيام مورد نظر است و هم سخت افزاري که جهت تکميل مبادله ضروري مي باشد. دومين نوع تکنولوژي اتنوترونيک يا رسانه هاي کوچک ناميده مي شوند که وسايلي چون ماشين تحرير، ضبط صوت، فاکس، ماشين هاي فتوکپي، ماشين حساب، ساعت هاي ديجيتال و ديگر انواع تکنولوژي هاي  شخصي را در بر مي گيرد.

تمامي اين تکنولوژي هاي  اطلاعات، جزئي از تکنولوژي هاي  رسانه هاي بزرگ و کوچک محسوب مي شوند. تنوع تکنولوژي با تنوع کاربردهاي نرم افزار شامل استفاده وسيع از کامپيوتر، خودکار شدن امور دفتري، مبادله صدا، اطلاعات، تصاوير و نوشته ها و هوش مصنوعي همراه است.

گرچه کشورهاي در حال توسعه با درجه متفاوتي از پيچيدگي هاي تکنولوژيک رو به رو هستند ولي به طور کلي تکنولوژي رسانه هاي کوچک بيش از تکنولوژي رسانه هاي بزرگ در اين کشورها رواج دارد. کاربرد خصوصي تکنولوژي رسانه هاي کوچک سبب مي شود تا دولت ها براي اين گونه رسانه ها در مقايسه با رسانه هاي بزرگ اهميت کمتري قائل شوند. اما به هر حال کشورهاي توسعه يافته و سازمان هاي بين المللي نقش چشمگيري در کاربرد، توسعه و ارزيابي تکنولوژي رسانه هاي بزرگ و کوچک در کشورها در حال توسعه ايفا مي کنند.

 

 حمل و نقل:

حمل و نقل نخستين شالوده لازم براي هر گونه توسعه اجتماعي است .دومين شالوده، انرژي و سومين شالوده توسعه اجتماعي، امکان برقراري ارتباط از راه دور است که امروز به صورت زير بناي مخابراتي شامل تلفن، تلکس و انتقال اطلاعات درآمده است.

اهميت انتقال سريع اطلاعات ضرورت ايجاد شالوده چهارم، رسانه هاي بزرگ را مطرح ساخته که در برگيرنده فرايند و تکنولوژي انتقال اطلاعات (از طريق ارتباط راه دور و کامپيوتر) بوده و ارسال و دريافت کم هزينه کارآمد، کافي و مطمئن اطلاعات و آگاهي را امکان پذير نمايد.

در اينجا مسئله تاثير متقابل تکنولوژي و انسان مطرح مي شود که سازگاري و مناسب بودن آن را براي  يک منظور خاص بيان مي کند. مثلا انسان نمي تواند براي چند ساعت متوالي و بدون هيچ گونه استراحت پشت يک داده پرداز بنشيند بدون آنکه از ناراحتي چشم، کمر و ديگر فشارهاي جسمي شکايت کند. در ايجاد چهارمين شالوده رسانه هاي بزرگ بايد مشکل بالقوه ارتباطات غير انساني شده يا استفاده از ماشين که جاي انسان را مي گيرد مورد توجه قرار گيرد. اين مسائل به گونه اي اجتناب ناپذير به اهداف و تصميمات کشورها و به نقشي که مي خواهند در جامعه اطلاعات ايفا کنند بستگي دارد.

تکنولوژي هاي جديد ارتباطي با ارايه گستره وسيعي از اطلاعات و ارتباطات به مردم، ماهيت محيط زيست بشر را دگرگون مي سازند. آرتور سي.کلارک ( 1981 ) تکنولوژي هاي جديد ارتباطي را عاملي براي تبديل جامعه پراکنده جهاني به "يک خانواده بزرگ حراف" عاري از اختلافات جاري سياسي و ايدئولوژيک توصيف مي کند.

کلارک  اين تکنولوژي هاي را  "سلاح صلح"  ناميده است. کارل دوچ ( 1963 ) از همين پديده به عنوان عاملي  با  قدرت سرکوب  بيشتر براي جايگزيني پليس محلي و فعاليت هاي نظامي جهت حفظ نظم ياد مي کند.

ديدگاه  خوشبينانه ( ولي تا حدي ساده انديشانه ) هم  وجود  دارد  مبني  بر اينکه  کشورهاي در حال توسعه ممکن است بيش از کشورهاي توسعه يافته از نوآوري هاي تکنولوژيک سود جويند چون اين گونه کشورها با فشارهاي ناشي از سرمايه گذاري هاي ثابت در تکنولوژي هايي که اکنون از رده خارج شده اند روبه رو نبوده و نيازي به تقبل هزينه جهت تبديل سيستم هاي قديمي به سيستم هاي جديد تکنولوژيک ندارند. استفاده از فيبر نوري  به جاي کابل مسي در انشعاب تلفن از جمله اين موارد است. با وجود اين کشورهاي در حال رشد در زمينه خريد تکنولوژي نوين يا دست برداشتن از آن به اميد دستيابي به تکنولوژي پيشرفته تر در آينده بر سر دو راهي قرار دارند. بسياري ازکشورهاي در حال توسعه از به کارگيري تکنولوژهايي که نياز به آموزش و اطلاعات فوق العاده داشته و وابستگي تکنولوژيک به يک کشور يا شرکتي را به دنبال دارد اکراه دارند. به همين دليل، کشورهاي در حال توسعه در اغلب موارد با استندد به اين فرضيه که تکنولوژي جديد با نيازهاي آنان متناسب نيست از قبول آن خودداري مي کنند.

به هر حال اين کشورها براي برآوردن نيازهاي متفاوت خود به انواع تکنولوژي هاي نوين، متوسط و ساده نياز دارند. بنابراين براي انتقال و ورود آن و مهارت و دانش فني جهت استفاده در توليد تکنولوژي بومي براساس منابع کشور و توسعه اين گونه تکنولوژي ها در کشورهاي در حال رشد، تلاش گسترده اي در جريان است.

 

پخش برنامه تلويزيوني :

در خلال دهه 1980 در بسياري از کشورهاي جهان تعداد کانالهاي تلويزيوني بر اثر روند فزاينده خصوصي سازي رسانه ها و همچنين توزيع جغرافيايي کشورها که دريافت علائم ارسالي از يک کشور در کشورهاي ديگر را آسان ساخته است، به شدت افزايش يافت ، علاوه بر اين بهره گيري از ماهواره ، کابل و توزيع برنامه هاي تلويزيوني از طريق نوار هاي ويدئوئي به رشد بخش برنامه هاي تلويزيوني کمک کرده است . علاوه بر اين، تکنولوژي ساخت گيرنده هاي تلويزيوني  با کاهش مداوم هزينه همراه بوده و کوچک سازي ان موجب افزايش قابليت حمل اين وسيله گرديده است.

 

 

ويدئو در اوج رونق :

در سال هاي 1960 تا 1990 چهار منطقه ويدئو خيز در جهان وجود داشت، ژاپن و آسياي جنوب شرقي ، کشورهاي عرب ، اروپاي غربي و آمريکاي شمالي ، استفاده از ويدئو و وسعت بازارها در اين چهار منطقه ، سيستمهاي توزيع خاصي پديد آورده بود که در موارد بسياري توان استفاده از آنها وجود داشت. سيستمهاي پخش ويدئويي نيز همانند ديگر سيستمهاي نرم افزار و سخت افزار براي مصرف کنندگان و توزيع کنندگان مزايا و مشکلات خاصي ايجاد مي كرد.

 

ماهواره ها :

تکنولوژي لازم براي گسترش استفاده از تلويزيون بسيار واضح که در حال حاضر موجود است کمک بسيار زيادي به پخش ماهواره اي خواهد کرد. سيستم پخش مستقيم ماهواره اي يا پخش از طريق ايستگاه هاي زميني ، در شکل کنوني آن به ابزار مهمي براي پخش برنامه هاي تلويزيوني و مشارکت در اطلاعات بين کشورهاي صنعتي جهان و همچنين کشورهايي که از منابع محدودي برخوردار بوده و از مشکلات جغرافيايي رنج مي برند، تبديل شده است. طرحهايي که از ارتباطات ماهواره اي استفاده مي کنند عبارتند از : اينسات  ( طرحي که در هند اجرا شده ) سيستم آنيک  در کانادا که براي پوشش جمعيت بومي در شمالي ترين نقطه کشور طراحي شده است ، سيستم پياسسات که کنش متقابل و مشارکت برنامه در ميان کشورهاي جنوب اقيانوس آرام را امکان پذير مي سازد و سيستم عرب سات که کشورهاي مختلف عرب را تحت پوشش دارد . ماهواره به عنوان يک سيستم توزيع مي تواند در انواع زمينه ها مورد استفاده قرار گيرد مشروط بر آن که کشورها به اين سيستم دسترسي داشته و از دانش تکنولوژيک براي بهره گيري هر چه بيشتر از امکانات خود استفاده کنند.

 

ديجيتال سازي:

ديجيتال سازي نيز از جمله تکنولوژيهاي است که مي تواند از طريق پخش ماهواره اي يا کابلهاي ارتباطي ( بويژه فيبر نوري ) يک سيستم بين المللي برقرار کند. از طريق ديجيتالي نمودن اطلاعات کانالهاي ارتباطي ، مي توان دو برابر اطلاعاتي را که از طريق کانالهاي سنتي ارسال مي شود منتقل نمود. در ميان مزاياي اطلاعات ديجيتالي مي توان به ارزانتر بودن وسيله توزيع ( البته پس از تبديل ساختارهاي موجود زير بنايي به سيستمهاي سازگار با اطلاعات ديجيتال ) ، امکان استاندارد کردن بيشتر تکنولوژيها و مبادله بيشتر اطلاعات اشاره نمود. مهمترين جنبه منفي اين سيستم نياز به تغيير ساختارهاي زير بنايي قديمي با سيستم جديد جهت سازگار نمودن آن براي انتقال سريعتر اطلاعات است. براي بسياري از کشورهاي جهان سوم که با ضعف ساختارهاي زير بنايي يا فرسودگي اين ساختار ها دست به گريبانند هزينه اوليه برقراري سيستمهاي ديجيتال ممکن است به برداشتن گام بزرگي در جهت وابستگي آنان به يک جامعه اطلاعات قويتر منجر شود.

 

 

 

 

کامپيوتري شدن و انتقال اطلاعات:

پردازش الکترونيک و ديجيتالي شدن رسانه هاي چاپگر به پيدايش دو جريان معاصر کمک کرده است ، هماهنگي فرآيندهاي متفاوت چاپ ، و انطباق فرآيندهاي کوچک در يک سيستم بزرگ. اين تحول به کامپيوتري شدن تمامي مراحل تهيه نوشته و تصاوير ، بهبود کنترل و چاپ مستقيم توسط ليزر که هم نوشته و هم تصاوير را چاپ مي کند ، منجر شده است.

 

"حال با توجه به نقش بکارگيري رايانه و خطوط ارتباطي شبکه در بالا بردن سرعت انتقال اطلاعات در اينجا ميبايست به بررسي وضعيت دو فن آوري بسيار مهم در زمينه اطلاع رساني در عصر حاضر اشاره نمائيم:

 

الف – کتابخانه هاي ديجيتال:

مفاهيم فناورانه موجود در پشت کتابخانه هاي ديجيتالي داراي تاريخچه طولاني در حدود صد سال ميباشند. ابتدا داده پردازي کارتهاي سوراخدار در سرشماري سال 1890آمريکا بکار گرفته شد. پردازش اطلاعات در شکل قابل خواندن براي ماشين مهم شده بود. در سالهاي 1930 فناوري ميکرو فيلم آغاز بکار کرد. ايده فشرده سازي مستندات ابزارهاي مناسبي را براي کتابخانه ها جهت ذخيره مقادير وسيعي از اطلاعات در يک فضاي محدود فراهم آورد. با بکارگيري روز افزون کامپيوتر ها ، ابزارهاي جايگزين براي ذخيره اطلاعات مد نظر قرارگرفت. شخصي بنام بوش ماشيني را تحت عنوان ممكس  را عنوان نمود که قابليت سازماندهي ، ذخيره و نمايش مقالات و کتابها وديگر اطلاعات را از طريق ميکروفيلم بر روي ميز شخصي افراد دارا بود. يکي از خصوصيات ويژه سيستم مربوطه امکان جستجوي کليد واژه ها بود.

 

در سالهاي 1960 پايگاه اطلاعات قابل دسترس از راه دور و بطور پيوسته ايجاد شد.در سالهاي 1970 جستجوي پيوسته با واسطه پديد آمد در اين زمان ، اطلاعات پيوسته فقط محدود به مستندات متني بود.در سال 1980، اولين کامپيوتر قابل حمل و نرم افزار آن معرفي شد. در اواسط دهه 1980 ، ديسکهاي فشرده مطرح شدند. و در سال 1990 تيم برنرزلي شبکه جهاني و گسترده  wwwرا اختراع کرد. ضمن آنکه تبادل اطلاعات را جهاني ، توزيعي،محاوره اي ، فوق متني و بدون وابستگي به سخت افزار را عنوان نمود.در سال1993 ، مرورگر موزائيک به کتابخانه ها ارائه شد.در انگلستان ، سرويسهاي کامپيوتري و سپس کتابخانه الکترونيکي بوجود آمد.

در سال 1994، کتابخانه کنگره ملي ديجيتال را اعلام کرد. متعاقب آن نهاد هايي طرح هاي مربوط به کتابخانه هاي ديجيتال را ارائه نمودند.

براي کتابخانه هاي ديجيتال تعريف متنوع و متفاوتي شده است ، فدراسيون کتابخانه هاي ديجيتالي در سال 2002 چنين تعريفي را ارائه نموده است:

سازمانهايي که به کمک کارکنان متخصص مجموعه هايي از کارهاي ديجيتالي را انتخاب و سازماندهي کرده و امکان دستيابي ، تفسير ، توزيع و نگهداري دائمي در طي زمان را فراهم مي آورند ، بطوريکه آنها به سادگي توسط نهاد تعريف شده و يا مجموعه اي از نهادها مورد استفاده قرار گيرند.

 

 

ب- وب سايتها:

همانطور که در بالا نيز اشاره نموديم روند فعاليت مراکز اطلاع رساني امروزه بدان سو حرکت مينمايد که تا حد امکان کليه سرويسهاي اطلاع رساني از طريق سايتهاي وب و سرويس دهنده هاي مربوط به وب از طريق شبکه هاي رايانه اي انجام گردد، لذا ميتوان بطور کلي فرآيند اطلاع رساني سايتهاي وب را به شش گروه زير تقسيم بندي نمود: 1. جناحي، 2. تجاري، 3. اطلاع رساني، 4. خبري، 5. شخصي6. تفريحي

بمنظور بررسي وب سايتها اهم موضوعات موردتوجه ارزيابي سايت اطلاع رساني بشرح ذيل ميباشند:

الف- اعتبار درسطح سايت

ب- اعتبار درسطح صفحه

وقتي صحبت از يک سايت اطلاع رساني مي شود بهتر است ابتدا اعتبار کل سايت و سپس اعتبار تک تک صفحات آن مورد بررسي قرار گيرد.

 

همچنين علاوه بر موارد ياد شده مي¬توان گفت: تکنولوژي الکترونيک اطلاعات به دو گروه عمده تقسيم مي شوند: نخستين گروه را تله ماتيکها يعني رسانه هاي بزرگ که تکنولوژيهاي چون کامپيوتر ، تلفن ، ماهواره ، تلويزيون ، راديو ويدئو و ديگر تکنولوژيهايي که به زير بناي گسترده نياز دارند را در بر مي گيرد.

 دومين نوع تکنولوژي، اتنوترونيک يا رسانه هاي کوچک ناميده ميشوند که وسايلي چون ماشين تحرير ، ضبط صوت ، فاکس ميل ( فاکس ) ، ماشينهاي فتوکپي ، ماشين حساب ، ساعتهاي ديجيتال و ديگر انواع تکنولوژيهاي شخصي را در بر مي گيرد. تمامي اين تکنولوژيهاي اطلاعات ، جزئي از تکنولوژيهاي نرم افزار شامل استفاده وسيع از کامپيوتر ، خودکار شدن امور دفتري ، مبادله صدا ، اطلاعات ، تصاوير و نوشته ها و هوش مصنوعي همراه است.

 

جريان وراي مرزي اطلاعات:

آن دسته از فعاليت هاي تجاري و صنعتي که به انبوه اطلاعات نياز دارند نظير بانکداري ، بيمه ، خطوط هوايي و ديگر رشته هاي تجارت بين المللي شديد به انتقال اطلاعات در سطح جهاني متکي اند. با وجود اين ، گرد آوري آمار کار دشواري است چون اين گونه اطلاعات را نمي توان با شاخصهاي ديگري چون اشاعه کامپيوتر ها ، خدمات رو به افزايش مخابراتي يا توسعه سريع خدمات نرم افزار مرتبط ساخت. تنها از طريق رد پايي اطلاعات ، پردازش ، ارسال و ذخيره کردن مي توان ميزان روزنه اطلاعات انتقال يافته به آن سوي مرزها را اندازه گيري نمود.

 

برنامه هاي آموزش از راه دور :

با وجود مشکلات سياسي و زير بنايي ، مساله استفاده از رسانه ها به عنوان ابزاري جهت اهداف آموزشي در بسياري از کشورها که با مشکلات جغرافيايي ، جمعيت انبوه روستايي و کمبود آموزگاران تعليم ديده رو به رو هستند، به عنوان يک راه حل اساسي تلقي مي شود. در جهت کشف کار آيي تکنولوژيهاي پيشرفته در امور آموزشي ، موسساتي نظير سازمان ملل متحد و بانک جهاني تاکنون هزينه چندين برنامه آزمايشي را تامين کرده اند. در مجموع افراد طبقات مختلف به دليل سادگي استفاده از تکنولوژي و مشکلات موجود بر سر راه آموزش افراد در مناطق دور افتاده که از وجود آموزگاران و منابع لازم محرومند از برنامه هاي آموزش از راه دور استقبال مي کنند. براي مثال در مناطق روستايي هند تمامي تکنولوژيهاي غير سنتي به اهداف آموزشي اختصاص يافته اند. با توجه به کار آيي بالقوه رسانه ها نظير نوارهاي پخش صوت و ويدئو ، برنامه هاي آموزشي ضبط شده بر روي نوار ، تکنولوژيهاي کمک آموزشي و نرم افزارها با وجود مشکلات ناشي از هزينه زياد در اولويت قرار دارند. اکراه برخي از معلمان براي عزيمت به مناطق روستايي ، حقيقتي است که تعهد دولت هند براي آموزش توده ها را تحت تاثير قرار مي دهد.

برنامه هاي آموزش از راه دور نه تنها برنامه هاي آموزشي موجود براي توده ها را از لحاظ کيفي ارتقا مي بخشد بلکه از لحاظ کمي نيز تاثير به سزايي به همراه دارد. برنامه هاي آموزش از راه دور مي تواند تمامي گرو ه هاي سني را در بر گرفته و ايده ها را به موقع و با محتواي فرهنگي مناسبتر منتقل نمايد. مثلا تفاوتهاي زباني ، رفتارهاي اجتماعي و باورهاي مذهبي را مي توان در قالب پيامها براي مخاطبان خاص با وضوح بيشتر بيان نمود.

 

نوارهاي ضبط صوت:

ويژگيهاي چون قيمت نازل ، قابليت مصرف دوباره و قابليت حمل نوارهاي صوتي از جمله عواملي است که در بخشي از بازار و رسانه ها ، انقلاب بر پا کرده است. نوارهاي صوتي به آساني قاچاق ، تکثير و در مواقع ضروري پاک مي شوند. گر چه در مورد کاربرد نوارهاي صوتي در کشورهاي در حال رشد مطالب اندکي نوشته شده است ولي شواهد حکايت از آن دارد که اين نرم افزار کوچک در بسياري از کشورها به عنوان يک وسيله سياسي ، موجب دگرگوني بوده است.

 

جهانگردي :

چندين کشور جهان سوم براي کسب در آمدهاي خارجي به صنعت توريسم متوسل شده اند. در سالهاي اخير بويژه کشورهايي آسيايي به منافع ناشي از اجازه بر قراري تماس با جهان خارج پي برده و به اين نتيجه رسيده اند که افزايش امکانات سياحتي علاوه بر تقويت فعاليتهاي تجاري به گسترش بازديد خارجيان منجر خواهد شد. ارائه اطلاعات مسافرتي از طريق نوارهاي سمعي و بصري به جهانگردان کمک مي کند تا برنامه سفر خود ، مناطق ديدني و حتي محل اقامت خود را انتخاب کنند.

نویسنده:میترا شمشیری

اطلاع رسانی از طریق خبر گزاریها

 

      مطالبی در موردخبرگزاریها

 

پروسه های خبری شامل تولید،توزیع وانتشار خبر تنها بخشی از اطلاعات راتشکیل میدهندوبعبارت دیگر خبر در دل اطلاعات دیگر است.

دکتر معین در فرهنگ خوددر تعریف خبر گزاری مینویسد((خبر گزاری اداره یا موسسه ای است که خبرها را کسب و منتشر میکند))

خبر گزاری ها رکن اساسی فرایند خبر رسانی و تولید  خبر به شمارمیروند

- طرز کار خبرگزاری ها

بيشتر خبرها به ويژه خبرهاي خارجي كه مطبوعات و ساير رسانه هـاي خبري  استفاده مي  كنند از طريق خبرگزاري ها دريافت مي شود، زيرا اغلب اين رسانه ها دفتر نمايندگي يا خبرنگار متخصص در خارج از كشور ندارند و مشكلات مالي و فني نيز اين امكان را به آنها نمي دهد.

خبرگزاري بين المللي و خبرگزاري مهم ديگر در تمام ساعات شبانه روز مشغول فعاليت هستند و اخبار بي شماري را كه از خبرنگاران خود در سراسر جهان دريافت مي كنند براي روزنامه ها، راديو - تلويزيون ها و ساير موسسات خبري ارسال       مي كنند و آنها  را در جريان رويدادها قرار مي دهند.

خبرگزاري ها كه براي ديگر رسانه ها منبع اطلاعاتي بسيار اساسي هستند به روشني پي برده اند كه مطالب خود را از نظر اعلام و تشريح رويدادها بايد به شكلي جذاب و كاربردي منتشر كنند.

- انواع خبر گزاریها

 

خبرگزاري ها را مي توان از نظر نوع مالكيت، عرضه خدمات خبري و حوزه فعاليت و پوشش خبري دسته بندي كرد. برخي، مهمترين عامل تمايز خبرگزاري ها را  ساختار مالكيت آنها مي دانند و درباره فعاليت ها و خدمات خبرگزاري ها نيز بر مبناي شكل مالكيت آنها قضاوت مي كنند كه بنابر این، خبرگزاري ها به سه گروه تقسيم         مي شوند : 

* خبرگزاري هاي خصوصي، با مالكيت يك فرد يا سازمان 

* تعاوني با مالكيت گروهي از سازمان هاي رسانه اي

* خبرگزاري هاي دولتي

خبرگزاري ها از نظر عرضه خدمات خبري نیز به سه گروه تقسيم مي شوند :

* خبرگزاري هايي كه اخبار خود را به فروش مي رسانند. مانند : رويترز

* خبرگزاري هايي كه به صورت مشترك از روزنامه هايي تشكيل شده اند كه مقالات خبري خود را با يكديگر سهيم مي شوند. مانند : آسوشيتدپرس 

* خبرگزاري هاي تجاري كه از سازمان هاي خاصي براي انعكاس اخبار آنها مبالغي دريافت مي كنند. مانند : خبرگزاري RP

خبرگزاري ها را از نظر حوزه فعاليت و پوشش خبري هم تقسيم بندي مي كنند:

* خبرگزاري هاي جهاني كه گرد آورنده و منتشر كننده خبرها در سراسر جهان هستند. مانند : فرانس پرس 

* خبرگزاري هاي ملي كه كار توزيع خبرها را در داخل يك كشور و نيز انتشار خبرهاي داخلي براي خارج از كشور را به عهده دارند.

* خبرگزاري هايي كه از چند سازمان خبري چند مليتي تشكيل مي شوند و به مبادله اطلاعات و اخبار مي پردازند

شبکه ها وپایگاههای  اطلاع رسانی، نقش مهمی رادر دریافت اطلاعات  امروز

برای روابط عمومی ها ایفا میکنند.که لازم است مسئولین روابط عمومی بیش از پیش به این مقوله توجه کنند.

دانشجو : محمد مهدی دهقانی تفتی

 

 

 

فهرست‌نویسی

در علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی، فهرست‌نویسی به فرآیندی گفته می‌شود که برای آماده‌سازی یک کتاب، یا یک مجموعه مکتوب، یا چندرسانه‌ای انجام می‌شود تا دستیابی سریع و صحیح به آن کتاب یا مجموعه میسر شود.

هدف اصلی فهرست نویسی

هدف اصلی فهرست‌نویسی، برقراری نظمی است که به کمک آن هم کتابدار و هم مراجعه کننده بتوانند به سهولت و صحت، کتاب مورد نیاز خود را از میان کتابهای موجود در کتابخانه بیابند. البته در اغلب کتابخانه‌ها، سعی می‌شود کتابهای هم موضوع در کنار یکدیگر قرار گیرند.

تعریف شناسه

به هر یک از موارد اطلاعاتی که برای توصیف کتاب‌شناختی مشخصات یک کتاب ذکر می‌شود یک شناسه گویند. فهرست‌نویس‌ها توصیفات لازم در شناسه‌ها را می‌نویسند. افزون بر شناسه‌نویسی، معمولاً امور رده‌بندی و تعیین موضوع نیز بر عهده فهرست‌نویس است.

تعریف فیپا

در کتابخانه ملی ایران برای هر کتاب یک فهرست‌نویسی پیش از انتشار صورت می‌گیرد که به اختصار فیپا نامیده می‌شود.

مشخصات یک فهرست‌برگه

فهرست‌برگه

شناسه‌ها - شماره رکورد (شماره ردیف) عنوان اصلی = عنوان به زبان دیگر : زیرعنوان / پدیدآور؛ پدیدآورهای بعدی - شرح ویرایش / پدیدآور مربوط به ویرایش - نوع انتشار - نخستین محل نشر و غیره : ناشر و غیره، تاریخ انتشار و غیره - اندازه (تعداد جلدها یا صفحات) اثر : سایر جزئیات ظاهری؛ ابعاد - عنوان اصلی فَروَست / شرح پدیدآور مربوط به فروست، شماره شاپا (ISSN) فروست؛ شماره فروست. عنوان فروست فرعی، شاپا فروست فرعی؛ شماره فروست فرعی - یادداشت(ها) - شماره‌های استاندارد رده‌بندی موضوعی

برگه کتاب

مشخصات یک کتاب در بدو ورود به کتابخانه روی یک برگه مقوایی به ابعاد ۱۲٫۵ در ۷٫۵ سانتیمتر نوشته می‌شود. متن هر برگه از دو قسمت فهرست توصیفی و فهرست تحلیلی تشکیل می‌شود.

     فهرست ‌نويسي‌ پيش‌ از انتشار

خدمات  خدمات کتابخانه ملی » خدمات به ناشران » فهرست نویسی پیش از انتشار (فیپا) تهيه اطلاعات‌ كتاب شناختي‌ لازم‌ براي‌ شناسايي‌ و بازيابي‌ يك‌ كتاب‌ بر مبناي‌ ضوابط‌ و استانداردهاي‌ بين‌المللي‌ قبل‌ از انتشار را فهرست ‌نويسي‌ پيش‌ از انتشار مي‌گويند.

تعريف اصطلاحات مرتبط

     اطلاعات‌ كتابشناختي‌:

جزئيات‌ مربوط‌ به‌ يك‌ اثر چون‌ نويسنده‌، عنوان‌، ناشر، محل‌ نشر، ويرايش‌، فروست‌، تعداد جلدها، پيوستها، بها، مترجم‌، تصويرپرداز و موارد مشابه‌ را اطلاعات‌ كتابشناختي‌ مي‌گويند.

     بازيابي‌:

فرآيند جستجو و دستيابي‌ به‌ مرتبط‌ترين‌ منبع‌ مورد تقاضا، بازيابي‌ نام‌ دارد.

     كتاب‌:

هر اثر چاپي‌ كه‌ به‌ منظور ارائه‌ به‌ عموم‌ انتشار يافته‌ و بيش‌ از 25 صفحه‌ داشته‌ باشد، كتاب‌ محسوب‌ مي‌شود. نشريات‌ و ادواري‌ها كتاب‌ به‌ حساب‌ نمي‌آيند.

تاريخچه‌

تاريخچه‌ فهرست نويسي‌ پيش‌ از انتشار در جهان‌:

اين‌ طرح‌ به‌ شكل‌ غيررسمي‌ در سال 1870 در آمريكا پيشنهاد شد و براي‌ اولين‌ مرتبه‌ به‌ طور رسمي‌ توسط‌ كتابخانه كنگره آمريكا در سال 1901 آغاز شد. در سال 1971 براي‌ دومين‌ مرتبه‌ با روشي‌ كه‌ برخاسته‌ از طرح‌ فهرستنويسي‌ از مأخذ بود در كتابخانه كنگره آمريكا پي‌ گرفته‌ شد. پس‌ از حدود 3 سال  65 درصد از كتابخانه‌هاي‌ آمريكا داراي‌ فهرستبرگه پيش‌ از انتشار شدند. در انگلستان‌ پيشنهاد اين‌ طرح‌ به‌ سال 1876 باز ميگردد، اما اجراي‌ رسمي‌ آن‌ به‌ سال 1977 مي‌رسد. در سال 1981 اعلام‌ شد كه 90 درصد از كتابخانه‌هاي‌ انگلستان‌ از اين‌ طرح‌ استفاده‌ مي‌كنند. در حال‌ حاضر بسياري‌ از كشورهاي‌ جهان‌ از اين‌ طرح‌ استقبال‌ كرده‌اند.

 

تاريخچه فهرست نويسي‌ پيش‌ از انتشار در ايران‌:

شكل‌ ابتدايي‌ و مختصر اين‌ طرح‌ را در كتابهاي‌ چاپ‌ سال 1346 به‌ بعد دانشگاه‌ تهران‌ و 1349 به‌ بعد خانقاه‌ نعمت‌اللهي‌ مي‌توان‌ ديد. در سال  1371 كتابخانه ملي‌ ايران‌ اين‌ طرح‌ را به‌ طور آزمايشي‌ با برخي‌ از ناشران‌ به‌ اجرا گذاشت‌ و پس‌ از موفقيت‌ نسبي‌ پيشنهاد قانوني‌ شدن‌ آن‌، طي‌ طرحي‌ در اسفند 1374 از سوي‌ كتابخانه ملي‌ به‌ هيئت‌ دولت‌ ارائه‌ شد كه‌ تصويبنامه آن‌ در تاريخ  8/12/1375  به‌ كتابخانه ملي‌ ابلاغ‌ شد و مسئوليت‌ اجرايي‌ طرح‌ بر عهده‌ كتابخانه ملي‌ نهاده‌ شد. در مهر 1377 كتابخانه ملي‌ با همكاري‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و ارشاد اسلامي‌ اجراي‌ طرح‌ را به‌ طور رسمي‌ آغاز كرد. اكنون‌ با همراهي‌ و مساعدت‌ ناشران‌ عزيز بيش‌ از 90% از كتابهاي‌ منتشر شده‌ در سطح‌ كشور همراه‌ با اين‌ اطلاعات‌ منتشر مي‌شوند. تخمين‌ زده‌ مي‌شود كه‌ فقط‌ سالانه‌ بيش‌ از يك‌ ميليارد تومان‌ صرفه‌جويي‌ حاصل‌ اجراي‌ اين‌ طرح‌ است‌.

فوايد فيپا

 11يكدستي‌ و هماهنگي‌ فهرست نويسي‌

      تسهيل‌ امر فهرستنويسي‌

     جلوگيري‌ از انجام‌ كار تكرار‌

     افزايش‌ سرعت‌ بازيابي‌ منابع‌ در كتابخانه‌ها

     اطمينان‌ از صحت‌ و درستي‌ كار

     صرفه‌ جويي‌ در بودجه‌

      تسريع‌ امر اشاعه اطلاعات‌

      تسهيل‌ در ايجاد شبكه‌هاي‌ اطلاعاتي‌

     افزايش‌ سرعت‌ گردش‌ اطلاعات‌

 

ضوابط‌ و استانداردهاي‌ بين‌المللي‌ فيپا

با توجه‌ به‌ اينكه‌ عمل‌ فهرست نويسي‌ فرآيندي‌ علمي‌ و پژوهشي‌ است‌ و دستيابي‌ سريع‌ به‌ مجموعه‌ را ممكن‌ مي‌سازد، همه عملياتي‌ كه‌ در اين‌ فرآيند صورت‌ مي‌گيرد قانونمند شده‌اند و دستورالعمل‌ و ابزارهاي‌ خاصي‌ براي‌ آن‌ وجود دارد.

ـ قواعد فهرست نويسي‌ انگلوامريكن‌

ـ استاندارد بين‌المللي‌ كتابنامه‌ نويسي‌

ـ سرعنوان‌هاي‌ موضوعي‌ فارسي‌

ـ رده‌بندي‌ كنگره‌ و رده‌بندي‌ ديويي‌

استانداردها و ابزارهايي‌ هستند كه‌ در فهرست نويسي‌ پيش‌ از انتشار به‌ كار مي‌روند.

فهرست نويسی و رده بندی

با مطالعه ی تاریخ کتابخانه ها از دوران گذشته تا کنون، با کتابدارانی آشنا می شویم که همواره در تلاش یافتن راهی برای نظم دادن به مجموعه های کتابخانه بوده اند. آن ها در درازای سال ها با استفاده از امکانات موجود و به اندازه ی توان خود، در مجموعه ی کتابخانه نظم برقرار می کردند تا از این راه دسترسی به آن سریع تر و دقیق تر شود. با اختراع ماشین چاپ وگسترش علم و دانش و به دنبال افزایش شمار کتاب ودیگر منابع در کتابخانه ها، نیاز به برقراری نظم و سازماندهی آن ها بیشتر و بیشتر شد.

سازماندهی :

پس از فرآیند مجموعه سازی در هر کتابخانه ، چه کوچک و چه بزرگ و با هرشمار مجموعه، یافتن مدرک کار ساده ای نخواهد بود. برای پیدا کردن ناحیه ی دقیق هر اثر نیاز به سازماندهی وجود دارد.

تعریف :

سازماندهی، مجموعه فعالیت هایی است که با انجام آن ها مدارک و منابع کتابخانه، تجزیه و تحلیل، رده بندی و قابل بازیابی می شوند. این کار با استفاده از دو فرآیند فهرست نویسی و رده بندی امکان پذیر خواهد بود.

تعریف و هدف

هنگامی که حجم مجموعه ی کتابخانه بیش از حد افزایش یابد، به طوری که کتابدارنتواند مکان قرار گرفتن کتاب ها و دیگر منابع را به خاطر بسپارد، برای دستیابی سریع به منابع باید از روش ویژه  یا همان فهرست نویسی استفاده کرد. به کمک نظمی که بدین ترتیب برقرار می شود، هم کتابدار و هم مرا جعه کننده می توانند به سادگی و سرعت  و دقت، منبع  مورد نظر خود را از میان دیگرمنابع پیدا کنند.  نا گفته نماند که کوچک ترین کتابخانه با کمترین  شمار کتاب نیز از فهرست نویسی و تنظیم علمی و منطقی موضوعی بی نیازنیست.  فهرست نویسی، دانش یا فنی است که فهرست نویس به کمک قوانین و قواعدآن، به تجزیه و تحلیل شکل ظاهری و محتوای یک یک کتاب ها و دیگر منابع می پردازد و هدف اساسی آن، سازمان دادن به مجموعه ی مواد و منابع کتابخانه برای استفاده ی هر چه بیشترمخاطبان است.  جلب توجه خواننده به هدف از تهیه ی کتاب، محتوای آن و رابطه ی آن با دیگرکتاب ها از دیگر هدف های فهرست نویسی است. فهرست نویسی، هدف های دیگری نیز به شرح زیر دارد:

•    کمک به مراجعه کننده برای پیدا کردن کتابی که: نویسنده ی آن، عنوان آن، موضوع آن مشخص است.

•    نشان دادن موجودی کتابخانه: از یک نویسنده ی مشخص، در باره ی یک موضوع مشخص، از یک نوع متن مشخص.

•    کمک به انتخاب کتاب: از طریق اطلاعات ویرایش آن (کتابشناختی)، از طریق ویژگی های آن (ادبی یا موضوعی).

اگر کتابخانه به هدف های بالا برسد، خواهد توانست به پرسش های زیر پاسخ دهد:

•    در کتابخانه چه کتابی با عنوان مشخص وجود دارد؟

•    در کتابخانه چه کتابی از یک نویسنده ی مشخص وجود دارد ؟

•    در کتابخانه در باره ی چه موضوع هایی کتاب وجود دارد؟

•    موضوع هر کتاب چیست؟

•    درباره ی یک موضوع چه کتاب هایی وجود دارد ؟

•    از یک کتاب چه چاپ ها یا ویراست هایی موجود است ؟

•    این ا ثر داستان است یا غیر داستان ؟

با توجه به تعریف و هدف ها، فهرست نویسی شناسنامه ای برای مجموعه ی کتابخانه، شامل کتاب و دیگر شکل های منابع است ودر آن به جزئی ترین مشخصات کتابشناختی که مورد نیاز مراجعه کننده است، اشاره می شود. این اطلاعات کمک می کنند که هر منبع با مشخصات کلی و ظاهری خود از میان دیگر منابع، قابل تشخیص، جداسازی و بازیابی باشد.

برنامه و راهبرد

برای فهرست نویسی باید به چند نکته مانند: نوع کتابخانه و ویژ گی های مراجعان توجه داشت. به طور کلی آنچه که باید در برنامه و راهبرد فهرست نویسی رعایت کرد، به شرح زیر است:

•    نوع کتابخانه: یعنی  تعیین اینکه کتابخانه ، عمومی، تخصصی یا آموزشگاهی است، زیرا میزان دانش، تجربه ها و نوع نیاز مراجعه کنندگان در هر کتابخانه، با کتابخانه ی دیگر متفاوت ا ست . این موضوع بر چگونگی و سطح کار فهرست نویسی تأ ثیر خواهد گذاشت.

•    سامانه ی کتابخانه: شیوه ی اداره  ی مخزن کتابخانه به روش بسته (قفسه ی بسته) یا باز (قفسه ی باز) نیز مهم است، زیرا در شکل اول ، مراجعان ناچارند از برگه دان یا فهرست رایانه ای استفاده کنند. بنابر این، باید به جزئیات بیشتری از اطلاعات کتابشناختی پرداخت. اما در روش مخزن باز چون مراجعان به شکل مستقیم به قفسه ها دسترسی دارند، اطلاعات جزئی کمتر مورد نیاز خواهد بود.

•    امکانات موجود: امکاناتی همچون شمار فهرست نویسان و سطح مهارت و تجربه ی آن ها، میزان بودجه ی کتابخانه و در اختیار داشتن سخت افزار و نرم افزار لازم، بر برنامه ریزی فهرست نویسی در کتابخانه تأثیر زیادی دارد.

قواعد فهرست نویسی:

فهرست نویسی به مفهوم نو، نیاز به قواعدی دارد که تهیه ی فهرست و ثبت مشخصات کتاب ها را هماهنگ و یکدست کند. مجموعه قوانینی با هدف یاد شده و برای راهنمایی فهرست نویس تدوین شده است. به طور کلی، هدف های قواعد فهرست نویسی به شرح زیر است:

الف. ایجاد یکدستی در کتابخانه

•    ایجاد هماهنگی در میان کتابخانه ها

•    کاهش زمان فهرست نویسی

•    آسان کردن استفاده از کتابخانه برای کاربران  ، هنگام استفاده از کتابخانه های دیگر مفهوم نیست. ویراستار

فهرست نویسی شامل سه بخش است:

•    فهرست نویسی تو صیفی

•    فهرست نویسی  تحلیلی

•    رده بندی

فهرست نویسی توصیفی

سرشناسه

فهرست نویسی توصیفی شکل ظاهری کتاب یا هر منبع مطالعاتی را توصیف می کند و به ترتیب شامل: نام پدیدآورنده، تاریخ تولد و درگذشت او، عنوان کتاب، پدیدآورندگان همکار(مترجم؛ تصویرگر؛ ویراستار)، مرتبه ی ویرایش، وضعیت نشر (محل نشر، نام ناشر، تاریخ نشر)، شمار صفحه ها یا جلدها، دیگر مشخصات ظاهری و یادداشت ها  ست. این اطلاعات، بیشتر از صفحه ی عنوان ب دست می آید.                       

 فهرست نویسی تحلیلی

 این اطلاعات پس از فهرست نویسی توصیفی می آید و با آن متفاوت است و به محتوای منبع مطالعاتی و دیگر پدید آورندگان همکار(مترجمان، تصویرگران، ناشران) عنوان و ... می پردازد. مراجعه کنندگان به کمک این شناسه ها می توانند کتاب مورد نظر خود را بازیابی کنند.

رده بندی

هر گاه اشیا برپایه ی نظمی منطقی و  بنابر درجه ی شباهت خود مرتب شوند، به طوری که این نظم سبب شود در کتابخانه، کتاب ها و دیگر مواد کتابخانه بر اساس موضوع یا شکل آن ها کنار هم قرار گیرند، رده بندی انجام شده است. در قفسه های کتابخانه، ناحیه ی درست کتاب بنابر سامانه ی رده بندی تعیین می شود.

سطوح مختلف در فهرست نویسی

 فهرست نویسی بنابر هدف آن و میزان نیاز کتابخانه به ارائه ی اطلاعات به مراجعان برای بازیابی منابع، در سه سطح پیشنهاد می شود.

سطح نخست

برای  کاهش کار فهرست نویسی و صرفه جویی در هزینه ها و استفاده ی آسان تر از آن، بعضی مطالب حذف و به حداقل ا طلاعات کتابشناختی اشاره می شود.

دراین سطح، مواردی همچون عنوان فرعی، تکرار پدیدآورنده، فروست و جزئیات مشخصات ظاهری مانند تصویر، اندازه و... حذف می شود.

دومین سطح

این سطح بیشتر در کتابخانه های تخصصی که به اطلاعات بیشتری نیاز است. این سطح شامل جزئیات بیشتری از سطح اول است.

سومین سطح

این سطح برای توصیف کامل و جامع آثار و بیشتر برای آثاری است که از نظر کتابخانه اهمیت دارند و باید اطلاعات دقیق تری از آن ها به خواننده داده شود. در این سطح به تمام جزئیات کتاب در فهرست برگه اشاره می شود.

منابع و ابزار فهرست نویسی و رده بندی

برای فهرست نویسی کامل و درست، منابع و ابزار گوناگون لازم است که هر کدام در مرحله ای از کار مورد استفاده قرار می گیرند. بدیهی است بدون این منابع کار فهرست نویسی دقیق و کامل نخواهد بود. منابع مورد نیاز همراه با معرفی مختصر به، شرح زیر است:

•    فهرست مستند اسامی  مشاهیر، مولفان

•    فهرست سرعنوان های موضوعی

•    طرح های رده بندی

•    جدول نشانه ی مولف

•    کتابشناسی ملی ایران

•    دیگر منابع کمکی

•    سایت دیگر کتابخانه ها مانند بخش کودکان کتابخانه ی ملی، حسینیه ی ارشاد و ....

آشنایی با اجزای کتاب

جلد: محافظ و پوشش اصلی صفحه های داخلی کتاب، یعنی متن است.

پشت جلد: قسمت مقابل روی جلد را پشت جلد می نامند و بخشی از اطلاعات کتابشناسی را در بر دارد.

روکش جلد: برخی از کتاب ها به ویژه منابع مرجع دارای جلدهای ضخیم به نام گالینگوریا کالینگورهستند. برای محافظت و زیبایی این گونه کتاب ها از روکش استفاده می کنند.

عطف یا شیرازه: آن قسمت از کتاب که دو جلد را به هم متصل می کند و صفحه های اصلی داخل کتاب به آن دوخته یا چسبانده می شوند، عطف یا شیرا زه ی  کتاب نام دارد.

صفحه ی عنوان: صفحه ای است که پیش از آغاز متن کتاب قرار دارد و اطلاعات اصلی کتاب مانند نام پدیدآورنده(گان)، عنوان و عنوان فرعی، نام ناشر، تاریخ نشر، محل نشر، وضعیت ویرایش و تجدید نظر، عنوان مجموعه و شماره ی جلد روی آن نوشته می شود.

پشت صفحه ی عنوان:  دراین صفحه که صفحه ی حقوق هم نامیده می شود، شناسنامه ی کتاب به شکل کامل و بسیار مفصل تر از صفحه ی عنوان می آید.

پیشگفتار: نوشته ی کوتاهی است که بیشتر پس از صفحه ی عنوان و پیش از فهرست مطالب  می آید و نویسنده  در مورد سبب، چگونگی و هدف از تألیف کتاب در آن توضیح می دهد . گاهی پیشگفتار را فرد دیگری  می نویسد.

فهرست مندرجات یا فهرست مطالب: که در آ ن، سرفصل ها و عنوان بخش ها به ترتیب قرار گرفتن در متن با ذکر  شماره  ی صفحه مشخص می شوند.

مقدمه یا دیباچه: اگر چه گاهی ناشر یا نویسنده، عبارت مقدمه و پیشگفتاررا به ناحیه ی  هم به کار می برند، این دو تفاوت هایی با هم دارند.

متن: بخش اصلی و بنیادین کتاب که شامل موضوع و محتوای کتاب است.

واژه نامه: فهرستی از واژه های تخصصی است که در متن کتاب به کار رفته اند و گاهی همراه با برابر نهادهای لاتین یا معانی آن هاست که به ترتیب الفبایی در پایان کتاب می آید.

نمایه ها(فهرست ها): در پایان بسیاری از کتاب های غیرداستان به ویژه کتاب های مرجع، فهرستی از نام ها، مکان های جغرافیایی و موضوع های مورد بحث در کتاب به ترتیب الفبایی و با ذکر شماره ی صفحه، برای بازیابی سریع تر و ساده تر مطالب متن ارائه می شود.

فهرست منابع و مآخذ یا کتابنامه: در پایان بیشتر کتاب های غیرداستان، به نام کتاب ها و منابعی که نویسنده از آن ها برای نوشتن کتاب خود استفاده کرده است، اشاره می شود.

•    فهرست نویسی توصیفی

در فهرست نویسی توصیفی چند ناحیه برای قرار گرفتن اطلاعات کتابشناسی مشخص شده است:

ناحیه ی سرشناسه: انتخاب سرشناسه در فهرست نویسی کار مهمی است. سرشناسه از روی صفحه عنوان انتخاب می شود. اگر کتابی تنها یک نویسنده داشته باشد، نام وی سرشناسه خواهد شد. سرشناسه روی برگه ی فهرست نویسی در تقاطع فاصله ی ۵/۱ سانتی متر از کناره ی بالا و ۲ سانتی متر از کناره ی راست برگه نوشته می شود. برای نوشتن نام پدیدآورنده، نخست نام خانوادگی و سپس نشانه ی ویرگول( ، ) و پس از آن نام کوچک وی می آید.

ناحیه عنوان ( نام کتاب ): عنوان بدون کمترین تغییر از روی صفحه ی عنوان، در خط دوم و در فاصله ی ۳ سانتی متر از کناره ی راست برگه ی فهرست نویسی نوشته می شود.

صالحی، آتوسا، ۱۳۵۱-

          ماشین قشنگ من کاهو/ آتوسا صالحی     

•    ناحیه ی شرح پدیدآورنده(گان): نام پدیدآورنده ی اول به شکل معمولی یعنی اول نام کوچک و سپس نام خانوادگی، پس از ناحیه ی  عنوان تکرار می شود.

ناحیه ی ویرایش: اگر در متن اثر تغییراتی از نظر کمی یا کیفی و حتی شکل داده شود، اثر ویرایش شمرده می شود. در چنین مواردی به آن اشاره خواهد شد.

ناحیه ی وضعیت نشر: اطلاعات این قسمت از صفحه ی عنوان، پشت صفحه ی عنوان (صفحه ی حقوق) یا پشت جلد به دست می آید. اطلاعات این بخش شامل: محل نشر، ناشر و تاریخ نشر است و باید هنگام نوشتن، همین ترتیب را رعایت کرد.

•    تهران: مروارید، ۱۳۸۳ .

ناحیه ی مشخصات ظاهری:  این قسمت شامل صفحه شمار، تصویر، عکس، جدول، نقشه و ... است و در سطر بعد، پس از قسمت وضعیت نشر و با فاصله ی ۳سانتی متر، یعنی از زیر عنوان نوشته می شود.

۳۲ ص. : مصور (رنگی )

ناحیه ی سلسله انتشارات یا فروست: فروست، عنوان مشترکی ا ست که ناشر برای یک سلسله از آثار خود یا شماری از آثار جداگانه که از نظر موضوع به هم وابسته اند و ناشر آن هارا به دنبال هم منتشر می کند، به کار می برد. اگر کتابی دارای فروست باشد، پس از مشخصات ظاهری و نشانه ی نقطه خط تیره ( .- ) و در داخل کمانک، نام مجموعه ی همراه با شماره ی آن ( اگر داشته باشد) نوشته خواهد شد.

 مانند : ۸۰ ص. : مصور ( رنگی ) .- ( آشنایی با نجوم؛ ۵) 

ناحیه ی یادداشت: دیگر اطلاعات کتاب، هر یک در سطر جداگانه و به ترتیب زیر در ناحیه ی  یادداشت نوشته می شود: مانند :بها، شابک، گروه سنی و ...

فهرست نویسی تحلیلی: 

این بخش که به تعریف آن پیش از این نیز اشاره شده است، شامل: موضوع و دیگر شناسه ها (شناسه ی افزوده) است. در این بخش که بلافاصله پس از قسمت یادداشت ها قرار دارد، اول موضوع های کتاب با فاصله ی۳ سانتی متر از کنار برگه در سطر جدیدی نوشته می شوند. انتخاب موضوع یعنی تعیین واژگان یا عبارت هایی که گویای محتوای کتاب باشند، کار دقیق و پراهمیتی است. شمارموضوع ها بستگی به زمینه های مورد بحث در کتاب دارد و سرعنوان  های موضوعی به کمک فهرست تهیه می شوند.  موضوع ها با عدد نمایش داده می شوند. برای کتاب های کودکان،  موضوع های زیاد پیشنهاد نمی شود، اما فراموش نشود که کتابدار نباید به سلیقه ی خود عبارت ها یا واژگانی را به عنوان موضوع انتخاب کند، زیرا سبب ناهماهنگی در کتابخانه و سر درگمی مراجعه کنندگان می شود، مانند:

لایولی، نیلوپ، ۱۹۳۳- چند روز با  پدربزرگ/ پنه لوپه لایولی؛ مترجم فرمهر منجزی؛ تصویرگر پل هاروارد.  – تهران : پیدایش، ۱۳۸۶ .

        ۸۴  ص. : مصور.

  شابک X –-۹۶۴۷۹۴۰۲۲

داستان های اجتماعی. ۲. داستان های ماجرایی  الف. هاروارد، پل، تصویرگر ب. منجزی، فرمهر، مترجم.  ج. عنوان

۳۰۰ دا

چ۳۴۶ل/

در ادامه ی مو ضوع ها، شناسه های دیگر (شناسه  ی افزوده) نوشته می شوند. منظور از شناسه های دیگر، نام  نویسندگان همکار، مترجم یا مترجمان، تصویرگر(ان)، سازمان هایی که نقش مهمی در تهیه ی اثر دارند یا دولتی هستند و دیگر افرادی است که در قسمت شرح پدیدآورنده(گان) به آن ها اشاره شده است. این شناسه ها با حروف(ابجد) نمایش داده می شوند. پس از آوردن نام ها تنها واژه ی عنوان نوشته خواهد شد، نه عنوان کامل کتاب. این واژه برای این آورده می شود که در تهیه برگه های دیگر به یاد داشته باشیم که یک برگه ی عنوان نیز برای بازیابی عنوان از سوی مخاطب فراهم شود.

شمار برگه ها: اگر کتابخانه با سیستم دستی اداره می شود، لازم است برای آسانی بازیابی منابع، برگه های دیگری هم تهیه شود، که شمار آن به تعداد موضوع ها و شناسه های دیگر فهرست تحلیلی بستگی دارد و برگه های اضافی به ترتیب زیر خواهد بود.

برگه ی مادر، برگه ی عنوان، رف برگه، برگه های موضوع، برگه ی شناسه های افزوده.

•    رده بندی

 تعریف و هدف: رده بندی عبارت است از سازماندهی هر نوع شیء، اندیشه، کتاب و دیگر مواد که دارای ویژگی مشترک اند، یا بر پایه ی شباهت ها و تفاوت ها منظم می شوند. این ویژگی مشترک میان آن ها می تواند از نظر اندازه، رنگ، نوع، شکل، محتوا یا ... باشد. رده بندی در کتابخانه، ناحیه ی درست کتاب در قفسه های کتابخانه را بنابرسامانه ی رده بندی تعیین می کند.

 به طور کلی رده بندی در کتابخانه به دو دلیل انجام می شود:

•    ایجاد ارتباط منطقی میان یکایک منابع موجود در کتابخانه بر پایه ی موضوع

•    دستیابی آسان خواننده به کتاب مورد نظر خود در کوتاه ترین مدت

انواع رده بندی

کتاب ها ی یک مجموعه را می توان بنابر ویژگی های زیر مرتب کرد:

•    شماره ی ثبت

•    قطع واندازه

•    شکل (فرم)

•    مولف

•    تاریخ انتشار

•    موضوع

•    گروه سنی

•    ترکیب دو یا چند ویژگی یاد شده

دو نوع رده بندی زیر از فراگیر ترین و کاربردی ترین رده بندی ها ی جهان هستند:

•    رده بندی دیویی یا رده بندی دهدهی اعشاری

•    رده بندی کنگره یا رده بندی ا ل. سی.

البته در کتابخانه های کودکان و آموزشگاهی به جز این دو گونه رده بندی، می توان راه های دیگری هم برای مرتب کردن کتاب ها و مواد خواندنی به کار برد که به آن ها اشاره خواهد شد. ناگفته نماند زمانی یک رده بندی درست انجام می شود که موضوع مناسب برای کتاب انتخاب شود. به همین سبب باید در انتخاب موضوع (ها) دقت لازم به کار رود. به یاد داشته باشید شماره ی رده بندی همیشه بر پایه ی موضوع اول (اصلی) کتاب که مهم ترین و جامع ترین موضوع است، تعیین می شود.

•    رده بندی دیویی

این رده بندی را کتابداری به نام ملویل دیویی بین سال های ۱۸۷۳ و ۱۸۷۶ تدوین کردودر حال حاضر در بیشتر کتابخانه های عمومی، آموزشگاهی ودر بیش از نیمی از کتابخانه های دنیا به کار می رود. این رده بندی، ساختار سلسله مراتبی دارد، یعنی وابستگی موضوع ها به هم از کل به جزء است و یک نظام رده بندی اعشاری هم هست.

در این رده بندی تنها از اعداد سه رقمی بین  ۰۰۰– ۹۹۹ یعنی ۱۰۰۰عدد استفاده می شود. تمام دانش بشری در این هزار رقم به ده موضوع گسترده بخش می شود و هر موضوع دارای ۱۰۰ شماره است.

رده بندی دیویی که نشان دهنده ی ۱۰ رده ی اصلی و شماره هر یک است:

سپس هررده ی اصلی به ده بخش دیگر تقسیم می شود که به وسیله ی رقم دوم یا دهگان نشان داده می شود. 

برای بار سوم نیز هر یک از این ده بخش به نوبه ی خود به ده بخش دیگر تقسیم می شود.

در نمونه، اعدادی که موضوع ندارند برای موضوع هایی که در آینده  مطرح می شوند پیش بینی شده است.

پس از آن، در صورت نیاز و جزئی تر شدن موضوع، رده بندی به شکل اعشاری گسترش می یابد.

این رده بندی برای کتابخانه هایی که مجموعه ی آن ها از پانصد هزار عنوان تجاوز نکند مناسب است. کتابخانه هایی هم که تا سه هزار عنوان کتاب دارند، بهتر است از خلاصه ی دوم و سوم دیویی استفاده کنند. اما پیشنهاد می شود اگر مجموعه ی آن ها بیش از سه هزارعنوان است یا پیش بینی می کنند در آینده ی نزدیک به بیش از سه هزار عنوان می رسد، از خلاصه ی رده بندی دیویی که به فارسی ترجمه شده است استفاده کنند.

با توجه به ناحیه ی گاه برخی موضوع ها در ادبیات کشور ما، کتابخانه ی ملی ایران بنا بر رده بندی دهدهی دیویی به تهیه و انتشار کتاب های رده بندی با نام گسترش فارسی برای بعضی موضوع ها مانند: اسلام، زبان، ادبیات و تاریخ و جغرافیا پرداخته است. در چیدمان کتاب ها بر پایه ی رده بندی دیویی، نخست ۳ عدد صحیح و سپس اعداد اعشاری بعد از آن در نظر قرارگرفته می شود:

۷۳۱/ ۹۷۳ (۶)    ۰۳ ۷۳/ ۹۷۳ (۵)   ۷۳/ ۹۷۳ (۴)     ۷ / ۹۷۳ (۳)     ۶۹ /   ۹۷۳ (۲)    ۶  /  ۹۷۳ (۱)

در رده بندی کتاب های داستانی کودکان، پیشنهاد می شود که از دو حرف " دا "  که از واژه ی داستان گرفته شده است، استفاده شود. البته مدتی است که کتابخانه ی ملی ایران افزون بر ا نشانه ی " دا " از شماره ی دیویی هم که به موضوع  اول کتاب داده شده است، استفاده می کند.                                                                                           اما برای کتاب های داستان نوجوانان تنها از شماره ی دیویی استفاده می شود.

در بعضی کتابخانه ها درکنار شماره ی دیویی، بر چسب های رنگی هم به کار می برند. بدین تر تیب که اول به هر یک از موضوع ها ی ده گانه ی دیویی یک رنگ تعلق داده می شود و سپس به هر یک از گروه های سنی چهار گانه (الف، ب، ج، د) در هر موضوع هم رنگ دیگری اختصاص می یابد (رنگ گروه های سنی در تمام موضوع ها ثابت خواهد بود). پس درهر کتابی، هم به موضوع و هم به گروه سنی، رنگ جداگانه ای اختصاص می یابد. برای نمونه، رنگ زرد برای موضوع علوم و برچسب نارنجی برای گروه سنی تعیین شده است، در نتیجه، استفاده از دو بر چسب زرد و نارنجی، نشان دهنده ی کتاب علوم برای گروه سنی ب است.

 البته گاهی در برخی کتابخانه های کودک ، شیوه ی زیر را کهکمابیش به روش بالا شبیه است،  به کار می گیرند.

 در این کتابخانه ها برای هر موضوع (۱۰ رده ی اصلی دیویی) یک برچسب رنگی تعریف شده است که در بالای شماره  ی رده بندی روی برگه ی فهرست نویسی و جلد کتاب چسبانده می شوند. این شیوه به ویژه برای کتابخانه هایی که مخاطبان آن ها خردسالان و کودکان پیش دبستانی(۲-۶ سال) هستند، مناسب است. در کتابخانه های آموزشگاهی و عمومی با مخاطبان دبستانی ( ۷- ۱۰ سال) می توان از ترکیب برچسب رنگی و شماره ی دیویی استفاده کرد. در این گونه کتابخانه ها پیشنهاد می شود برای سه دسته  ی :داستان، غیرداستان و شعر ۳ برچسب رنگی تعریف شود و در بالای شماره ی رده بندی کتاب چسبانده شود. برخی کتابخانه های عمومی که اعضا ی آن ها از گروه های سنی متفاوت هستند، افزون بر برچسب های رنگی موضوعی از برچسب های رنگی با شکل متفاوت، برای جداسازی کتاب های گروه های سنی مختلف استفاده می کنند (۲-۶ سال، ۷- ۱۰ سال، ۱۱- ۱۶ سال). در هر دو روش، تهیه و نصب راهنمای برچسب های رنگی در نزدیک ترین محل به مجموعه ی کتابخانه، برای آگاهی مراجعه کنندگان الزامی است.   

نشانه ی مولف: چون در کتابخانه، کتاب های هم موضوع بسیار وجود دارند، برای جداسازی آن ها و سرعت  در یافتن کتاب مورد نظر، باید نشانه ی مولف به کار برد ، به این ترتیب که افزون بر شماره ی رده بندی، باید نشانه ی مولف و اثر را هم اضافه کرد. این کار به دو شکل انجام می شود:

•    با توجه به حجم قابل توجه کتاب و دسترسی کتابدار به کتاب " نشانه مولف سه رقمی" چنین  اجرا می شود:

نخست حرف اول نام نویسنده نوشته می شود و در کتاب" نشانه مولف..." نزدیک ترین حرف  هارا به نام نویسنده جست وجو و عدد مقابل آن نام انتخاب می شود و در برابر حرف اول نام نویسنده و پس از آن حرف اول کتاب  نوشته می شود. این حرف ها و اعداد از چپ به راست نوشته و خوانده می شوند:

ماده شیر سرکش از تامورا پیرس ترجمه پروین جلوه نژاد "م ۹۱۴ پ"  که حرف "پ" حرف اول نام خانوادگی نویسنده و عدد "۹۱۴" با استفاده از کتاب نشانه مولف به دست آمده، شماره ی نویسنده و حرف "م" حرف اول عنوان کتاب است.

•    اگر کتابدار، کتاب "نشانه مولف سه رقمی" را در اختیار نداشته باشد، نخست یک، دو یا سه حرف اول نام خانوادگی نویسنده و پس از خط تیره، حرف اول عنوان کتاب هم نوشته می شود. نمونه  ی بالا با استفاده از این شیوه چنین خواهد شد:  پ ی -  م . این حرف ها از راست به چپ نوشته و خوانده می شوند.  

به این تر تیب، دو کتاب هم موضوع با دو نویسنده ی مختلف از هم جدا می شوند. مجموعه ی شماره رده بندی و نشانه ی مولف را شماره ی بازیابی یا شماره ی راهنما می نامند. کتاب هایی که دارای چند نسخه یا چند جلد یا تاریخ های مختلف ویرایش هستند، باید این موارد را به شماره ی بازیابی اضافه کنند. 

استفاده از فیپا:  به کتابخانه هایی که به منابع و ابزار فهرست نویسی و رده بندی یا نرم افزار کتابخانه دسترسی ندارند، پیشنهاد می شود که از روی فیپا، اطلاعات مربوط را به برگه ی فهرست نویسی منتقل کنند و اگر اطلاعات کتابشناختی به شکل خطی نوشته شده بود، باید هنگام نوشتن روی برگه و مطابق آنچه پیش تر گفته شد، شکل آن را تغییر دهند. این اطلاعات باید با کتاب هم مقایسه شود.

•    برای فهرست نویسی بهتر است از فیپا استفاده کرد و اگر کتابی قدیمی بود و فیپا نداشت، کتابدار باید یک کار بنیادی انجام دهد.

•    پیشنهاد می شود در کتابخانه های کوچک و آموزشگاهی  به ویژه دبستانی تنها  سطح نخست به کار گرفته شود.

فصل دوم : فهرست نویسی بنیادی

       1  -   فهرست نویسی بنیادی ، ایجاد برگه فهرست نویسی برای ماده مورد نظر در زمانی است که سابقه فهرست نویسی برای آن در فهرست کتابخانه و منابع دیگر فهرست نویسی پیدا نشده باشد .

2-      فهرست نویسی بنیادی ، شامل فهرست نویسی توصیفی و فهرست نویسی تحلیلی می باشد.

3-   قواعد فهرست نویسی انگلو امریکن برای فهرست نویسی سه سطح تعیین کرده است که عبارتند از : سطح اول ( پایه ) – سطح دوم ( متوسط) – سطح سوم ( مفصل ترین سطح )

4-   چنانچه سازمان یا موسسه ای مسوولیت پدیداوردن اثر را داشته باشد، نام آن سرشناسه اصلی را تشکیل می دهد. در این صورت باید از نام قرار دادی سازمان یا موسسه استفاده کرد مانند یونسکو به جای سازمان علمی فرهنگی و آموزشی سازمان ملل .

5-   عنوان زمانی سرشناسه قرار می گیرد که : الف ) کتاب پدید آورنده مشخصی نداشته باشد  ب) مجموعه مقالات ویرایش شده باشد ، کنفرانس ها ، کتاب ساده شده آموزش زبان ، متن کتاب مقدس ج) زمانی که کتاب بیش از 3 نویسنده داشته باشد.

6-      ارجاع «نگاه کنید» :  این ارجاع در ذیل موضوعی که با حروف سیاه چاپ شده با علامت × مشخص شده است.

7-   ارجاع «نیز نگاه کنید» : استفاده از این ارجاع در فهرست الفبایی سرعنوان های موضوعی فارسی به خاطر جبران نقصی است که از پراکندگی موضوع ها در چنین فهرستی به وجود می آید. بنابراین ارجاع« نیز نگاه کنید » باید نماینده موضوع های مرتبط با موضوع اصلی باشد. علامت اختصاری این ارجاع « ن ن » می باشد .

8-   « ن ن » علامت « نیز نگاه کنید» برای موضوعات جزئی تر است . و «× ×» علامت « نیز نگاه کنید» برای موضوعات کلی تر می باشد.

9-      تقسیم فرعی با علامت « ـــــــــ » مشخص می شود .

10-  تقسیم فرعی دوره ای دوحالت دارد: الف) مربوط تاریخ کشورها  ب) تعداد نشریات

فاطمه تیموریان

 

 

بنام خدا

با عرض سلام

معرفی انواع فرمت ها

معرفی WMV

فایلهای WMV مختصر کلمات Windows Media Video می باشد که روشی برای کد گذاری ویدئو ها توسط مایکروسافت به وجود آمده است . WMV از تکنو لوژی ASF یا Advanced System Format استفاده می کند و توسط نرم افزارهای M Player   یا Windows Media Player در سیستم عامل های Windows و Macintosh قابل اجرا و دیدن هستند . WMV   می تواند در داخل فرمت های ASF و AVI قرار گیرد . صدا در آن به صورت فرمت WMA ذخیره می شود . WMA دارای ویرایش های مختلفی می باشد که مهمترین آنها ویرایش های 7 و 8 و 9 می باشند البته ویرایش 7 و 8 براساس Mpeg4 ایجاد شده اند و در سازمان SMPTE ثبت شده اند اما ویرایش 9 که بهترین آنها میباشد دارای کد گذاری مخصوص به خود بوده و به صورت یک استاندارد بین المللی شناخته می شود

معرفی Mpeg – 1

Mpeg -1 ترکیبی از کد گذاری و فشرده سازی های صوت و ویدئو می باشد . عموما از Mpeg -1 برای Video CD استفاده می شود و کمتر پیش می آید که از آن برای DVD استفاده کنند زیرا که کیفیت و سرعت انتقال داده آن برابر با نوارهای VHS است . اصولا Mpeg -1 برای انتقال دادن 5/1 مگا بیت در ثانیه طراحی شده است .

 

 با این مقدار می توان ویدئو هایی با کیفیت 240 * 352 – 97/29 فریم در ثانیه یا 288 * 325 و 25 فریم در ثانیه بدست آورد . از معایب بزرگ Mpeg -1 این است که تصاویر را به صورت پشت سر هم کد گذاری می کند و توان ترکیب پیچیده آنها را ندارد . بنابر این قابلیت فشرد ه سازی آن کم است .

معرفی Mpeg -2

Mpeg -2 استاندارد پیشرفته تر Mpeg -1 می باشد  Mpeg -2 استفاده گسترده ای در تلویزیونهای دیجیتال کابلی ، آنتنی یا ماهواره ای دارد . هم چنین فرمت اصلی فیلمهای DVD نیز می باشد . Mpeg -2 توانایی الحاق متن یا برنامه های راهنما برای پخش کننده را همراه صوت و تصویر دارد . یک فایل Mpeg -2 از چندین بخش تشکیل شده است یک بخش آن برنامه پخش نام دارد که با توجه به پخش کننده اطلاعات را بطور مناسب انتقال می دهد . بخش دیگر Video Part نام دارد که مشابه Mpeg -1 می باشد با این تفاوت که توان فشرده سازی تصاویر به صورت ترکیبی را دارد . هم چنین Mpeg -2 قادر به انتقال اطلاعات کمتر از  مگا بیت در ثانیه نمی باشد . اطلاعات صوتی Mpeg -2 مشابه با Mpeg -1 می باشد با این تفاوت که به دو کانال استریو محدود نمی باشد و می تواند صوت را به صورت دالبی ذخیره کند .

معرفی Mpeg -4

استاندارد Mpeg -4 در سال 1998 معرفی شد و کاربرد بسیاری در وب ، CD ، تلفن های تصویری ، و پخش تلویزیونی پیدا کرد . Mpeg -4 ترکیبی از استاندارد های Mpeg -1 و Mpeg -2 می باشد بعلاوه چندین قابلیت دیگر از جمله : VRML برای رندر کردن تصاویر سه بعدی ، شی گرا بودن استفاده از فرمت AAC برای صوت و غیره . بخاطر شی گرا بودن این استاندارد می توان تعیین کرد که فایل ما دارای کدام قابلیت ها باشد بنابراین تمامی فایلهای Mpeg -4 یکسان و تحت یک استاندارد نیستند از دیگر مزایای Mpeg -4 این است که می تواند رابطه ای دو جانبه با کاربر برقرار کند و با توجه به نیازهای کار خواصی را فعال یا غیر فعال کند این مزیت کاربرد بسیاری در وب و شبکه ها دارد .

معرفی 3GP

3GP یک فرمت ساده شده از Mpeg -4 می باشد و طوری بهینه سازی شده است تا مناسب پهنای باند و سایز کم باشد و عمده کاربرد آن در تلفن های موبایل می باشد . 3GP   دارای دو نوع فرمت اصلی است  . 3GPP که مناسب موبایل هایی با تکنولوژی GSM است پسوند این فرمت 3GP است  . فرمت دیگر 3GPP2 است که مناسب موبایل هایی با تکنولوژی CDMA است و پسوند فایلهای آن 3G2 است . اکثر موبایل های امروزی قادر به پخش 3GP می باشد ضمن اینکه ذخیره تصاویر ویدئویی توسط دوربین های موبایل نیز در همین فرمت انجام می شود .

معرفی MOV

Quick Time یک چارچوب برای فرمت های مولتی مدیا از طرف شرکت Apple می باشد . Quick Time می تواند شامل صوت ، فیلم ، متن ، انیمیشن های تعاملی و غیره باشد . در صورتی که از Quick Time برای تصاویر ویدئویی استفاده شود آنرا در فایلی با پسوند MOV ذخیره می کنند . برای مشاهده MOV نیاز به Quick Time Player می باشد . از سال 1991 که اپل اولین ویرایش Quick Time را ارائه کرد تاکنون چندین ویرایش برای سیستم عامل های Macintosh و Windows ارائه شده است که آخرین آنها ویرایش VX می باشد .

معرفی AVI

AVI مخفف کلمات Audio Video Interleave می باشد و در نوامبر 1992 توسط مایکروسافت عرضه شد و به دلیل انعطاف پذیری در اغلب دستگاه ها قابل استفاده است . هم چنین در 1996 گروه Matrix Open DML توسعه ای در این فرمت داد که اغلب به عنوان AVI 2.0 شناخته می شود . به دلیل این که فرمت AVI قدیمی می باشد وقتی در آن از کد گذاری پیشرفته ای مانند Mpeg -4 استفاده می کنیم حجم و پرو سس کار به طور غیر ضروری افزایش می یابد . بنابراین در بعضی امور مانند اشتراک فایل مشکلاتی به وجود %D);"> آنرا نصب کرد . این Plug – in به صورت رایگان �);">DIVX را معرفی کرد که تلفیقی موفقیت آمیز از AVI و DIVX بود .

معرفی SWF

SWF فرمت فایل های نرم افزار Flash می باشد . نرم افزار Flash متعلق به شرکت Adobe می باشد که قبل از این در اختیار شرکت Macro Media بود . اصولا SWF برای ایجاد انیمیشن های کم حجم می باشد که کاربرد زیادی در Web ، منوی DVD ها و آگهی های بازرگانی دارد . تفاوت عمده ای که SWF با دیگر فرمت های ویدئویی دارد این است که فرمت های دیگر اطلاعات تصویر را به صورت Pixel به Pixel ذخیره می کنند اما SWF تصاویر را به صورت فرمولهای ریاضی تعریف می کند و این باعث کاهش اندازه فایل می شود . به همین دلیل SWF بیشتر برای انیمیشن ها و متون کاربرد دارد .

برای مشاهده فایلهای فلش باید Plug – in آنرا نصب کرد . این Plug – in به صورت رایگان در سایت Adobe موجود می باشد .

معرفی VOB

VOB مخفف کلمات DVD – Video Object Base است و شامل اطلاعات ویدئویی ، متن و منو برای یک DVD می باشد . فرمت VOB بسیار به Mpeg – 2 نزدیک است به طوری که اگر پسوند فایل را از VOB به  Mpeg تغییر دهیم هم چنان قابل استفاده و اجرا است . برای ساخت DVD با استفاده از VOB باید اطلاعات دیگری به آن اضافه شود که این کار به راحتی توسط Nero یا Roxon انجام می شود . در نهایت فرمت VOB قابل استفاده در تمامی سیستم های عامل می باشد .

                                  با تشکر- حسن نصیری

 

توییتر

}        تاریخچه

}        توییتر شبکه های اجتماعی ، مستقر در سان فرانسیسکو ، کالیفرنیا ، همچنین داشتن سرورها و دفاتر در سن آنتونیو ، تگزاس و بوستون، است. شرکت توییتر، در ابتدا در کالیفرنیا بود ، از زمانی که توسط جک دورسی در مارس 2006 ایجاد و راه اندازی شد،این وب سایت از شهرتی جهانی برخوردار بود و تخمین زده اند بیش از 200 میلیون کاربر فعال، مولد 65،000،000 توییت و جابه جایی بیش از 800.000 جستجو نمایش داده شد است.گاهی به عنوان "اس ام اس از اینترنت" توصیف میگرد.

}        توییتر چیست؟

یک سیستم میکروبلاگینگ است که مدتی طیف زیادی از مخاطبین را به خود علاقمند کرده است . منظور از میکروبلاگینگ یعنی یه جور وبلاگ است اما از نوع خیلی کوچک !
توییتر به معنای چهچهه یا آواهایی متناوب است. ولی بر خلاف معنای اسم توییتر،رسم در تویتر نوشتن است آنهم کوتاه و مختصر .

ایده اصلی این سایت ساده است و جالب :
چه کار می‌کنید؟(What are you doing) است ! همین !

}        توییتر کاربران را به ارسال و خواندن پست های مبتنی بر متن تشکیل شده تا 140 کاراکترکه توییت نامیده می شود قادر می سازد ، که در صفحه پروفایل کاربر نمایش داده میشود. توییت برای عموم قابل مشاهده است، هر چند می تواند تحویل فرستندگان پیام را به تنها پیروان خود محدود کنند.

}        یکی از پرکاربردترین سرویس ها جهت برقراری ارتباط سریع بین گروهی از افراد یا شبکه ها است و در حال حاضر از کاربرد و رشد حیرت انگیزی بویژه در مباحث مربوط به کنترل رفتار و پایش نظرات مشتریان در دنیای آنلاین برخوردار است.

}        شما می توانید به رایگان در سایت ثبت نام کنید و بعد از تویتر کنید!

راه های تویتر کردن هم متنوع است:

۱. به وسیله موبایل
۲. به وسیله وارد شدن به صفحه خانگی
۳. به وسیله m.twitter.com برای گوشی موبایل
۴. توسط برنامه های تویپر

شما می توانید مطالب افرادی که می خواهید را پیگیری کنید و اجازه دهید دیگران هم نوشته های شما را پیگیری کنند !

موضوع در نگاه اول خیلی ساده است اما ...

اجرای خوب همین ایده ی ساده توانسته بیش از دها میلیون نفر را در سراسر دنیا به خودش جذب کند .

}       
اگر دوست داشتید بجای نوشته های کوتاه خود صدایتان را در تویترتان قرار دهید
باید سری به http://chir.ps بزنید . آنوقت به سادگی

می توانید صدای خود را ضبط کنید و برای تویتر بفرستید .

کشورهای مختلف ، افراد مختلف با تویتر مثل چیزهای جدید

 دیگر برخوردهای متفاوتی کرده اند .
ایران آنرا فیلتر کرده است !
اما در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا از تویتر علاوه بر سرگرمی استفاده های نو آورانه ی جالبی پیدا میکنند تا جایی این روزها جای تویتر در طرح آموزشی کاملا جدی است و از آن واقعا برای آموزش استفاده می کنند !

}        اعضا صدای جیر جیر می توانند از طریق وب سایت توییترکه سازگار با برنامه های کاربردی (مانند برای تلفن های هوشمند) است چه درخارج و یا توسط پیام کوتاه در کشور خدمات (پیام کوتاه) را در دسترس افراد خاصقرار دهد . در حالی که سرویس رایگان است، دسترسی به آن را از طریق پیام کوتاه ممکن می سازد و هزینه های ارائه دهنده خدمات تلفن متحمل میشود.

}        مطالب صدای جیر جیر
  اخبار
  هرزنامه
  خود ارتقاء
  سخن نامفهوم گفتن بی معنی
 

ویژگی توییتراین است که برای اولین بارمحبوبیت خود را در بین  سنین  12-17سال ودر زمینه کسب و کار و رسانه های خبری در درجه اول جذب کاربران مسن تر به دست اورد
توسط یک گروه بین المللی از محققان ، "اندازه گیری
کاربر نفوذ در توییتر توسط انجمن برای پیشرفت هوش مصنوعی منتشر شده است ، از نفوذ برخی از 6،000،000 کاربران در سال 2009 یافته اند: 1) بیشتر کاربران توییتر متصل هستند و نه لزوما با نفوذ ترین ؛2) در طی یک دوره 15 - روز دریافته اند به طور متوسط 20،000 50،000 دقیقه وقت خود را در این مجموع گذرانده اند.

}        مالی
دفتر مرکزی توییتر واقع در سان فرانسیسکو در بیش از795 درآمریکا $ 57،000،000 بودجه و سرمایه گذاری و رشد سرمایه داشته است، تعداد دقیق به صورت علنی افشا  نشده است. اول شایع است بین $ 1،000،000 و 5،000،000 $ بوده است دور دوم  بودجه در سال 2008 برای $ 22،000،000 و دور سوم ان در سال 2009  $ 35،000،000 از سازمانی مبادرت به همکاری وسرمایه همراه با مقدار نامعلومی از سرمایه گذاران دیگر از جمله اتحادیه مشارکت میدان ،اسپارک سرمایه با این شرکت کرده اند.

}        در ماه مه سال 2008 ، استاندارد صنعت اشاره کرد که در دراز مدت توییتربا کمبود درآمد  زنده می ماند. عضو هیئت مدیره تاد پیش بینی کرد که این شرکت می تواند از تجارت الکترونیک سود محدود ببرد ، و اشاره کرد که کاربران ممکن است مایل به خرید اقلام به طور مستقیم از توییترباشد در حال حاضر این امکان فراهم شده و  توصیه های محصول و تبلیغات نیز انجام شده .

}        در ژوئیه 2009 ، برخی از درآمد توییتر و کاربر که درحال رشد بودند به طور غیرقانونی توسط هکر منتشر شد. اسناد 2009 درآمد از 400.000 $ در سه ماهه سوم و 4،000،000 $ در سه ماهه چهارم همراه با 25 میلیون کاربر تا پایان سال  پیش بینی شده بود. پیش بینی برای پایان سال 2013 بودند 1540000000 $ درآمد ، $ 111،000،000 در درآمد خالص ، و 1000000000 کاربران. اطلاعی در مورد چگونگی برنامه ریزی توییتر در جهت تحقق آن منتشر شد. در پاسخ ، توییتر از بنیانگذاران Biz سنگ چاپ پست وبلاگ نشان می دهد امکان اقدام قانونی علیه هکر وجود ندارد.

}        اکثر کاربران برای انتشار پست وبلاگشان به تویتر،از فرندفید یا سرویس دیگری به نام twitterfeed استفاده می کردند.

}        گوگل امروز در وبلاگ خود ،خبر ازاضافه شدن ویژگی جدیدی به فیدبرنر داد که با فعال کردن آن میتوان آخرین پست های وبلاگ را به صورت خودکار به تویتر ارسال کرد.

}        شاید این امکان بعدها توسط گوگل برای فیس بوک و یا سایر سرویس های اجتماعی هم فعال شود.

}        هم‌زمان با تولد 4 سالگی تویتر که دقیقاً با روز اول عید نوروز ما مصادف بود حمله های کوچک به کاربران تویتر همچنان ادامه دارد و با این همه تبلیغات هنوز کاربران گرفتار اینگونه حملات می‌شوند . در جدیدترین حمله , کاربران پیام خصوصی با مزمون “You’re on here?” دریافت می‌کنند که در ادامه آن لینکی است که اگر برروی آن کلیک کنید به سایتی هدایت می‌شوید که دارای نام mhansenhome است و در آن نوشته شده که someone posted on their blog about you ( کسی درباره شما در وبلاگش چیزی نوشته ) .

}        تویتر این‌روزها به آن درجه از محبوبیت و گستردگی کاربران رسیده که ده‌ها سایت دیگر، امکانات جانبی و حاشیه‌ای مرتبط با آن ارائه می‌کنند. توییت‌ویل (TweetWheel) یا چرخ‌تویتری، تصویری از موقعیت کاربر، نحوه تعاملات و ارتباطاتش در توییتر ارائه می‌کند.
تویترفید (TwitterFeed) به کاربران امکان می‌دهد خروجی‌های فید را به تویتر خود اضافه کنند. تویرل (Twhirl) امکان استفاده همزمان از چند حساب کاربری، جستجو در توییت‌های دیگران و چند سرویس دیگر را به کاربران ارائه می‌کند.

}        تویت‌ساو (TwitSay) پیام‌های صوتی کاربران را با تلفن به تویتر می‌فرستد. تویت‌پیک (TwitPic) ابزاری برای آپلود کردن عکس است. تویت‌می‌دیس (TwitterMeThis) وسیله‌ای برای بازاریابی تویتری است. تویت‌لیتر (TweetLater) سرویسی برای مدیریت پست‌های تویتر کاربران است. تویدیکت (Twiddict) به کاربران کمک می‌کند تا با مشکلات و خطاهای تویتر و قطعی‌های آن مقابله کنند. چه کسی را دنبال کنم (WhoShouldIFollow) سایتی است که به کاربران پیشنهاد می‌کند چه کسانی را به لیست دوستان تویتر‌شان بیفزایند

}        . تویتر‌گرم (TwitterGram)، ابزاری برای ارتباط فایل‌های صوتی کاربران و تویتر است. تویترلی(twittURLly) ابزار گردآوری لینک‌های ارسال شده به تویتر است. علاوه بر این سایت‌ها، علاقه‌مندان به تویتر، نرم‌افزارها، افزونه‌ها و امکانات جانبی دیگری را هم برای تویتر ایجاد کرده‌اند تا قابلیت‌های آن‌را گسترش دهند.

}        تب تند تویتر در ایران

}        استقبال کاربران ایرانی و مخصوصا اجتماع آنلاین وبلاگ‌نویسان ایرانی از تویتر بسیار گسترده بوده است. اگر روزگاری استفاده از چت‌روم‌های یاهو، ایام دیگری داشتن وبلاگ‌ و مدتی پس از آن حضور در «اورکات» در بین کاربران ایرانی «مد» شده بود، امروز حضور در تویتر «تب» جدید جامعه آنلاین ایرانی است.

}        کاربران ایرانی علاوه بر کابردهای جهانی تویتر، برای این سرویس قابلیت جدیدی تعریف کرده‌اند و از آن به عنوان اتاق گفت‌وگوی عمومی استفاده می‌کنند.

}        ایرانی‌های «تویترباز» حالا زبان مخصوص خودشان را دارند و اصطلاحات جدیدی را برای استفاده از تویتر ایجاد کرده‌اند. «توئیتیدن» و «فالو کردن» از جمله این اصطلاحات هستند. هر تازه‌واردی به دنیای تویتر باید مدتی را صرف کند تا برای برقراری ارتباط با دیگر کاربران، علاوه بر زبان فارسی اصطلاحات تویتری را هم یاد بگیرد. راه‌اندازی سایتی با عنوان خبرگزاری تویتر (ttffnews) هم از جمله دیگر اقداماتی است که تنها از کاربران فارسی زبان برمی‌آید.

}        بولتن نیوز: وزارت خارجه امریکا در یک اقدام بی سابقه از چندی قبل اقدام به راه اندازی سایت اجتماعی "تویتر فارسی"

}        نموده اند و امیدوار هستند که بتوانند از این طریق به شبکه اجتماعی ایرانیان راه پیدا نمایند.
حساب سایت تویتر فارسی بنام "یو-اس-ای در فارسی" وزارت خارجه امریکا انتشار یافته است اعلام می کند که " ما می خواهیم در مکالمات شما شرکت کنیم" و دومین و سومین پیامهای تویتر از وزارت خارجه امریکا می گوید که چگونه است که ایران تظاهر کنندگان مصری را ستایش می کند اما برای تظاهرات مردم خود اهمیتی قائل نمی باشد.

}        وزارت خارجه امریکا در این پیام اینترنتی به دولت ایران می گوید که بصورت صلح آمیز تظاهرات انجام بدهند و مانندآنچه که در مصر اتفاق افتاده عمل کنند.
این اقدام وزارت خارجه امریکا در حالی صورت می گیرد که گروه هماهنگی با سران فتنه، قصد نشان دادن این موضوع را دارند که انقلاب کشورهای دیگر هیچگونه ارتباطی با ایران ندارد.

 هما رمضانخانی و محبوبه فکر ترم ۳ روابط عمومی

شیوه ها و ابزارهای اطلاع رسانی

نام درس: جمع آوری و پردازش اطلاعات
استاد ارجمند: جناب سید هادی حدادیان

oموضوع کنفرانس: شیوه ها و ابزارهای اطلاع رسانی

o(نامه های الکترونیکی،رسانه و گزارشهای عملکرد)

oتحقیق و آماده سازی: حسن نصیری مزرعه نو

o                                   سید ابوالفضل سیدمحسنی

o                                   سید محمد ابوالبقایی

oبهار 1389

oدانشگاه جامع علمی کاربردی واحد فرهنگ و هنر یزد

 تعریف اطلاع رسانی

oروبرت بس تایلور می گوید:

oدانش اطلاع رسانی عبارتست از: رشته ای علمی که در باره کیفیت و کاربرد اطلاعات، نیروهای حاکم بر جریان اطلاعات و همه ابزارهای آماده سازی اطلاعات برای دسترسی و استفاده مطلوب تحقیق می کند.

oکار دانش اطلاع رسانی پرداختن به آن بخشی از دانش است که به تولید، گرد آوری سازماندهی، ذخیره و بازیابی اطلاعات کمک میکند.

گذری کوتاه بر تاریخچه اطلاع رسانی

 از زمانی که بشر برای ارتباط و انتقال اطلاعات از اشاره و علائمی مانند دود استفاده میکرد تا بعدها که با اخـتراع خط از چوب، استخوان، پوست حیوانات و سایر فناوریهای ابتدایی برای ثبت ،نگـهداری و انتقال اطلاعات اسـتفاده میکـرد قـرن های متمـادی گذشـته است. اما بعضـی از ابداعات و اختراعات نه تنها تأثیری تاریخی و بنیادی بر اطلاعات و اطلاع رسانی داشته اند و چه بسا بسیاری از بنیانهای اجتماعی را سخت متحول ساخته اند.

oدر حقیقت 2 انقلاب بزرگ و شگرف در عرصه اطلاع رسانی در قرن 20 میلادی را میتوان کهکشان گوتنبرگ و کهکشان میلادی نامید. سالیان بعد نیز اختراع کامپیوتر و نیز شبکه جهانی اینترنت نیز راه را برای ورود به دهکده جهانی اطلاعات باز کرد.

oزندگی بدون داشتن اطلاعات در دهکده جهانی اطلاعات به منزله یک نوع زندگی نکردن است

oپس با هم ببینیم نقش ،شیوه ها و ابزارهای اطلاع رسانی را

نقش اطلاع رسانی در عصر انفجار اطلاعات

oپیشرفت علم و تغییر ماهیت اطلاعات تا آنجا در رسیده است که حتی دقایقی پس از یک رویداد در نقطه ای از جهان تنها با یاری اینترنت و رسانه های ماهواره ای میتوان از همه جزئیات اخبار مربوط به آن آگاه شد.

oدر عصر حاضر که عصر سلطه ارتباطات و اطلاعات نامیده شده است بی شک سنگین ترین وظیفه بر دوش رسانه ها است که وظیفه انتقال اطلاعات و اطلاع رسانی را بر عهده دارند.

ابزار ها و شیوه های اطلاع رسانی

oبا توجه به موضوع:

o1- رسانه ها

o2- گزارشهای موردی و سالانه

o3- نامه و نامه های الکترونیک

رسانه

oتعریف رسانه: ابزار و وسایلی هستند که پیام را در یک مدت زمان محدود و اندک به مخاطب انتقال دهند.

oتعریف رسانه های جمعی: ابزار و وسایلی هستند که در یک زمان واحد پیام مشخصی را به انبوه مخاطبان که در نقاط مختلف پراکنده هستند ارسال می نمایند.

 طبقه بندی رسانه ها

oاز لحاظ مخاطب(کودک- نوجوان و ...)

oاز لحاظ هدف رسانه(تجاری- آموزش و ...)

oگستره پخش

oمالکیت رسانه

oمدت زمان فعالیت( روزنامه –ماهنامه- 24 ساعته و ...)

oموضوع رسانه

شیوه های اطلاع رسانی در رسانه

oما بعنوان مدیر روابط عمومی یک سازمان در حقیقت متناسب با پیام و مطلبی که میخواهیم در مورد آن اطلاع رسانی کنیم باید رسانه ای را انتخاب نماییم که متناسب با جایگاه و ظرفیت پیام باشد.

oخبرنامه داخلی (نسخه چاپی یا الکتروینک)

oگزارش عملکرد

oسیستم پیام رسانی صوتی

oساخت فیلم ها و کلیپ

شیوه های اطلاع رسانی در روابط عمومی

oارسال هرگونه پیام به خارج از سازمان از طریق یک رسانه

oبرگزاری کنفرانسهای خبری

oبرگزاری اردوهای مشترک با اصحاب رسانه

oگزارشهای موردی و سالانه

oگزارش عملکرد( کتابچه، بروشور، جزوه و ...)

oرپرتاژ آگهی در مطبوعات

oتیزر تلویزیونی و رادیویی

oمنابع اطلاعاتی الکترونیکی

oمنابع اطلاعاتی به کتاب ها، تصاویر، رکوردهای کتابشناختی، صفحات وب یا انوع دیگر منابع که به صورت مجموعه هستند مانند پایگاههای اطلاعاتی، وب سایت ها، مراکز تهیه مدرک، مدارک چند رسانه ای یا کتابخانه ها اطلاق می شود.

oنامه های الکترونیک                              Email

oامروزه شهروندان اینترنت روزانه میلیون ها نامه الکترونیکی را برای یکدیگر ارسال می نمایند. اما اولین پیام ارسال شده توسط نامه الکترونیکی در سال 1971 توسط مهندسی با نام ”ray tomlinson“ انجام شده است.

oEmail یک پیام متنی ساده است که برای گیرنده پیام ارسال میشود. نامه های الکترونیکی در ابتدا و هم اینک نیز اغلب بصورت متن های کوتاه می باشند. که میتوان با افزایش ضمائم از جمله عکس، فیلم و ... حجم آنها را بیشتر کرد.

oسرویس دهندگان email

oبه منظور مشاهده نامه های الکترونیکی دریافت شده می بایست از برنامه های سرویس گیرنده نامه های الکترونیکی استفاده کرد. برخی از کاربران از برنامه معروف outlook و outlook express بمنظور مشاهده نامه های الکترونیکی استفاده می نمایند.

oبرنامه های رایگانی نیز نظیر hotmail و yahoo است که از طریق سایت آنها قابل استفاده است.

oمزایای نامه های الکترونیک

oاستفاده آسان و راحت از طریق نرم افزار پست الکترونیک

oهزینه اندک و در خیلی موارد رایگان

oامکان ارسال یک نامه بطور همزمان به چندین نفر

oامکان مدیریت نامه ارسالی و دریافت جواب

oقابلیت بروز رسانی

امکان ارسال ضمائم به نامه الکترونیک

oفناوریها و ابزار جدید در اطلاع رسانی

oامروزه با گسترش استفاده از تلفن همراه شاهد ابزارهای جدید اطلاع رسانی در این زمینه هستیم.

oابزارهای مرتبط با تلفن همراه :

o سامانه پیامک (sms service)

oفناوری bluetooth

oفناوری اینترنت در تلفن همراه(gprs )

oو اما سخن پایانی

oدر عصر حاضر که عصر انفجار اطلاعات نامیده میشود چه خوب است که با دانش و علم و یادگیری روشهای نوین و موثر علم اطلاع رسانی و استفاده بجا از ابزار ها و شیوه های اطلاع رسانی گامی هر چند کوچک اما استوار در راه آبادانی و تعالی تمدن 2500 ساله آریایی داشته باشیم.

oزندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست

oهرکسی نغمه خود خواند و از صحنه رود

oصحنه پیوسته بجاست

oخرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد

تهیه و تنظیم: سید اببوالفضل سیدمحسنی- حسن نصیری مزرعه نو- سید محمد ابوالبقایی

اول اردیبهشت ماه ۱۳۹۰